Przejdź do treści
Centrum Terapii Kobiet Logo
Terapia zakupoholizmu: uzależnienie od kupowania u kobiet

Anonimowi zakupoholicy i jak przestać kupować kompulsywnie

Zaktualizowano Zakupoholizm
mgr Gabriela FligPsycholog, Psychotraumatolog. Terapeuta uzależnień i współuzależnieńWeryfikacja merytoryczna: mgr Agnieszka Siejko-Kural

Żeby przestać kupować kompulsywnie, najpierw sprawdź, jakie napięcie gasisz zakupami, a potem utrudnij sobie kupowanie: budżet, lista, odczekanie przed zakupem, usunięte karty z aplikacji. Jeśli mimo prób nie panujesz nad wydatkami, najlepiej przebadaną pomocą jest terapia poznawczo-behawioralna, zwłaszcza grupowa. Osobnej wspólnoty anonimowych zakupoholików w Polsce nie znaleźliśmy. Najbliżej są Anonimowi Dłużnicy, a po polsku porozmawiasz ze specjalistą pod numerem telefonu zaufania 801 889 880.

Poniżej jest plan na pierwsze tygodnie, sposoby na chwilę, w której rośnie ochota na zakupy, polskie dane o tym, kogo problem dotyczy najczęściej, i lista miejsc, gdzie dostaniesz pomoc, także na NFZ i przy długach.

Jak przestać kupować kompulsywnie krok po kroku

Zacznij od rozpoznania sytuacji, w których kupujesz, a potem postaw między sobą a kasą kilka barier, które dadzą ci czas na decyzję. Kroki możesz wprowadzać po kolei, nie wszystkie w pierwszym tygodniu.

  1. Przez 2-3 tygodnie zapisuj każdy zakup spoza listy: co kupiłaś, za ile, gdzie i co czułaś tuż przed nim. Po tym czasie zobaczysz, w jakich godzinach, miejscach i nastrojach kupujesz najczęściej.
  2. Zapisz, dlaczego chcesz przestać. Konkretnie: rata, której nie spłacasz, kłótnie o pieniądze, ubrania z metkami w szafie, a dla niektórych kobiet także troska o środowisko. Trzymaj tę listę tam, gdzie płacisz, na przykład jako notatkę obok aplikacji banku.
  3. Ustal miesięczną kwotę na rzeczy poza jedzeniem i rachunkami i rób zakupy z listą. Wszystko, czego na niej nie ma, czeka.
  4. Przed każdym zakupem spoza listy odczekaj co najmniej 24 godziny, a przy droższych rzeczach 48. Zapisz rzecz w notatce zamiast w koszyku. Jeśli po tym czasie nadal jej potrzebujesz, kupujesz ją z namysłem.
  5. Utrudnij sobie płacenie. Usuń zapisane karty ze sklepów i przeglądarki, wyłącz zakupy jednym kliknięciem i odroczone płatności typu „kup teraz, zapłać później”, ustaw niski limit płatności internetowych w aplikacji banku. Przegląd badań opublikowany w czasopiśmie World Psychiatry (2007) radzi osobom z tym problemem pozbyć się kart kredytowych.
  6. Odetnij bodźce. Zrezygnuj z mailowych subskrypcji sklepów, wyłącz powiadomienia aplikacji zakupowych, przestań obserwować profile, które pokazują głównie zakupy. Do galerii handlowej idź tylko wtedy, gdy masz coś konkretnego do kupienia. W polskim badaniu (CBOS dla KCPU, 2024) osoby z problemem zakupowym częściej niż inni kupowały w sklepach internetowych, w second-handach i na platformach ogłoszeniowych, takich jak OLX czy Vinted, więc tam bariery przydają się najbardziej.
  7. Większe zakupy rób z kimś zaufanym, kto nie ma problemu z wydawaniem pieniędzy. Według tego samego przeglądu obecność takiej osoby pomaga nie wydać więcej, niż się planowało.
  8. Oddawaj to, czego nie potrzebujesz. Większość rzeczy kupionych przez internet możesz zwrócić w ciągu 14 dni od otrzymania bez podawania przyczyny, tak stanowi ustawa o prawach konsumenta. Wyjątkiem są między innymi rzeczy wykonane na zamówienie. W sklepie stacjonarnym takiego prawa nie ma, a zwrot zależy od zasad sklepu.
  9. Zaplanuj, co zrobisz zamiast. Zakupy wypełniają wolny czas i gaszą napięcie, więc samo postanowienie „nie kupuję” zostawia pustkę. Potrzebujesz zajęcia na te same godziny, o czym piszemy niżej.

