Przejdź do treści
Centrum Terapii Kobiet Logo
Ośrodek leczenia uzależnień kobiet

Krok 2 AA: krok nadziei. Co znaczy zdrowy rozsądek?

Zaktualizowano Uzależnienia
mgr Gabriela FligPsycholog, Psychotraumatolog. Terapeuta uzależnień i współuzależnieńWeryfikacja merytoryczna: mgr Agnieszka Siejko-Kural

Krok 2 AA brzmi: „Uwierzyliśmy, że Siła większa od nas samych może przywrócić nam zdrowy rozsądek”. Robiąc go, dopuszczasz myśl, że skoro sama nie poradziłaś sobie z piciem, pomoc może przyjść spoza ciebie: od Boga, tak jak Go rozumiesz, albo od ludzi z AA, którzy przestali pić. Pewności mieć nie musisz. Literatura AA uznaje, że na początek wystarczy gotowość, żeby uwierzyć, i otwarty umysł.

Drugi krok nazywa się krokiem nadziei, bo odpowiada na pytanie, które zostaje po kroku 1: skoro jestem bezsilna wobec alkoholu, to co dalej. Poniżej wyjaśniamy, co znaczą słowa kroku, czym w języku AA jest utrata zdrowego rozsądku, jak rozumieć Siłę Wyższą i jak zrobić ten krok, gdy nie wierzysz w Boga albo straciłaś wiarę. Dalej są pytania do pracy nad krokiem, a na końcu piszemy, czym krok 2 jest dla bliskich osoby pijącej i jak pracujemy z nim w naszym ośrodku.

Krok 2 AA w skrócie

PytanieOdpowiedź
Jak brzmi krok?„Uwierzyliśmy, że Siła większa od nas samych może przywrócić nam zdrowy rozsądek.” Tak podaje go dziś polska wspólnota AA.
Na czym polega?Na dopuszczeniu myśli, że pomoc może przyjść spoza ciebie, skoro twoja silna wola nie wystarczyła.
Co znaczy zdrowy rozsądek?Zdolność trzeźwej oceny własnego picia. Wielka Księga AA opisuje jej brak na przykładzie myśli, które prowadzą do pierwszego kieliszka mimo wszystkiego, co już wiesz.
Czym jest siła większa od nas?Krok tego nie przesądza. Dla wielu osób to Bóg, tak jak Go rozumieją, dla innych na początek grupa AA.
Czy trzeba wierzyć w Boga?Nie. Literatura AA pisze, że AA niczego nie każe przyjmować na wiarę, a na początek wystarczy gotowość, żeby uwierzyć.
Jak się go robi?Przyglądasz się faktom ze swojego picia, słuchasz na mityngach osób, którym się udało, i omawiasz wątpliwości ze sponsorką albo terapeutką.
Ile trwa?U jednych zmiana przychodzi nagle, u innych dojrzewa powoli. Literatura AA opisuje oba przebiegi.
Co potem?Krok 3, czyli decyzja, żeby z tej pomocy skorzystać.

„Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji”, książka AA omawiająca każdy krok, zaczyna rozdział o kroku 2 od sprzeciwu nowicjuszy. Najpierw usłyszeli, że są bezsilni, a teraz słyszą, że od obsesji picia uwolnić ich może tylko Siła Wyższa. Jedni nie chcą wierzyć w Boga, inni nie potrafią, a jeszcze inni wierzą, ale nie liczą na to, że Bóg im pomoże. Książka odpowiada, że AA nie wymaga, żebyś w cokolwiek uwierzyła, wszystkie kroki są propozycjami, a do kroku 2 potrzebny jest przede wszystkim otwarty umysł.

