Przejdź do treści
Centrum Terapii Kobiet Logo
Ośrodek leczenia uzależnień kobiet

Dziecko w rodzinie z problemem alkoholowym: role i pomoc

Zaktualizowano Uzależnienia
mgr Gabriela FligPsycholog, Psychotraumatolog. Terapeuta uzależnień i współuzależnieńWeryfikacja merytoryczna: mgr Agnieszka Siejko-Kural

Dziecko w rodzinie z problemem alkoholowym zwykle przejmuje jedną z ról, które pomagają mu przetrwać w nieprzewidywalnym domu: bohatera rodziny, kozła ofiarnego, dziecka we mgle albo maskotki. Role opisała amerykańska terapeutka Sharon Wegscheider-Cruse na podstawie obserwacji klinicznych. Nie są diagnozą i badania potwierdzają je tylko częściowo, ale dobrze pokazują, jakim kosztem dziecko utrzymuje rodzinę w równowadze. Z badań nad odpornością dzieci alkoholików wynika, że wiele daje im stały, wspierający dorosły i otwarta rozmowa z rodzicem, który nie pije.

Takich dzieci jest w Polsce dużo. Według badania EZOP Polska ponad 900 tys. osób poniżej 18. roku życia, czyli prawie 13% dzieci w tym wieku, ma rodzica z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu (Wieczorek i wsp., 2015). Poniżej opisujemy każdą rolę, to, co z tego modelu potwierdzają badania, sygnały, po których można poznać, że dziecko cierpi, i miejsca, gdzie dostanie bezpłatną pomoc.

Jakie role przyjmują dzieci w rodzinie alkoholowej?

Najczęściej opisuje się cztery role: bohatera rodziny, kozła ofiarnego, dziecko we mgle (nazywane też zagubionym, zapomnianym albo niewidzialnym) i maskotkę, czyli błazna. Tak opisują je PARPA (2019) i monografia psycholożek z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016). Po polsku ukazała się książka Wegscheider-Cruse, w której je opisała: „Nowa szansa. Nadzieja dla rodziny alkoholowej”.

RolaKto ją najczęściej przejmujeCo widać z zewnątrzCo dziecko przeżywa
Bohater rodzinyNajstarsze dziecko, bez względu na płećDobre oceny, pomoc w domu, opieka nad rodzeństwemPoczucie winy, że robi za mało, samotność
Kozioł ofiarnyDrugie dzieckoBunt, wagary, kłopoty w szkole, wczesne picieZłość, wstyd, niska samoocena
Dziecko we mgleKolejne dziecko, gdy dwie pierwsze role są zajęteCiche, niewidoczne, nie sprawia kłopotówSmutek, lęk, osamotnienie
Maskotka (błazen)Najmłodsze dzieckoŻarty i wygłupy w chwilach napięciaStrach, bezradność, poczucie, że nikt nie traktuje go poważnie

Kolejność urodzenia nie przesądza o roli. O tym, którą rolę przejmie dziecko, decydują też potrzeby rodziny, jego zdolności, płeć i temperament (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016). Zdarza się, że jedno dziecko łączy kilka ról naraz (Devine i Braithwaite, 1993).

W literaturze pojawiają się też inne nazwy. Badacze posługują się rolami opisanymi przez Claudię Black, m.in. dzieckiem odpowiedzialnym i dzieckiem łagodzącym konflikty (Devine i Braithwaite, 1993). W wersji modelu najczęściej nauczanej w USA obok czterech ról dzieci występuje piąta: wspomagacz (ang. enabler), czyli osoba, która nieświadomie ułatwia dalsze picie (Vernig, 2011).

Dlaczego dziecko wchodzi w rolę?

Rola daje dziecku trochę przewidywalności w domu, w którym nic nie jest pewne. Dziecko nie wybiera jej świadomie. Role w rodzinie z problemem alkoholowym są sztywne, utrzymują rodzinę w chwiejnej równowadze i odciągają uwagę od picia (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016).

PARPA (2019) opisuje prosty mechanizm: gdy jedna osoba w rodzinie staje się nieodpowiedzialna, ktoś inny bierze na siebie coraz więcej. Dziecko uczy się przy tym domowych reguł. O piciu się nie mówi, obietnicom się nie ufa, uczuć lepiej nie pokazywać. Te reguły opisujemy szerzej w tekście o tym, jak alkoholizm wpływa na życie rodzinne.