Jeśli po kilku tygodniach takich prób nadal kupujesz wbrew planowi, ukrywasz zakupy albo się zadłużasz, sama zmiana nawyków nie wystarczy i to dobry moment, żeby porozmawiać ze specjalistą.

Dlaczego kupujesz, choć nie potrzebujesz?

Najczęściej po to, żeby na chwilę poczuć się lepiej. W badaniach nad zakupoholizmem najczęściej opisywanym bodźcem do zakupu są przykre emocje: przygnębienie, lęk, nuda, złość i krytyczne myśli o sobie (World Psychiatry, 2007).

Zakup daje ulgę, ale krótką. Po nim często przychodzi rozczarowanie sobą. Osoby badane mówiły, że kupione rzeczy zostawiają w opakowaniach, odnoszą do sklepu, sprzedają albo oddają. Rozczarowanie też jest przykrą emocją, więc może popchnąć do kolejnego zakupu. Co dzieje się wtedy w mózgu i dlaczego liczy się sama czynność, a nie rzecz, opisujemy we wpisie Nie ważne, że kupisz, ale że kupujesz.

Dlatego pierwszy krok z listy powyżej, czyli zapisywanie emocji przed zakupem, daje więcej niż kolejne postanowienie. Gdy wiesz, że kupujesz głównie po kłótni albo w niedzielny wieczór, możesz przygotować się na tę konkretną sytuację. Czym zakupoholizm różni się od zwykłej przyjemności z zakupów, wyjaśniamy w tekście Zakupoholizm, kiedy kupowanie staje się uzależnieniem.

Co zrobić, gdy nachodzi ochota na zakupy?

Zatrzymaj się na kilka minut, nazwij, co czujesz, i zrób coś, co odpowiada na tę emocję, zanim cokolwiek zapłacisz. Kilka minut przerwy daje ci czas na decyzję, a sposób na ochotę zależy od tego, skąd się wzięła.

Kiedy pojawia się ochotaCo możesz zrobić zamiast zakupu
Nuda wieczorem, przeglądanie sklepów w telefonieOdłóż telefon do innego pokoju, wyjdź na spacer, zadzwoń do kogoś
Stres po pracy albo po trudnym dniu z dziećmiRuch przez 20-30 minut, prysznic, wyjście z domu bez portfela
Samotność, poczucie pustkiKontakt z bliską osobą, zajęcia w grupie, mityng albo grupa wsparcia
Złość po kłótniZapisz, co czujesz, i odczekaj co najmniej dobę z każdym zakupem
Wypłata, wyprzedaż, Black FridayZ góry ustalona kwota, lista i zakupy w towarzystwie zaufanej osoby
Przygnębienie, które trwa od tygodniTo może być objaw depresji. Umów się do lekarza lub psychiatry

Przegląd z World Psychiatry zaleca osobom z zakupoholizmem, żeby znalazły inne, ważne dla siebie sposoby spędzania wolnego czasu niż zakupy. Nie wszystkie pomysły z tabeli zadziałają u ciebie. Jeśli wypróbujesz kilka, a napięcie nie spada, powiedz o tym terapeutce, bo to ważna wskazówka do dalszej pracy.