Co znaczy treść kroku drugiego

Każda część kroku drugiego mówi coś innego, a żadna nie wymaga gotowej wiary. Oficjalne brzmienie wszystkich kroków publikuje polska wspólnota AA. W internecie spotkasz też wersje, w których jest mowa o „Sile Wyższej” i o „przywróceniu zdrowia”. Angielski oryginał używa słowa „sanity”, które „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” objaśnia jako zdrowie umysłu, i to oddaje dzisiejszy polski „zdrowy rozsądek”.

  • „Uwierzyliśmy”. Po angielsku krok zaczyna się od słów „came to believe”, czyli „doszliśmy do wiary”. Opisuje więc dochodzenie do przekonania, które może trwać. Sponsor z „Dwunastu Kroków i Dwunastu Tradycji” mówi, że sam przyjmował ten krok po kawałku.
  • „Siła większa od nas samych”. Krok nie mówi, czym ta siła jest. Słowo „Bóg” pojawia się dopiero w kroku 3 i to z zastrzeżeniem, że chodzi o Boga, tak jak Go rozumiemy.
  • „Może”. Krok mówi o możliwości. Nie wymaga pewności, że się uda.
  • „Przywrócić zdrowy rozsądek”. Krok zakłada, że utracony zdrowy rozsądek da się odzyskać. Co to znaczy w praktyce, wyjaśniamy niżej.

Co znaczy przywrócić zdrowy rozsądek?

Przywrócić zdrowy rozsądek to odzyskać zdolność trzeźwej oceny picia, tak żeby nie zaczynać od nowa mimo wszystkiego, co już przez alkohol straciłaś. Wielka Księga (tak w AA nazywa się książkę „Anonimowi Alkoholicy”) opisuje brak tej zdolności w rozdziale 3. Bohater opowieści wiedział już, że jest alkoholikiem, i raz trafił przez picie do szpitala psychiatrycznego. Pewnego dnia zatrzymał się w przydrożnym barze na kanapkę i szklankę mleka. Przyszło mu do głowy, że odrobina whisky wlana do mleka na pełny żołądek nie zaszkodzi. Skończyło się kolejnym ciągiem i powrotem do szpitala.

Autorzy nazywają taki sposób myślenia szaleństwem, bez względu na to, jak ściśle definiuje się to słowo. Określenie pochodzi z języka wspólnoty i nie jest diagnozą lekarską. Piszą, że obok rozsądnych argumentów przeciw piciu zawsze biegła jakaś błaha wymówka i to ona wygrywała, a następnego dnia nie umieli zrozumieć, jak to się stało. Porównują to do człowieka, który dla przyjemności wbiega pod samochody, łamie kolejne kości i za każdym razem obiecuje, że przestanie. Według Wielkiej Księgi w pewnych chwilach osoba uzależniona nie ma skutecznej obrony przed pierwszym kieliszkiem, a ta obrona musi przyjść od Siły Wyższej.

„Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” dodaje, że niewiele pijących osób widzi, jak nierozsądnie postępuje. Część zgodzi się powiedzieć, że ma problem z piciem, ale nie zniesie sugestii, że jej umysł nie działa zdrowo. Książka stwierdza, że nikt, kto na trzeźwo przyjrzy się swojemu niszczącemu zachowaniu, nie może o sobie powiedzieć, że jego umysł był zdrowy.

Przykłady są nasze i nie są historiami pacjentek. Mechanizm opisuje rozdział 3 Wielkiej Księgi.
Myśl przed pierwszym kieliszkiemCo widzi zdrowy rozsądek
„Jeden kieliszek do obiadu mi nie zaszkodzi.”Pamiętasz, czym kończył się „jeden kieliszek”, i nie zaczynasz.
„Miałam ciężki tydzień, należy mi się.”Zmęczenie to powód, żeby odpocząć albo do kogoś zadzwonić. Alkohol go nie zabierze.
„Teraz, kiedy wiem już wszystko o alkoholizmie, będę uważać.”Wiedza o chorobie nie chroni przed pierwszym kieliszkiem. Pomaga plan na trudne chwile i kontakt z ludźmi, którzy nie piją.
„Na tym przyjęciu wszyscy piją, nie chcę dziwnie wyglądać.”Możesz pić coś innego, wyjść wcześniej albo nie iść.
„Piję przez niego. Gdyby się zmienił, nie musiałabym.”Cudzego zachowania nie zmienisz. Możesz zmienić to, co robisz sama, i to, gdzie szukasz pomocy.

