Jakie pytania najczęściej zadają sobie terapeuci podczas psychoterapii uzależnień? Co jest krokiem milowym terapii? Czy ośrodki odwykowe stosują specjalne strategie, aby wyleczyć pacjentów?
Terapia uzależnień – szersze spojrzenie na problemy z nałogami
W książce pt. Wprowadzenie do psychoterapii uzależnienia Jerzy Mellibruda i Zofia Sobolewska pisze, że terapia uzależnień ma podstawowy cel, którym jest…
- stworzenie najpierw zewnętrznej
- a następnie wewnętrznej alternatywy nałogowego, auto-niszczącego zachowania się
Przy czym leczenie uzależnień to leczenie nie tylko osoby, ale i jej najbliższego środowiska. Ważne! – Ośrodki leczenia alkoholizmu i inne ośrodki zamknięte leczenia uzależnień mają w swoim planie terapeutycznym plan modyfikacji nie tylko samych psychopatologicznych mechanizmów uzależnienia ale też i zjawisk generujących problemy z uzależnieniem. Takie zjawiska to…
- problemy osobiste
- brak umiejętności życiowych
- schorzenia somatyczne i psychiczne
- środowiskowo i sytuacyjnie uwarunkowane źródła stresu
Jakie są cele psychoterapii uzależnień?
Ośrodki zamknięte leczenia uzależnień przed przystąpieniem do leczenia pacjenta ustalają podstawowe cele psychoterapii uzależnień. Autor wspomnianej książki podaje 5 ogólnych celów. Oto one:
- Zwiększenie zdolności pacjenta do utrzymania abstynencji.
- Usuwanie zaburzeń.
- Rozwiązywanie problemów osobistych.
- Rozwijanie zdolności do zdrowego życia.
- Zmierzanie do przywrócenia osobie uzależnionej zdrowia psychicznego – ponieważ nawet długotrwała abstynencja nie likwiduje problemów emocjonalnych czy problemów z relacjami.
Oprócz ogólnych celów psychoterapii uzależnień są także cele szczegółowe, czyli konkretne zadania terapeutyczne generujące pożądane zmiany w funkcjonowaniu osoby uzależnionej. Takim zadaniem może być na przykład rozpoczęcie procesu zmiany, uznanie własnego uzależnienia, rozwinięcie konkretnej umiejętności życiowej czy naprawienie relacji z rodziną.
Co jest ważne w terapii?
Ośrodki zamknięte leczenia uzależnień są nastawione na to, że praca terapeutyczna z pacjentem obejmuje ważne elementy, które są swego rodzaju krokami milowymi w terapii. Bez tych elementów nie ma trwałych pozytywnych zmian. Nie ma efektów. A oto owe 3 ważne punkty:
- Nawiązanie wstępnego kontaktu z pacjentem – pierwszy kontakt jest bardzo ważny w terapii, bo chodzi o to, aby pacjent czuł się bezpieczny.
- Rozpoznanie problemów życiowych oraz związku tych problemów z nałogiem, na przykład z piciem – jak już to zostało powiedziane, współczesne ośrodki leczenia alkoholizmu ale i inne ośrodki odwykowe są nastawione na leczenie holistyczne, obejmujące nie tylko leczenie konkretnego nałogu, ale i jego związku z całym życiem pacjenta, w tym problemami osobistymi
- wzbudzenie motywacji do zmiany i do leczenia – leczenie uzależnień czy też terapia uzależnień nie byłyby możliwe bez motywacji, pacjent sam musi wiedzieć dlaczego chce wyzdrowień. Oto zadanie dla psychoterapeuty – odkrycie motywacji u pacjenta
Z jakimi problemami zmaga się psychoterapeuta uzależnień?
Psychoterapeuci i terapeuci pragnący wyleczyć pacjenta z alkoholizmu, narkomanii czy z uzależnień behawioralnych też zmagają się z trudnościami. Proces terapeutyczny nie jest łatwy i składa się z wyzwań. A o to, jakie pytania zadają sobie najczęściej terapeuci:
- Jak rozbudzić zaangażowanie pacjenta w pracę terapeutyczną?
- Jak uniknąć załamania się wczesnej abstynencji u pacjenta?
Ważne w pracy terapeuty jest również to, jak poradzić sobie z nawrotem u pacjenta. Istotne jest rozpoznanie procesu nawrotu, zatrzymanie tego procesu i nauczenie pacjenta umiejętności zapobiegania kolejnym nawrotom. Ośrodki odwykowe są przygotowanie na to, że nawrót u alkoholiczki, narkomanki czy seksoholiczki jest rzeczą absolutnie normalną.
Istotne jest to, aby pacjent był świadomy pojawienia się problemu. Rolą terapeuty jest uświadomienie pacjenta, na czym polega proces zdrowienia i dlaczego w ogóle popadł on w nałóg.