Kogo dotyczy zakupoholizm? Dane z Polski

Objawy kompulsywnego kupowania ma 2,9% Polaków od 15. roku życia, a kobiety ponad dwa razy częściej niż mężczyźni: 4,0% wobec 1,7%. To wyniki badania CBOS przeprowadzonego na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (raport z 2024 roku). Kobiety stanowią 71,9% osób z problemem zakupowym.

Najbardziej narażone są młode kobiety: problem ma co ósma kobieta w wieku 18-24 lata. Dane z podziałem na wiek i wyniki wcześniejszych edycji badania zebraliśmy w tekście Zakupoholizm: kiedy kupowanie to uzależnienie i jak je leczyć.

W tym samym badaniu Polacy uznali „uzależnienie” od zakupów za najmniej groźne ze wszystkich, o które pytano. Tym łatwiej je zbagatelizować, także we własnej rodzinie. Po czym poznać, że to już problem, a nie zamiłowanie do zakupów, piszemy w tekście Jak rozpoznać zakupoholizm?.

Czy w Polsce działają grupy anonimowych zakupoholików?

Osobnej wspólnoty anonimowych zakupoholików, z własną stroną i spisem mityngów, w Polsce nie znaleźliśmy (stan na wrzesień 2026 roku). Najbliższa jest wspólnota Anonimowych Dłużników (Debtors Anonymous, DA). Działa według programu 12 kroków, udział jest bezpłatny, a jedynym warunkiem członkostwa jest chęć zaprzestania zaciągania niezabezpieczonych długów. DA pisze na swojej stronie, że osoby, które kompulsywnie się zadłużają, często kupują kompulsywnie, i że przyjmuje także osoby, które długów nie mają.

Mityngi DA, także online, wyszukasz na stronie debtorsanonymous.org. Gdy sprawdzaliśmy wyszukiwarkę mityngów we wrześniu 2026 roku, nie było w niej spotkań w Polsce ani po polsku. Mityngi online odbywają się po angielsku i w kilku innych językach. Aktualnego, oficjalnego spisu polskich grup DA też nie znaleźliśmy.

Grupa samopomocowa nie zastępuje terapii. W badaniach nad leczeniem zakupoholizmu najlepiej opisane są grupy terapeutyczne prowadzone metodą poznawczo-behawioralną, o których piszemy niżej, a mityngi mogą być wsparciem obok nich. Jeśli chcesz porozmawiać z kimś po polsku jeszcze dziś, zadzwoń na Telefon Zaufania uzależnienia behawioralne: 801 889 880, codziennie od 17:00 do 22:00.

Kiedy potrzebna jest terapia i jak wygląda leczenie?

Po pomoc specjalisty sięgnij wtedy, gdy mimo prób nie panujesz nad kupowaniem, a zakupy mają skutki: długi, ukrywanie paczek i paragonów, kłamstwa wobec bliskich, kłótnie o pieniądze albo poczucie winy po każdym zakupie. Nie musisz czekać, aż długi urosną.

W klasyfikacji chorób WHO (ICD-11) kompulsywne kupowanie jest wymienione jako przykład innych określonych zaburzeń kontroli impulsów (kod 6C7Y). Z tym problemem możesz więc zgłosić się do psychiatry, także na NFZ.

Najlepiej przebadana jest terapia poznawczo-behawioralna prowadzona w grupie. Przegląd badań z 2023 roku (Journal of Behavioral Addictions) wskazuje, że zmniejsza ona objawy zakupoholizmu, choć badań było niewiele i miały słabą jakość. Żadne z nich nie dotyczyło kupowania w internecie. W takiej terapii uczysz się rozpoznawać sytuacje i myśli, które uruchamiają kupowanie, i ćwiczysz inne reakcje. Więcej o tej metodzie piszemy w tekście o terapii poznawczo-behawioralnej.

Leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI i topiramat w tych badaniach nie działały lepiej niż placebo, dlatego podstawą leczenia jest psychoterapia. U osób leczonych z powodu zakupoholizmu często występują jednak depresja i zaburzenia lękowe (World Psychiatry, 2007), a te psychiatra leczy równolegle, także lekami. Przy dużych długach może pomóc poradnictwo finansowe, a gdy zakupy rozbiły związek, terapia par.

Jeśli długi albo wstyd przytłaczają cię tak, że myślisz o odebraniu sobie życia, zadzwoń pod bezpłatny, całodobowy numer 116 123 albo pod 112.

Gdzie szukać pomocy w Polsce?

Pomogą ci telefon zaufania 801 889 880 (płacisz tylko za połączenie), psychiatra na NFZ, do którego nie potrzebujesz skierowania, i bezpłatne punkty poradnictwa przy długach. Psychoterapię możesz też podjąć prywatnie.

GdzieW czym pomożeKoszt i dostęp
Punkt nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiegoPorada przy długach i wspólnie ułożony plan wyjścia z trudnej sytuacjiBezpłatnie dla osób, których nie stać na płatną poradę. Punkty są w każdym powiecie
Anonimowi Dłużnicy (DA)Wsparcie osób, które chcą przestać się zadłużać, program 12 krokówBezpłatnie. W wyszukiwarce DA nie znaleźliśmy mityngów po polsku
Prywatny psychoterapeutaTerapia poznawczo-behawioralna indywidualna lub grupowaPłatnie, bez skierowania
Konsultacja w naszym ośrodkuRozmowa z terapeutą lub psychologiem o twojej sytuacji50 minut, 240 zł

Na poradę w punkcie nieodpłatnej pomocy zapiszesz się przez stronę zapisy-np.ms.gov.pl. Poradnie leczenia uzależnień i oddziały, które leczą problemowe kupowanie, opisujemy we wpisie o zakupoholizmie. Czym różni się leczenie na NFZ od prywatnego i ile trwa czekanie, opisujemy w tekście Leczenie uzależnień na NFZ czy prywatnie.

Nasz ośrodek w Międzyrzeczu Górnym jest prywatny i przyjmuje wyłącznie kobiety. Stacjonarnie leczymy uzależnienie od alkoholu, leków i narkotyków w programach trwających 2, 4 lub 6 tygodni, a depresję leczymy razem z uzależnieniem w jednym pobycie. Szczegóły są na stronie terapia uzależnień. Jeśli kupowanie idzie u ciebie w parze z piciem albo z lekami na uspokojenie, powiedz o tym na pierwszej rozmowie. Ceny konsultacji i pobytów znajdziesz w cenniku, a zadzwonić możesz pod numer +48 735 469 430, codziennie od 8:00 do 20:00.

Jak pomóc bliskiej osobie, która kompulsywnie kupuje?

Rozmawiaj o faktach: o konkretnych kwotach, ratach i skutkach dla domu. Wybierz spokojną chwilę, najlepiej nie ten sam dzień, w którym znalazła się kolejna paczka. Zarzut „jesteś rozrzutna” zamyka rozmowę, a pytanie „jak spłacimy tę ratę?” zostawia miejsce na odpowiedź.

Zanim spłacisz jej długi, ustalcie razem, co zmieni się w wydatkach, bo bez tego sytuacja łatwo się powtórzy. Możesz zaproponować wspólny budżet, pomoc przy usuwaniu kart z aplikacji albo towarzystwo przy większych zakupach, ale decyzja o zmianie musi być jej. Jeśli zakupy stały się źródłem kłótni w związku, rozważcie terapię par.