Rola chroni dziecko przed częścią cierpienia, dopóki mieszka w domu. Według PARPA (2019) to, co daje mu namiastkę bezpieczeństwa w rodzinie alkoholowej, w dorosłym życiu zaczyna działać jak pułapka.

Bohater rodziny i mały rodzic

Bohater to dziecko, które ratuje dobre imię rodziny sukcesami i pomocą. Zwykle jest najstarsze. Dobrze się uczy, pomaga w domu, pilnuje rodzeństwa, uspokaja rodziców. Żyje według niepisanych zasad: bądź miły, pomagaj innym, bądź doskonały, nikomu nie mów o piciu (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016).

Jego starania nie naprawią rodziny, dopóki rodzic pije. Dlatego zamiast satysfakcji bohater czuje winę, że robi za mało, a wina napędza perfekcjonizm i samotność. Często kocha i jednocześnie nienawidzi obojga rodziców, pijącego i niepijącego (PARPA, 2019).

Skrajną postacią tej roli jest parentyfikacja, czyli odwrócenie ról: dziecko przejmuje obowiązki dorosłego, a dorośli z nich rezygnują. Dziecko robi zakupy, gotuje, wysłuchuje zwierzeń niepijącego rodzica, pilnuje młodszego rodzeństwa. Psychologia traktuje parentyfikację jako formę zaniedbania dziecka, która zaburza jego rozwój i więź z rodzicami (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016). W dorosłości bohater zwykle nadal pełni swoją rolę (PARPA, 2019), na przykład jako osoba, która w pracy i w rodzinie bierze na siebie najwięcej.

Kozioł ofiarny w rodzinie

Kozioł ofiarny to dziecko, na którym skupia się złość i krytyka reszty rodziny. Dzięki niemu rodzina ma „prawdziwy problem” i nie musi patrzeć na picie. Rolę zwykle przejmuje drugie dziecko: miejsce bohatera jest już zajęte, a lepiej być zauważonym jako „ten zły” niż wcale (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016).

Z zewnątrz kozioł ofiarny wygląda jak przeciwieństwo bohatera. Buntuje się, wagaruje, ucieka z domu, bywa agresywny. W środku czuje złość, wstyd i winę, a jego samoocena jest niska. PARPA (2019) zwraca uwagę, że jego zachowanie utwierdza rodzinę w przekonaniu, że to on, a nie pijący rodzic, jest głównym problemem.

Kozioł ofiarny zwykle wcześnie wyprowadza się z domu i szuka przynależności w grupach rówieśniczych, w których łatwo o ryzykowne zachowania. W opisach klinicznych z tą rolą najczęściej łączy się wczesne picie i narkotyki, a z czasem uzależnienie (PARPA, 2019; Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016). Badania potwierdzają tylko część tego obrazu. W australijskim badaniu 112 nastolatków picie rodzica wiązało się z przejmowaniem roli dziecka buntującego się (Devine i Braithwaite, 1993). Było to jednak badanie jednorazowe, więc nie pokazuje, czy te dzieci później same się uzależniły.

Kozioł ofiarny zdarza się także w rodzinach, w których nikt nie pije. Badania przywoływane przez Cierpiałkowską i Grzegorzewską (2016) pokazują, że opisane role nie są charakterystyczne wyłącznie dla rodzin z problemem alkoholowym. Mechanizm jest wtedy podobny: rodzina skupia na jednym dziecku napięcie, z którym nie umie sobie poradzić inaczej.

Dziecko we mgle (zagubione, niewidzialne)

Dziecko we mgle usuwa się z życia rodziny, żeby nikomu nie przeszkadzać i mniej cierpieć. Zwykle przejmuje tę rolę kolejne dziecko, kiedy miejsca bohatera i kozła ofiarnego są już zajęte (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016).

Takie dziecko nie sprawia kłopotów wychowawczych, więc dorośli łatwo uznają, że radzi sobie dobrze. Dla rodziny zajętej piciem i awanturami jest wygodne. W rzeczywistości żyje w smutku i lęku, a ulgi szuka w książkach, muzyce, komputerze i fantazjach, czasem też w alkoholu, lekach albo narkotykach (PARPA, 2019).

Wycofanie chroni je przed tym, co dzieje się w domu, ale nie pozwala zaspokoić potrzeby bliskości i akceptacji. Dziecko we mgle nie uczy się współpracy w grupie ani mówienia o uczuciach, co w dorosłości utrudnia bliskie relacje.