Myśl „piję przez niego” to przykład projekcji, czyli przypisywania własnego problemu innym. Ten mechanizm opisujemy w tekście Projekcja i samooszukiwanie się w nałogu.

Przegląd 25 lat badań nad tym, jak działa AA, pokazał różnicę między płciami. Mężczyznom AA pomagało głównie radzić sobie w sytuacjach towarzyskich, w których się pije, a u kobiet zmniejszało ryzyko powrotu do picia przez to, że pewniej radziły sobie bez alkoholu z przykrymi emocjami, takimi jak smutek, niepokój czy złość (Kelly, 2017). Dla ciebie odzyskany zdrowy rozsądek może więc oznaczać to, że w trudnej chwili sięgasz po telefon albo idziesz na mityng, zamiast nalać sobie wina.

Czym jest Siła Wyższa w kroku 2?

Siła Wyższa to w języku AA każda siła większa od ciebie, która może pomóc tam, gdzie twoja wola zawiodła, a jak ją rozumiesz, decydujesz sama. Wielka Księga w rozdziale „My, agnostycy” pisze, że kiedy autorzy mówią o Bogu, mają na myśli twoje własne wyobrażenie Boga. Dodają, że im samym na początek wystarczało własne wyobrażenie, nawet niepełne.

„Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” podsuwa rozwiązanie dla osób, którym słowo „Bóg” nic nie mówi: na początek Siłą Wyższą może być sama wspólnota AA. To duża grupa ludzi, którzy poradzili sobie z piciem, więc w tej sprawie są silniejsi od kogoś, kto jeszcze sobie nie poradził. Według książki tyle wiary wystarczy. Wielu członków, którzy zaczynali w ten sposób, z czasem zaczęło mówić o Bogu.

Badania pokazują, że AA pomaga w dużej mierze przez to, co dzieje się między ludźmi. W tym samym przeglądzie (Kelly, 2017) najwięcej zmieniało to, że w miejsce pijących znajomych pojawiali się ludzie, którzy nie piją, i że rosła pewność, że w towarzystwie się nie napijesz. Duchowość okazała się ważnym mechanizmem głównie u osób z cięższym uzależnieniem. Autor uznał, że AA nie jest religią, a duchowość każdy członek może rozumieć po swojemu, także zupełnie świecko.

Dlaczego krok 2 to krok nadziei?

Krok 2 daje nadzieję, bo opiera ją na tym, co widać: na ludziach, którzy byli w tym samym miejscu co ty i przestali pić. Po kroku 1 łatwo dojść do wniosku, że skoro jesteś bezsilna, nic się nie da zrobić. Krok 2 odwraca ten wniosek. Zawiodła twoja silna wola, a pomoc z zewnątrz dopiero przed tobą.

Wielka Księga pisze o tysiącach kobiet i mężczyzn, którzy zgodnie twierdzą, że odkąd uwierzyli w siłę większą od siebie i zaczęli robić kilka prostych rzeczy, zmienił się ich sposób życia i myślenia. W „Dwunastu Krokach i Dwunastu Tradycjach” sponsor opowiada nowicjuszowi, że ma wykształcenie ścisłe i na początku uważał AA za coś nienaukowego. Zmienił zdanie, kiedy przyznał, że wspólnota ma wyniki, a zamknięty umysł miał on sam.

