10 przykazań dojrzałego ojcostwa

Może się wydawać, że tekst o ojcostwie nie pasuje do bloga o uzależnieniach. A jednak pasuje bardzo ściśle: w naszej praktyce raz po raz wraca ten sam wątek — nieobecny lub raniący ojciec jako jedno ze źródeł późniejszych nałogów u kobiet.

Dlatego dojrzałe ojcostwo to jedna z najskuteczniejszych, choć najrzadziej wymienianych, form profilaktyki uzależnień. Poniższe dziesięć zasad — inspirowanych duchową refleksją nad ojcostwem — pokazuje, jak ojciec buduje w dziecku fundament, który później chroni.

Dlaczego ojcostwo chroni przed nałogiem

Zacznijmy od tego, co łączy ten wpis z resztą bloga. Poczucie bezpieczeństwa, akceptacji i własnej wartości, zbudowane w dzieciństwie, jest jedną z najsilniejszych ochron przed uzależnieniem.

Odwrotnie też: brak ojca, jego chłód lub raniąca obecność pojawiają się w historiach wielu naszych pacjentek jako element podłoża nałogu — pisaliśmy o tym m.in. we wpisach Czy brak ojca powoduje seksoholizm i Dlaczego młodzi ludzie się uzależniają.

To jest klucz do całego wpisu: dojrzały ojciec nie „leczy" uzależnień — on sprawia, że jest mniejsze ryzyko, iż w ogóle się pojawią.

10 przykazań w skrócie

Zwróć uwagę na prawą kolumnę — to lista dokładnie tych zasobów, których brak sprzyja później uzależnieniom: bezpieczeństwa, poczucia wartości, odporności i więzi.

Fundament: synostwo i pojednanie

Trzy pierwsze przykazania dotyczą samego mężczyzny, zanim jeszcze stanie się ojcem.

Przykazanie 1 — Szukaj Boga jako Ojca. W duchowym ujęciu ojcostwo jest dawaniem życia na podobieństwo Stwórcy, a doświadczenie Boga jako kochającego Ojca bywa najgłębszym fundamentem dojrzałej miłości rodzicielskiej.

Przykazanie 2 — Bądź dobrym synem, byś był dobrym ojcem. Drogą do dojrzałego ojcostwa jest doświadczenie synostwa. Wielu mężczyzn zaprzepaszcza tę szansę, bo z dumy nie chce pojednać się z własnymi rodzicami — zwłaszcza gdy ich postawa była raniąca. A trzeba najpierw nauczyć się być miłosiernym synem, by móc być miłosiernym ojcem.

Przykazanie 3 — Opuść ojca i matkę. Prawdziwe opuszczenie domu dokonuje się nie przez oddzielenie, lecz przez wewnętrzne pojednanie z rodzicami. Wyjście bez tego pojednania jest bardziej ucieczką niż dojrzałym odejściem — a tylko wolność wobec rodziców daje pełną autonomię.

Bezpieczeństwo, zaufanie i autorytet

Kolejne przykazania budują to, co dziecko odbiera na co dzień.

Przykazanie 4 — Daj bezpieczeństwo w pełnej rodzinie. Dziecko potrzebuje nie tylko miłości ojca i matki z osobna, ale i wzajemnej miłości obojga rodziców — bo to z niej uczy się, czym jest miłość. Bez miłości małżeńskiej miłość ojcowska bywa niepełna i raniąca.

Przykazanie 5 — Zaufaj dzieciom. Wiara ojca w dziecko jest fundamentem ojcostwa. Ojciec nie może żądać zaufania — musi na nie zasłużyć; zaufanie jest darem wymiennym: rodzi się z miłości i rodzi kolejne zaufanie.

Przykazanie 6 — Buduj autorytet przez służbę. Autorytet ojca nie jest przywilejem, lecz służbą. Tylko ojciec odpowiedzialny nauczy odpowiedzialności dziecko. Mężczyzna zostaje ojcem nie po to, by mu służono, lecz by sam służył.

Miłość bezinteresowna i sztuka zmagania

Przykazanie 7 — Kochaj miłością bezinteresowną. To jedno z najważniejszych przykazań dla profilaktyki nałogu. Jeśli ojciec kocha dziecko za oceny, zdolności czy osiągnięcia, ogranicza swoją miłość — a dziecko uczy się, że jego wartość jest warunkowa. Właśnie to warunkowe poczucie wartości bywa później zasypywane substancją.

Przykazanie 8 — Naucz radości zmagania. Zadaniem ojca jest wprowadzić dziecko w „sztukę walki" — najpierw wewnętrznej walki z własną słabością: niestałością, zniechęceniem, tendencją do ucieczki. Kluczowa jest przy tym nauka przegrywania: umiejętność przyjmowania porażek świadczy o sile bardziej niż zwycięstwa.

Wolność i codzienny czas

Dwa ostatnie przykazania są pozornie najprostsze, a w praktyce najtrudniejsze.

Przykazanie 9 — Stwarzaj klimat wolności. Prawdziwe spotkanie ojca z dzieckiem dokonuje się tylko w klimacie wolności. To on sprawia, że dziecko spontanicznie przyjmuje wartości ojca jako własne — bo wartości nie da się nakazać; rodzą się w sercu dziecka, które samo się na nie decyduje. Ojciec nie jest panem dziecka.

Przykazanie 10 — Ofiaruj codziennie trochę czasu. Najprostszy, a najczęściej zaniedbywany dar. Czasu poświęconego dziecku nie da się nagromadzić ani zrekompensować później — więź buduje się przez systematyczną, codzienną obecność. Słaba więź z powodu braku czasu negatywnie rzutuje na rozwój emocjonalny, intelektualny i duchowy dziecka.

I to jest puenta całego wpisu: najlepszą profilaktyką nie są wykłady o szkodliwości alkoholu, lecz obecny, kochający i dostępny rodzic.

Jeśli w Twojej rodzinie problem uzależnienia już się pojawił, nie zostawaj z tym sama — poznaj naszą terapię dla kobiet i terapię współuzależnienia albo skontaktuj się z nami. Otaczamy opieką całe rodziny.