Maskotka (błazen)

Maskotka rozładowuje napięcie w domu żartem i wygłupem. To zwykle najmłodsze dziecko. Kiedy rodzice się kłócą, ono robi coś zabawnego, rodzina na chwilę się śmieje i przestaje myśleć o problemie (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016).

Za śmiechem stoją strach i lęk, od których maskotka odcina się żartem. Rodzina często ją nadmiernie chroni, a otoczenie widzi w niej kogoś mniej dojrzałego od rówieśników. Maskotce trudno radzić sobie ze stresem i podejmować decyzje, a kiedy żart przestaje działać, czuje się bezradna (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016). W grupie rówieśniczej nikt nie traktuje jej poważnie. Sama wyczuwa, że jej zachowanie bywa nie na miejscu, i to obniża jej poczucie wartości (PARPA, 2019).

Czy role dzieci alkoholików potwierdzają badania?

Tylko częściowo. Model ról powstał z obserwacji terapeutów i naukowcy od lat mają kłopot z tym, jak go zmierzyć. Przegląd badań z 2011 roku stwierdza, że wyniki są sprzeczne, a pożytek z tak sztywnej klasyfikacji może nie równoważyć jej wad (Vernig, 2011).

We wspomnianym australijskim badaniu 112 nastolatków picie rodzica wiązało się z rolą dziecka odpowiedzialnego i buntującego się, ale nie z rolą dziecka zagubionego ani maskotki. Te trzy role (buntownik, zagubione dziecko, maskotka) często występowały u tych samych osób. Badacze uznali, że role są w równym stopniu odpowiedzią na chaos w rodzinie, co na picie rodzica (Devine i Braithwaite, 1993). W analizie tej samej grupy role nie chroniły dzieci, a role dziecka zagubionego, buntownika i błazna wiązały się z gorszym samopoczuciem (Braithwaite i Devine, 1993).

W praktyce role przydają się jako opis mechanizmu. Pomagają zrozumieć, dlaczego w jednej rodzinie jedno dziecko jest „idealne”, a drugie „trudne”, i że oba zachowania mają to samo źródło. Do diagnozowania dziecka ani przewidywania jego przyszłości się nie nadają.

Po czym poznać, że dziecko cierpi z powodu picia w domu?

Po zmianach w zachowaniu, nastroju i zdrowiu, których nie tłumaczy nic innego. Część dzieci reaguje buntem, część wycofaniem, a wiele skarży się na dolegliwości fizyczne. Problem dotyczy dzieci w każdym wieku: rodzica z zaburzeniami związanymi z alkoholem ma około 11% dzieci poniżej 4. roku życia i blisko 15% nastolatków w wieku 13-17 lat (Wieczorek i wsp., 2015).

Wiek dzieckaCo może się pojawić
Wiek przedszkolnyCzęstsze choroby, przeziębienia i alergie, kłopoty ze snem
6-12 latAgresja albo smutek i lęk, słabsze wyniki w nauce, kłopoty z rówieśnikami, tiki, moczenie nocne, bóle głowy i brzucha
13-18 latWagary, ucieczki z domu, wczesne picie i narkotyki, samookaleczenia, zaburzenia odżywiania, próby samobójcze

Tabela opiera się na przeglądzie badań w monografii Cierpiałkowskiej i Grzegorzewskiej (2016) oraz na broszurze PARPA (2019). Żaden z tych sygnałów nie dowodzi, że w domu ktoś pije, i nie u każdego dziecka pijącego rodzica pojawiają się trudności. Najłatwiej przeoczyć bohaterów, bo dobrze się uczą, i dzieci we mgle, bo nie sprawiają kłopotów.

Jeśli dziecko się okalecza albo mówi o śmierci, poszukaj pomocy od razu, a gdy jego życie jest zagrożone albo w domu dochodzi do przemocy, dzwoń pod 112. Nastolatek może sam zadzwonić pod 116 111 albo 800 12 12 12. Oba telefony działają całą dobę i są bezpłatne.

Jak pomóc dziecku z rodziny z problemem alkoholowym?