Skuteczność AA sprawdzały też badania. Przegląd Cochrane z 2020 roku objął 27 badań i 10 565 osób. W porównaniu z innymi metodami leczenia, na przykład terapią poznawczo-behawioralną, programy przygotowujące według podręcznika do udziału w AA częściej prowadziły do tego, że uczestnicy nie pili przez cały rok. Autorzy ocenili pewność tego wyniku jako wysoką. Więcej o badaniach piszemy w tekście o programie 12 kroków.

Krok 2 nie obiecuje, że będzie łatwo ani że uda się bez wysiłku. Jeśli brak nadziei przechodzi w myśli, że nie chcesz żyć, zadzwoń pod 800 70 2222 (Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, bezpłatnie, całą dobę) albo pod 112.

Krok 2, gdy nie wierzysz w Boga albo straciłaś wiarę

Krok 2 możesz zrobić bez wiary w Boga. Wielka Księga podaje, że mniej więcej połowa pierwszych członków AA uważała się za ateistów albo agnostyków. „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” opisuje kilka postaw, z jakimi ludzie podchodzą do tego kroku, i na każdą ma odpowiedź.

Lewa kolumna to nasze sformułowania. Prawa streszcza rozdział o kroku 2 w książce „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji”.
PostawaCo odpowiada literatura AA
„Nie wierzę i nie zamierzam.”AA nie wymaga, żebyś w cokolwiek uwierzyła. Na początek siłą większą od ciebie może być grupa ludzi, którzy przestali pić.
„Kiedyś wierzyłam, ale straciłam wiarę.”Książka przyznaje, że takim osobom bywa trudniej niż tym, które nigdy nie wierzyły, bo uważają, że wiarę już sprawdziły. Wielu członków AA odnalazło utraconą wiarę dopiero we wspólnocie.
„Jestem za mądra na takie rzeczy.”Książka nie każe rezygnować z rozumu. Pisze, że pokora i intelekt dają się pogodzić, jeśli pokora jest na pierwszym miejscu.
„Religia i wierzący ludzie mnie odpychają.”Członkowie AA, którzy tak myśleli, przyznają, że wytykanie innym obłudy pozwalało im czuć się lepszymi i nie patrzeć na własne wady.
„Jestem zła na Boga, bo nie spełnił moich próśb.”Książka podaje przykłady: modlitwy o zdrowe dzieci albo o awans, które się nie spełniły, i utratę bliskich. Pisze, że wiara oznacza oparcie się na Bogu, a nie mówienie Mu, co ma zrobić.
„Wierzę i się modlę, a mimo to piję.”Według książki liczy się jakość wiary, a nie liczba praktyk. Członkowie AA, którzy tak mieli, przyznają, że nie zrobili uczciwego obrachunku z sobą i nie naprawili krzywd, więc wciąż się oszukiwali.

Jeśli obraz Boga z dzieciństwa kojarzy ci się z karą albo z oceną, nie musisz go przyjmować, żeby zrobić ten krok. Wielka Księga pisze, że wystarczy twoje własne wyobrażenie, nawet niepełne. O tym, co cię blokuje, porozmawiaj ze sponsorką albo terapeutką.

Książka kończy rozdział stwierdzeniem, że na kroku 2 mogą się spotkać agnostycy, ateiści i osoby, które kiedyś wierzyły, a do wiary prowadzą pokora i otwarty umysł. Wyniki badań o ateistach i agnostykach w AA opisujemy we wpisie o kroku 3.

Jak zrobić krok 2 w praktyce

Krok 2 robisz stopniowo: przyglądasz się faktom ze swojego picia i słuchasz ludzi, którym się udało. Wielka Księga sprowadza go do jednego pytania: czy wierzysz albo czy jesteś gotowa uwierzyć, że istnieje siła większa od ciebie. Autorzy piszą, że kto może odpowiedzieć twierdząco, jest już w drodze.

„Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” dodaje trzy rady, którymi sponsor uspokaja nowicjusza. AA nie każe ci w nic wierzyć, a kroki są propozycjami. Żeby przestać pić i nie wrócić do picia, nie musisz przyjąć całego kroku 2 od razu. Potrzebny jest otwarty umysł, więc odpuść spory o sprawy, których i tak nie rozstrzygniesz.

Kolejność, którą ułożyliśmy na podstawie literatury AA, może wyglądać tak:

  1. Sprawdź krok 1. Jeśli wciąż szukasz sposobu, żeby pić bezpiecznie, wróć do niego.
  2. Spisz kilka sytuacji, w których zaczęłaś pić mimo tego, co wiedziałaś. Przy każdej zapisz, jaka myśl poprzedziła pierwszy kieliszek.
  3. Chodź na mityngi i słuchaj kobiet, które przestały pić. Zapisz, co mają, czego ty też chcesz.
  4. Odpowiedz sobie na pytanie z Wielkiej Księgi: czy wierzę albo czy jestem gotowa uwierzyć, że istnieje siła większa ode mnie?
  5. Nazwij, czym ta siła jest dla ciebie dziś. Może to być Bóg, tak jak Go rozumiesz, albo na początek grupa AA.
  6. Omów to ze sponsorką albo terapeutką. Powiedz też, co w tym kroku budzi twój opór.

Mityngi w swojej okolicy znajdziesz w spisie na stronie aa.org.pl, a infolinia AA ma numer 801 033 242. Jak wygląda pierwszy mityng i kim jest sponsorka, opisujemy w tekście Anonimowi Alkoholicy: co to jest AA.

Po czym poznać, że krok 2 jest za tobą

Zwykle nie da się wskazać dnia. Sponsor z „Dwunastu Kroków i Dwunastu Tradycji” mówi, że nie umie powiedzieć, kiedy uwierzył, ale wie, że dziś wierzy, a żeby do tego dojść, musiał przestać walczyć i stosować resztę programu. Wielka Księga opisuje człowieka, u którego przemiana przyszła nagle, i zaznacza, że inni dorastają do niej wolniej.

Praktyczny znak: przestajesz spierać się o to, czy AA ma sens, i zaczynasz korzystać z pomocy. Wtedy jesteś gotowa na decyzję z kroku 3, czyli na powierzenie swojej woli i życia opiece Boga, tak jak Go rozumiesz.

Pytania do kroku 2

Te pytania ułożyliśmy sami, nie pochodzą z literatury AA. Możesz odpowiedzieć na nie na piśmie przed rozmową ze sponsorką albo terapeutką.

Pytania o zdrowy rozsądek

  1. Jakie myśli poprzedzały twój pierwszy kieliszek po okresie niepicia albo po postanowieniu, że nie pijesz?
  2. Kiedy piłaś, choć wiedziałaś, czym to się skończy? Co sobie wtedy mówiłaś?
  3. Co robiłaś przez picie, czego na trzeźwo nie uważasz za rozsądne?
  4. Kiedy ostatnio sięgnęłaś po alkohol, bo było ci smutno, niespokojnie albo byłaś zła?

Pytania o siłę większą od ciebie

  1. Na czym albo na kim opierałaś się do tej pory w sprawie picia? Jak to działało?
  2. Kogo znasz, kto przestał pić? Co tej osobie pomogło?
  3. Co w słowach „Bóg”, „wiara” i „Siła Wyższa” budzi twój opór? Skąd się wziął?
  4. Czy wierzysz albo jesteś gotowa uwierzyć, że ktoś lub coś poza tobą może ci pomóc?
  5. Czym ta siła może być dla ciebie dziś?
  6. Co zmieni się w twoim życiu, kiedy wróci zdrowy rozsądek?

Krok 2 dla bliskich: Al-Anon

Bliscy osób pijących pracują nad tym samym krokiem we wspólnocie Al-Anon. Polskie brzmienie kroku 2 w Al-Anon różni się od AA tylko szykiem słów: siła większa od nas samych „może nam przywrócić zdrowy rozsądek”.

