Osoba DDA w relacji do samej siebie

Dorosłe Dzieci Alkoholików (DDA) często potrafią zadbać o wszystkich wokół — poza sobą. Ten wpis jest o najtrudniejszej relacji osoby DDA: relacji z samą sobą.

To osobny wątek niż lęk przed bliskością, który opisujemy we wpisie DDA boją się intymności. Tu chodzi o samoakceptację, autodestrukcję i blokadę własnych marzeń — o to, jak DDA traktuje siebie.

Relacja DDA do siebie w skrócie

Zwróć uwagę na kontrast dwóch ostatnich wierszy. Osoba DDA potrafi odnosić sukcesy zawodowe, a jednocześnie nie wierzyć we własną wartość. To, co widać z zewnątrz, bywa przeciwieństwem tego, co dzieje się w środku.

Skąd bierze się niska samoakceptacja

U podstaw leży wpływ problemu alkoholowego w rodzinie na kształtowanie się osobowości dziecka.

Dziecko nieakceptowane, niezauważane lub krzywdzone doświadcza siebie jako osoby bezwartościowej i opuszczonej — i z takim przekonaniem wchodzi w dorosłość. Zaczyna tak o sobie myśleć i tak się czuć.

Pojawia się jednak wewnętrzny konflikt. Ponieważ żadne dziecko nie jest bezwartościowe ani pozbawione możliwości rozwoju, jego realne umiejętności zderzają się z narzuconym obrazem „ja”. Ta zdrowa część zostaje wyparta do nieświadomości — a na powierzchni zostaje poczucie bycia gorszym.

Utrata zaufania do siebie

Najgłębsza rana dotyczy zaufania. Dorosłe Dziecko Alkoholika uczy się nie ufać sobie — czyli temu, co postrzega, odczuwa i myśli.

Skutek jest poważny: osoba traci wewnętrzne punkty odniesienia i zaczyna kierować się czymś z zewnątrz. Bywa to alkohol, narkotyki, niepijący rodzic, religia, inni ludzie — cokolwiek, od czego można się uzależnić.

To jest kluczowy mechanizm: kto nie ufa sobie, szuka oparcia na zewnątrz — a to prosta droga do uzależnienia. Dlatego praca nad relacją do siebie jest w terapii DDA tak istotna.

Autodestrukcja DDA

Brak akceptacji dla siebie potrafi przybrać dramatyczną formę — autodestrukcji. Przejawia się ona w:

• odmawianiu sobie praw i przyjemności,
• surowym, czasem okrutnym ocenianiu siebie,
• skłonności do uzależnień,
• chorobach psychosomatycznych i zaburzeniach odżywiania.

Osobie takiej może się wydawać, że normalny stan życia to nieustanne pasmo nieszczęść — jest pozbawiona zdolności odczuwania radości. Sednem jej cierpienia jest utrata kontaktu z samą sobą, wyobcowanie z własnych potrzeb i uczuć — to samo, co dolega osobom ze współuzależnieniem.

Zablokowana samorealizacja

Druga strona relacji do siebie to samorealizacja — i dla DDA jest ona szczególnie trudna.

Powód sięga dzieciństwa: potrzeby dziecka były spychane na dalszy plan, więc nauczyło się je ignorować — a nawet nie nabyło umiejętności ich rozpoznawania. Zamiast tego przeszło „trening” rozpoznawania potrzeb innych.

W rodzinie z problemem alkoholowym jedynymi celami było przetrwanie: „byle do jutra”, „ukrywać problem, bo to wstyd”, „nie denerwować rodzica”, „wyrwać się z domu”. Trudno mówić o realizacji własnych celów, gdy przez lata jedynym celem było przetrwać.

Marzenia, których „nie wolno” mieć

Szczególnie boli mechanizm dotyczący marzeń. Dzieci z rodzin alkoholowych, jak każde dzieci, mają marzenia — ale uczą się, że się one nie spełniają.

Z czasem przestają marzyć. To reakcja obronna przed rozczarowaniem: „skoro i tak się nie spełni, lepiej nie chcieć”. Utrwala się przekonanie, że nie są warte marzeń i nie zasługują na ich realizację.

W dorosłości spychanie własnych marzeń tłumaczą troską o dobro innych — ale u podstaw leży bariera ochronna przed kolejnym zawodem i bólem. Rezygnacja staje się sposobem na to, by już nigdy nie zostać skrzywdzoną.

Paradoks zawodowego sukcesu

Tu pojawia się zaskakujący kontrast. Wiele osób DDA odnosi realne sukcesy zawodowe — pracują na odpowiedzialnych stanowiskach, nie boją się trudnych zadań ani ryzyka, świetnie radzą sobie pod presją i w wystąpieniach publicznych.

Skąd to się bierze? Częściowo z dzieciństwa: przyzwyczajenie do zajmowania się innymi i działania w stresie procentuje w pracy. Ale kryje się w tym pułapka — wikłanie się w relacje z ludźmi słabymi, którym trzeba pomagać, i praca „za dobre słowo”.

I najważniejsze: spokój, który podziwia otoczenie, bywa całkowitym przeciwieństwem tego, co dzieje się w środku. Nikt nie widzi napięcia i lęku przed oceną. Sukces zawodowy nie leczy relacji do siebie — często ją maskuje.

Droga do zdrowienia

Dobra wiadomość jest taka, że schematy ukształtowane w dzieciństwie można zmienić — i to jest właściwa droga wyjścia.

Pomaga:

• terapeutyczna pomoc specjalisty,
• wsparcie grupy samopomocowej,
• program 12 kroków dla DDA.

O tym, jak dzieciństwo w rodzinie z alkoholem odbija się na dorosłym życiu, piszemy też we wpisach Dziecko w rodzinie z problemem alkoholowym i Takie problemy seksualne mają DDA.

Kluczowe jest jedno: relacji z sobą też można się nauczyć na nowo. Jeśli rozpoznajesz w tym opisie siebie, poznaj naszą terapię dla kobiet albo skontaktuj się z nami — nie musisz dłużej być dla siebie najsurowszym sędzią.