Dziecku pomaga stały dorosły, który je wspiera, i rozmowa o tym, co dzieje się w domu. Badania nad odpornością psychiczną dzieci alkoholików pokazują, że taką osobą może być niepijący rodzic, ciocia, babcia, nauczyciel albo trener (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016). Co możesz zrobić jako rodzic, który nie pije, albo jako ktoś z dalszej rodziny:

  • Powiedz dziecku wprost, że mama albo tata choruje na uzależnienie i że to nie jego wina. W rodzinach z problemem alkoholowym często działa przekonanie, że bliscy są winni piciu (PARPA, 2019), więc dziecko musi usłyszeć, że tak nie jest.
  • Pozwól mu pytać i mówić, co czuje, także złość na rodzica. Nie mów mu, co ma czuć do mamy albo taty.
  • Nie rób z dziecka powiernika ani posłańca w sporach z osobą pijącą.
  • Nie przerzucaj na nie obowiązków dorosłych. Starszemu dziecku zdejmij z barków choć część opieki nad domem i rodzeństwem.
  • Zadbaj o czas poza domem: zajęcia, sport, pasje, weekendy u dziadków. Czas spędzony z dala od napiętej atmosfery zmniejsza stres, któremu dziecko jest poddane (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016).
  • Zauważaj ciche dziecko, nie tylko to, które sprawia kłopoty.
  • Nie toleruj przemocy i reaguj od razu, gdy ją widzisz (PARPA, 2019).

Zadbaj też o siebie. PARPA radzi partnerkom i partnerom osób pijących, żeby poszukali oparcia dla siebie, bo to pozwala dać je dzieciom. Podobnie opisują to badacze odporności psychicznej: wspieranie rodzica, który jest dla dziecka dostępny, pomaga przerwać łańcuch złych skutków picia w rodzinie (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016). Jeśli jesteś babcią albo dziadkiem i pije twoja dorosła córka, przeczytaj też, co mogą zrobić dziadkowie, gdy córka pije i ma małe dzieci.

Gdzie szukać pomocy dla dziecka?

Dziecko osoby uzależnionej od alkoholu ma w Polsce prawo do bezpłatnej pomocy psychologicznej i socjoterapeutycznej. Daje mu je art. 23 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Pomocy można mu udzielić także wbrew woli rodziców lub opiekunów, którzy są nietrzeźwi (art. 23 ust. 3).

GdzieCo tam dostanie dzieckoJak trafić
116 111, telefon zaufania dla dzieci i młodzieżyRozmowę z konsultantem, poufnie, całą dobę, bezpłatnieZadzwonić albo napisać przez stronę 116111.pl
800 12 12 12, Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw DzieckaRozmowę albo czat, całą dobę, bezpłatnieZadzwonić albo wejść na czat na stronie Rzecznika Praw Dziecka
Wojewódzki ośrodek terapii uzależnienia i współuzależnienia albo inna poradnia specjalistycznaBezpłatną pomoc psychologiczną i socjoterapeutyczną (art. 23 ust. 2 ustawy)Adresy poda ośrodek pomocy społecznej albo gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych
Świetlica socjoterapeutycznaZajęcia opiekuńcze i socjoterapeutyczne po szkoleInformację daje ośrodek pomocy społecznej albo gminna komisja
AlateenGrupę wsparcia dla nastolatków z rodzin z problemem alkoholowym, bez opłat i anonimowoLista mityngów na stronie Al-Anon
Procedura „Niebieskie Karty”Ochronę, gdy w domu jest przemocZgłoszenie na policji, w ośrodku pomocy społecznej, w szkole lub u lekarza, a w nagłej sytuacji 112

Gmina ma obowiązek pomagać rodzinom z problemem alkoholowym. Udzielanie im pomocy psychospołecznej i prawnej, w tym ochrony przed przemocą domową, to jej zadanie własne (art. 4¹ ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości). Grup Alateen jest w Polsce niewiele: we wrześniu 2026 r. na liście Al-Anon było osiem grup stacjonarnych i jedna polskojęzyczna grupa online. Każdą grupą opiekuje się sponsor, dorosła osoba ze wspólnoty Al-Anon.

Jeśli picie w domu łączy się z przemocą, dziecko nie musi być jej bezpośrednią ofiarą, żeby prawo je chroniło. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej uznaje małoletniego świadka przemocy za osobę doznającą przemocy (art. 2 ust. 2). Procedurę „Niebieskie Karty” wszczyna m.in. policjant, pracownik socjalny, nauczyciel, lekarz albo przedstawiciel gminnej komisji, także po zgłoszeniu świadka. Interwencja w ramach tej procedury nie wymaga zgody ani osoby doznającej przemocy, ani osoby, która ją stosuje (art. 9d). Dorosły, który doznaje przemocy, może zadzwonić na Niebieską Linię: 800 120 002, całą dobę, bezpłatnie.

