Alkoholiczka — po czym poznać, kiedy pije i w jakim wieku

Dlaczego kobiety często zaczynają pić dopiero po 60. roku życia? Dlaczego upijają się szybciej niż mężczyźni — i to bardziej w jednej fazie cyklu niż w innej?

Po ilu latach kobieta alkoholiczka decyduje się podjąć leczenie? Ten wpis układa kobiecy alkoholizm na osi czasu: kiedy się zaczyna, jak szybko postępuje i kiedy zapada decyzja o terapii.

Kobieca oś czasu w liczbach

To jest sedno całego wpisu: kobieta zaczyna pić później, ale szkody dopadają ją szybciej. Krótszy dystans oznacza, że czasu na reakcję jest mniej — i dlatego zwlekanie kosztuje kobietę więcej niż mężczyznę.

Kiedy zaczyna się picie: po 40. i po 60. roku życia

Kobiety zaczynają nadużywać alkoholu później niż mężczyźni — często dopiero po 40. roku życia. To pierwszy powód, dla którego kobiecy alkoholizm bywa niezauważony: nie pasuje do wyobrażenia o nałogu zaczynającym się w młodości.

Drugi próg jest jeszcze mniej oczywisty. Coraz więcej kobiet uzależnia się po 60. roku życia. Składają się na to:

• samotność,
• pogorszenie statusu materialnego,
• problemy zdrowotne i mniejsza sprawność fizyczna.

Osobnym momentem ryzyka jest zespół opuszczonego gniazda — sytuacja, w której dorosłe dzieci wyprowadzają się z domu, a kobieta zostaje z rolą, która nagle przestała być potrzebna. O tym, jak takie „bo” brzmi w praktyce, piszemy we wpisie Piję alkohol, bo....

Kiedy w ciągu miesiąca: alkohol a cykl

Jest jeszcze druga oś czasu — krótsza, miesięczna.

Metabolizm alkoholu u kobiety zmienia się w ciągu cyklu menstruacyjnego: przed miesiączką jest wolniejszy, więc kobieta upija się w tym okresie szybciej. Wpływa na to estrogen, a także przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych.

To ważna wiedza praktyczna: ta sama lampka wina zadziała inaczej w różnych momentach miesiąca. Ile w ogóle znaczy „jedna lampka”, wyjaśniamy we wpisie o porcji standardowej i piciu ryzykownym.

Dlaczego szkody przychodzą szybciej

Ta sama porcja alkoholu daje u kobiety wyższe stężenie we krwi niż u mężczyzny — a więc silniejsze zatrucie.

Powód jest fizjologiczny: organizm kobiety zawiera mniej wody, a więcej tkanki tłuszczowej. Płyny stanowią u mężczyzn około 70% masy ciała, u kobiet około 60%. Alkohol rozkłada się więc w mniejszej objętości.

Stąd biorą się liczby z tabeli powyżej:

• marskość wątroby po ok. 5 latach zamiast po 10–20,
• uszkodzenia narządów po ok. 14 latach zamiast po 20,
• badania wskazują też na związek między alkoholem a nowotworem piersi.

Skalę ostrego zatrucia opisujemy w tekście o śmiertelnej dawce alkoholu.

Czynniki psychologiczne — dlaczego kobiety piją

Bohdan Woronowicz zauważa, że w porównaniu z mężczyznami kobiety częściej piją „od wewnątrz” — z powodu emocji, a nie okoliczności zewnętrznych.

Poza tym kobiety częściej:

• mają zaburzenia nerwicowe i zaburzenia snu związane z nadużywaniem alkoholu,
• sięgają po kieliszek w stresie lub po traumatycznych wydarzeniach,
• piciem odreagowują wahania nastrojów,
• wpadają w nałóg z powodu wykorzystywania seksualnego lub molestowania w dzieciństwie,
• zostają alkoholiczkami z powodu samotności — dotyczy to również gospodyń domowych.

Poczucie winy i depresja to nie tylko skutek picia, ale i jego paliwo — o tym błędnym kole piszemy we wpisie o podwójnej diagnozie.

Czynniki socjokulturowe — dlaczego ukrywają

O tym, czy kobieta wpadnie w nałóg, nie decydują wyłącznie psychologia i biologia. Ogromne znaczenie ma to, że kobieta:

• odpowiada za dom, wychowanie dzieci i jakość życia rodzinnego,
• staje przed specyficznymi oczekiwaniami moralnymi i etycznymi,
• nie jest akceptowana jako alkoholiczka — a to popycha do picia w ukryciu i odwlekania decyzji o leczeniu,
• szybciej wypada z ról społecznych, bo zaniedbania związane z jej piciem są szybciej widoczne i szybciej odrzucane przez otoczenie,
• czasem przejmuje zachowania partnera alkoholika, będąc uległą lub nie chcąc dopuścić do jego upicia się.

Tu domyka się mechanizm. Wstyd każe pić w ukryciu, ukrywanie opóźnia leczenie, a biologia w tym czasie pracuje szybciej niż u mężczyzny. Piętno nie jest więc tylko przykre — ono realnie kosztuje lata zdrowia. Dlatego tak wiele zmienia terapia w gronie samych kobiet, gdzie nie trzeba zaczynać od tłumaczenia się.

Kiedy zapada decyzja o terapii

I tu pojawia się fakt, który przeczy stereotypowi.

Uzależniona kobieta decyduje się podjąć leczenie zwykle po siedmiu latach intensywnego picia — czyli dwa razy szybciej niż mężczyzna. Co więcej, częściej robi to z własnej woli. Mężczyźni trafiają na terapię raczej pod wpływem problemów zawodowych, małżeńskich lub prawnych.

Dwa momenty warto znać:

1. Ciąża bywa dobrym momentem na rozpoczęcie leczenia — motywacja jest wtedy najsilniejsza.
2. Okres poporodowy niesie podwyższone ryzyko powrotu do nałogu — i to jest czas, w którym wsparcie jest szczególnie potrzebne.

Więcej o tym, co odróżnia kobiecą terapię, przeczytasz we wpisach 4 cechy szczególne leczenia alkoholizmu kobiet oraz Alkoholizm wśród kobiet — specyfika i podejście terapeutyczne. Jeśli zastanawiasz się, po której stronie granicy jesteś, pomoże tekst Czy jestem kobietą alkoholiczką?.

Prowadzimy terapię alkoholizmu wyłącznie dla kobiet — skontaktuj się z nami. Siedem lat to i tak za długo.