Na numer 801 889 880 możesz zadzwonić także jako osoba bliska. Jak rozmawiać z kimś, kto nie widzi problemu, i gdzie przebiega granica między pomocą a przejmowaniem odpowiedzialności, piszemy w poradniku Jak pomóc bliskiej osobie uzależnionej?.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w Polsce działają grupy anonimowych zakupoholików?
Osobnej wspólnoty anonimowych zakupoholików z oficjalnym spisem mityngów w Polsce nie znaleźliśmy. Najbliższa jest wspólnota Anonimowych Dłużników (Debtors Anonymous), która działa według 12 kroków i zauważa, że osoby zadłużające się często kupują kompulsywnie, ale w jej wyszukiwarce mityngów nie znaleźliśmy spotkań po polsku. Po polsku porozmawiasz ze specjalistą pod numerem 801 889 880, codziennie od 17:00 do 22:00, za cenę połączenia według taryfy operatora.
Jak przestać kupować kompulsywnie?
Najpierw przez kilka tygodni zapisuj zakupy i emocje, które je poprzedzają, żeby zobaczyć, co uruchamia kupowanie. Potem ustal budżet, kupuj z listą, odczekaj co najmniej dobę przed każdym zakupem spoza listy, usuń zapisane karty ze sklepów i wyłącz powiadomienia aplikacji zakupowych. Jeśli mimo tego nie panujesz nad wydatkami, skorzystaj z terapii poznawczo-behawioralnej.
Kogo najczęściej dotyczy zakupoholizm?
Według badania CBOS dla Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom z 2024 roku objawy kompulsywnego kupowania ma 2,9% Polaków od 15. roku życia. Kobiety mają je ponad dwa razy częściej niż mężczyźni (4,0% wobec 1,7%), a najczęściej młode kobiety w wieku 18-24 lata (12,8%).
Jak wyleczyć zakupoholizm?
Najlepiej przebadana jest terapia poznawczo-behawioralna, zwłaszcza prowadzona w grupie. Leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI i topiramat nie działały w badaniach lepiej niż placebo, więc leki stosuje się głównie wtedy, gdy obok kupowania występuje depresja lub lęk. Terapię wspierają zmiany nawyków: budżet, lista, odczekanie przed zakupem i usunięte karty z aplikacji. Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna
Czy zakupoholizm można leczyć na NFZ?
Tak. Do psychiatry na NFZ, także w centrum zdrowia psychicznego, nie potrzebujesz skierowania. Bez skierowania zgłosisz się też do poradni leczenia uzależnień, ale nie każda prowadzi terapię uzależnień behawioralnych, więc zapytaj o to przy rejestracji. Leczenie uzależnień na NFZ czy prywatnie
Czy mogę zwrócić rzeczy kupione pod wpływem impulsu?
Większość rzeczy kupionych przez internet możesz zwrócić w ciągu 14 dni od otrzymania bez podawania przyczyny, bo daje ci to ustawa o prawach konsumenta. Wyjątkiem są między innymi rzeczy wykonane na zamówienie. W sklepie stacjonarnym takiego prawa nie ma i zwrot zależy od zasad danego sklepu.
Czym jest świadome kupowanie?
To kupowanie wtedy, gdy czegoś potrzebujesz: z listą i budżetem, po chwili namysłu i ze świadomością, co w danym momencie czujesz. Zakupy zostają w twoim życiu, ale według planu.

Źródła

  1. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, badanie CBOS. Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych, edycja 2023/2024 (rozdział 4: Zakupy), 2024.
  2. Journal of Behavioral Addictions. Update on treatment studies for compulsive buying-shopping disorder: A systematic review (A. Müller i in.), 2023.
  3. World Psychiatry. A review of compulsive buying disorder (D.W. Black), 2007.
  4. Debtors Anonymous. About D.A..
  5. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Telefony zaufania, w tym Telefon Zaufania uzależnienia behawioralne.
  6. pacjent.gov.pl. Skierowanie na leczenie.
  7. Ministerstwo Sprawiedliwości, gov.pl. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.
  8. UOKiK. Prawo odstąpienia od umowy: terminy.

Chętnie odpowiemy na wszystkie Wasze pytania