O poradnie i grupy dla rodzin w swojej okolicy możesz też zapytać w Ogólnopolskim Telefonie Zaufania Uzależnienia prowadzonym przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom: 800 199 990, bezpłatnie, codziennie od 16:00 do 21:00.

Gdy pije mama

Jeśli jesteś mamą i pijesz, dla dziecka najwięcej znaczy to, czy podejmiesz leczenie. Według PARPA (2019) żadne starania dziecka nie wyrównają braków w rodzinie, dopóki rodzic nie przestanie pić.

Picie matki działa na dziecko trochę inaczej niż picie ojca. U małego dziecka pijącej mamy ryzyko wiąże się głównie z jej trudnymi emocjami, słabszym zgraniem z dzieckiem i niepewną więzią. Gdy pije ojciec, cierpi zwykle samopoczucie matki i jej dostępność dla dziecka. W obu sytuacjach dziecko chroni rodzic, który nie pije, albo inna bliska osoba, która daje mu miłość i opiekę (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016).

Wiele kobiet odkłada leczenie, bo boi się, że straci dzieci albo zostanie uznana za złą matkę. O tym wstydzie i o tym, dlaczego nie świadczy on o twojej wartości jako mamy, piszemy w tekście „Jestem złą mamą, bo piję”.

W naszym ośrodku leczą się wyłącznie kobiety. Program powstał z myślą o tematach, na które w grupach zdominowanych przez mężczyzn często brakowało miejsca, takich jak macierzyństwo, przemoc i wstyd. Terapia alkoholizmu trwa u nas od 4 do 6 tygodni, a oba programy obejmują warsztaty psychoedukacyjne dla bliskich. Ośrodek jest prywatny i leczenie jest odpłatne. Szczegóły znajdziesz na stronie o terapii alkoholizmu dla kobiet.

Dla rodzin prowadzimy też warsztaty dla bliskich osób uzależnionych, stacjonarnie albo online. Warsztat trwa 4-5 godzin i kosztuje od 300 zł, bez względu na to, ile osób z rodziny w nim uczestniczy. Konsultacja z terapeutą lub psychologiem trwa 50 minut i kosztuje 240 zł.

Rola z dzieciństwa w dorosłym życiu

Rola z dzieciństwa często zostaje z człowiekiem na lata, ale da się ją zmienić. Dorosłe dzieci z rodzin alkoholowych same spisały trudności, z którymi wchodzą w dorosłość. Są wśród nich kłopoty z bliskością i z mówieniem wprost o tym, co czują, niepewność, co w życiu jest normalne, nadmierna odpowiedzialność albo nieodpowiedzialność oraz ciągła potrzeba potwierdzania własnej wartości (PARPA, 2019).

Takie listy powstały z autoopisów pacjentów w terapii, bez oparcia w badaniach, i naukowcy krytykują je za nieostre kryteria (Cierpiałkowska i Grzegorzewska, 2016). Dlatego określenie DDA, czyli dorosłe dziecko alkoholika, opisuje doświadczenie i nie jest diagnozą. Jeśli jesteś córką osoby pijącej i rozpoznajesz się w którejś z ról, przeczytaj o tym, jak syndrom DDA wpływa na relację kobiety z samą sobą i dlaczego DDA boją się bliskości w związku.