Dla męża, matki czy córki kobiety, która pije, brak zdrowego rozsądku wygląda inaczej niż u niej. Niektórzy członkowie Al-Anon, którzy dzielą się doświadczeniem na stronie wspólnoty, opisują go jako próby kontrolowania tego, czego nie da się kontrolować, i wyczerpanie od naprawiania wszystkiego w pojedynkę (Al-Anon Family Groups, 2020). Siłą większą od siebie bywa dla nich Bóg, wszechświat albo sam program Al-Anon. Część z nich opisuje dojście do tego kroku w trzech etapach, nawiązując do angielskiego „came to believe”: najpierw przychodzisz na spotkania, potem zaczynasz widzieć, co program daje innym, a w końcu zaczynasz wierzyć.

Jeśli szukasz pomocy dla siebie jako osoba bliska, zobacz naszą terapię współuzależnienia.

Krok 2 a terapia w naszym ośrodku

Nasz program łączy psychoterapię z programem 12 kroków AA i opiera pomoc na wiedzy oraz na konkretnym doświadczeniu trzeźwienia. W zespole, obok terapeutów, lekarzy i psychologów, są osoby zdrowiejące z AA. Ośrodkiem kieruje mgr Gabriela Flig, psycholożka i psychotraumatolożka, która zakładała go z własnym doświadczeniem wychodzenia z uzależnienia. Pracujemy otwarcie: dzielimy się doświadczeniem z własnej historii picia, radami opartymi na własnych przeżyciach i nadzieją, że leczenie przyniesie dobre efekty.

Cele leczenia układają się u nas podobnie jak pierwsze kroki. Najpierw jest uznanie bezsilności wobec alkoholu i przełamanie zaprzeczania, potem uznanie, że zmiana jest potrzebna, i decyzja o leczeniu, a na końcu działanie. Pacjentki wspierają się też nawzajem w małych grupach partnerskich, które prowadzą terapeuci. Działa w nich zasada terapii przez pomaganie: osoba, która pomaga, może zyskać tyle samo co ta, której pomaga.

Z krokami pacjentki pracują na warsztatach 12 Kroków AA w popołudniowej części planu dnia i w pracy osobistej opartej na literaturze AA. Dzień zaczyna się o 8:00 wspólną modlitwą, a wieczorem jest społeczność z bilansem dnia albo mityng AA. Kto chce, korzysta z kaplicy i wsparcia duchowego. Na terenie ośrodka spotyka się też grupa AA „Teresa”.

Przyjmujemy wyłącznie kobiety. Do wyboru są programy dwutygodniowy, czterotygodniowy i sześciotygodniowy. Na wyjście każda pacjentka dostaje wykaz mityngów AA i kontakt do osoby, która wesprze ją w miejscu zamieszkania, a jako absolwentka może bezterminowo przyjeżdżać na mityngi i spotkania organizowane przez ośrodek. Ośrodek jest prywatny i do przyjęcia nie potrzebujesz skierowania.

Jeśli szukasz leczenia dla siebie albo dla bliskiej kobiety, zobacz, jak wygląda nasza terapia alkoholizmu dla kobiet, albo zadzwoń lub napisz. Telefon odbieramy codziennie od 8:00 do 20:00.