Pomoc dla dorosłych dzieci alkoholików prowadzą placówki leczenia uzależnień i wspólnota DDA (PARPA, 2019). U nas kobiety mogą dołączyć do dochodzącej grupy terapeutycznej „Odnaleźć Siebie”. To cykl 12 spotkań we wtorki i piątki od 17:30 do 20:00, na których pracuje się nad stawianiem granic, poczuciem własnej wartości i dotychczasowymi schematami działania. Jedno spotkanie kosztuje 200 zł, a pozostałe ceny są w cenniku.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie role przyjmują dzieci w rodzinie alkoholowej?
Najczęściej opisuje się cztery role: bohatera rodziny (zwykle najstarsze dziecko, odpowiedzialne i „idealne”), kozła ofiarnego (buntownik, na którym skupia się krytyka), dziecko we mgle (ciche i wycofane) oraz maskotkę, czyli błazna (rozładowuje napięcie żartem, zwykle najmłodsze). Model opisała terapeutka Sharon Wegscheider-Cruse. Jedno dziecko może łączyć kilka ról.
Kim jest kozioł ofiarny w rodzinie?
To dziecko, na którym rodzina skupia złość i krytykę. Dzięki niemu rodzina ma „prawdziwy problem” i nie musi patrzeć na picie rodzica. Kozioł ofiarny buntuje się, wagaruje, wcześnie wyprowadza się z domu i bywa narażony na wczesne picie. Taka rola zdarza się też w rodzinach, w których nikt nie pije.
Czy alkoholik kocha swoje dzieci?
Żadne badanie nie odpowie na to pytanie za konkretną rodzinę. Wiadomo natomiast, że uzależnienie obniża zdolność rodzica do opieki: rodzic często nie dotrzymuje obietnic, bywa nieobecny albo nieprzewidywalny, więc dziecko może odbierać to jako brak miłości. Dzieci często kochają pijącego rodzica i jednocześnie są na niego wściekłe. Oba uczucia są zrozumiałe, a dziecko potrzebuje usłyszeć, że picie rodzica nie jest jego winą.
Czy istnieje syndrom dziecka alkoholika?
Nie jako diagnoza. Określenia „dziecko alkoholika” i „DDA” (dorosłe dziecko alkoholika) opisują doświadczenie dorastania z pijącym rodzicem. Listy cech DDA powstały z autoopisów pacjentów w terapii, bez oparcia w badaniach. Badania pokazują natomiast, że dzieci pijących rodziców częściej mają m.in. objawy lęku i depresji, trudności w szkole i problemy z alkoholem, choć nie dotyczy to każdego dziecka.
Czy picie matki szkodzi dziecku bardziej niż picie ojca?
Badania nie dają prostej odpowiedzi. U małych dzieci picie matki działa głównie przez jej trudne emocje i słabszą więź z dzieckiem, a picie ojca przez gorsze samopoczucie matki i jej mniejszą dostępność. Alkohol pity w ciąży może dodatkowo uszkodzić rozwój dziecka (FASD). W każdej sytuacji dziecko chroni drugi, stabilny dorosły i leczenie pijącego rodzica.
Gdzie dziecko alkoholika może dostać bezpłatną pomoc?
Dzieci osób uzależnionych od alkoholu mają prawo do bezpłatnej pomocy psychologicznej i socjoterapeutycznej (art. 23 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości). Adresy poradni i świetlic socjoterapeutycznych poda ośrodek pomocy społecznej albo gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych. Dziecko może też samo zadzwonić pod 116 111 albo 800 12 12 12, całą dobę i bezpłatnie. Nastolatki mogą dołączyć do grupy Alateen.
Czy dziecko może wyjść z roli, którą przyjęło w rodzinie alkoholowej?
Tak. Rola jest sposobem radzenia sobie w konkretnej rodzinie, nie wrodzoną cechą, a jedno dziecko może łączyć kilka ról. Dziecku pomaga stały, wspierający dorosły, czas spędzany poza napiętą atmosferą domu i pomoc psychologiczna. Dorosła osoba może rozpoznać schematy z dzieciństwa i zmienić je w terapii.

Źródła

  1. PARPA / Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Jak nadużywanie alkoholu przez rodzica wpływa na dzieci?, 2019.
  2. Lidia Cierpiałkowska, Iwona Grzegorzewska, Wydawnictwo Naukowe UAM. Dzieci alkoholików w perspektywie rozwojowej i klinicznej, 2016.
  3. Wieczorek Ł. i wsp., Alkoholizm i Narkomania 28(3). Dzieci rodziców z zaburzeniami psychicznymi i behawioralnymi związanymi z używaniem alkoholu. Komunikat z badań EZOP Polska, 2015.
  4. Vernig P. M., Substance Use & Misuse 46(4). Family roles in homes with alcohol-dependent parents: an evidence-based review, 2011.
  5. Devine C., Braithwaite V., Addiction 88(1). The survival roles of children of alcoholics: their measurement and validity, 1993.
  6. Braithwaite V., Devine C., British Journal of Clinical Psychology 32(4). Life satisfaction and adjustment of children of alcoholics: the effects of parental drinking, family disorganization and survival roles, 1993.
  7. Sejm RP (ISAP). Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2151), 2023.
  8. Sejm RP (ISAP). Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1673), 2024.

Chętnie odpowiemy na wszystkie Wasze pytania