Najczęściej zadawane pytania

Jak brzmi krok 2 AA?
Polska wspólnota AA podaje go w brzmieniu: „Uwierzyliśmy, że Siła większa od nas samych może przywrócić nam zdrowy rozsądek”. W internecie krążą też wersje z „Siłą Wyższą” i z „przywróceniem zdrowia”. Angielski oryginał mówi o przywróceniu zdrowia umysłu.
Na czym polega drugi krok AA?
Na dopuszczeniu myśli, że skoro sama nie poradziłaś sobie z piciem, pomoc może przyjść spoza ciebie. Pewności mieć nie musisz: Wielka Księga AA uznaje, że na początek wystarczy gotowość, żeby uwierzyć w siłę większą od siebie. W praktyce chodzisz na mityngi, słuchasz osób, którym się udało, i omawiasz wątpliwości ze sponsorką albo terapeutką.
Co znaczy przywrócić zdrowy rozsądek w kroku 2?
Odzyskać zdolność trzeźwej oceny własnego picia. Wielka Księga opisuje jej brak na przykładzie myśli, które prowadzą do pierwszego kieliszka mimo wszystkiego, co już wiesz, takich jak przekonanie, że whisky wlana do mleka nie zaszkodzi. Książka nazywa to szaleństwem, bez względu na ścisłą definicję tego słowa. To określenie z języka wspólnoty, które nie jest diagnozą psychiatryczną.
Czym jest Siła Wyższa w kroku 2?
Siłą większą od ciebie, którą rozumiesz po swojemu. Dla wielu osób to Bóg, tak jak Go rozumieją. Literatura AA podsuwa też, że na początek może nią być grupa AA, czyli ludzie, którzy poradzili sobie z piciem, z czym ty jeszcze sobie nie poradziłaś.
Czy krok 2 można zrobić, nie wierząc w Boga?
Tak. Według Wielkiej Księgi mniej więcej połowa pierwszych członków AA uważała się za ateistów albo agnostyków. Książka „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” pisze, że AA nie wymaga, żebyś w cokolwiek uwierzyła, i że na początek siłą większą od ciebie może być sama wspólnota. Tyle wiary według książki wystarczy.
Jakie są pytania do kroku 2 AA?
Podstawowe pytanie pochodzi z Wielkiej Księgi: czy wierzę albo czy jestem gotowa uwierzyć, że istnieje siła większa ode mnie. Pomagają też pytania o zdrowy rozsądek: jakie myśli poprzedzały twój pierwszy kieliszek, kiedy piłaś, choć wiedziałaś, czym to się skończy, i kogo znasz, kto przestał pić. Odpowiedzi omów ze sponsorką albo terapeutką.
Ile trwa krok 2?
Nie ma ustalonego czasu. Literatura AA opisuje osoby, u których przemiana przyszła nagle, i takie, które dorastały do niej powoli, przyjmując krok po kawałku. Krok jest za tobą, gdy przestajesz spierać się o sens AA i jesteś gotowa skorzystać z pomocy, czyli podjąć decyzję z kroku 3.
Czym różni się krok 2 od kroku 3?
W kroku 2 dochodzisz do przekonania, że pomoc spoza ciebie jest możliwa. W kroku 3 podejmujesz decyzję, żeby z niej skorzystać, i powierzasz swoją wolę i życie opiece Boga, tak jak Go rozumiesz.

Źródła

  1. Fundacja Biuro Służby Krajowej Anonimowych Alkoholików w Polsce. 12 Kroków AA.
  2. Alcoholics Anonymous World Services. Twelve Steps and Twelve Traditions. Step Two, 1953.
  3. Alcoholics Anonymous World Services. Alcoholics Anonymous. Chapter 3: More About Alcoholism, 2001.
  4. Alcoholics Anonymous World Services. Alcoholics Anonymous. Chapter 4: We Agnostics, 2001.
  5. Addiction. Is Alcoholics Anonymous religious, spiritual, neither? Findings from 25 years of mechanisms of behavior change research (J.F. Kelly), 2017.
  6. Cochrane. Alcoholics Anonymous and other 12-step programmes for alcohol use disorder (J.F. Kelly, K. Humphreys, M. Ferri), 2020.
  7. Al-Anon Family Groups. Step Two, 2020.
  8. Grupy Rodzinne Al-Anon w Polsce. Dziedzictwo Al-Anon.

Chętnie odpowiemy na wszystkie Wasze pytania