Przejdź do treści
Centrum Terapii Kobiet Logo
Terapia seksoholizmu u kobiet

Czy brak ojca powoduje seksoholizm? Przyczyny według badań

Zaktualizowano Seksoholizm
mgr Gabriela FligPsycholog, Psychotraumatolog. Terapeuta uzależnień i współuzależnieńWeryfikacja merytoryczna: mgr Agnieszka Siejko-Kural

Sam brak ojca nie powoduje seksoholizmu. Córki dorastające bez ojca częściej wcześnie zaczynają współżycie, ale w badaniu sióstr z tych samych rodzin liczyło się to, jakim ojcem był mężczyzna. Sama długość rozłąki z nim nie wiązała się z ryzykownym seksem (Ellis i wsp., 2012).

Seksoholizm, w klasyfikacji ICD-11 nazywany zaburzeniem kompulsywnych zachowań seksualnych, ma zwykle kilka przyczyn naraz. Badania wskazują na trudne dzieciństwo, przemoc seksualną, kłopot z rozpoznawaniem i znoszeniem emocji, a według pierwszego badania bliźniąt także na geny. Czasem za nadmiernym popędem stoi choroba, lek albo narkotyk i wtedy seksoholizmu się nie rozpoznaje.

Niżej omawiamy te przyczyny po kolei, razem z układem „nadopiekuńcza matka i nieobecny ojciec” i z pytaniem, czy seksoholizm się dziedziczy. Objawy opisaliśmy osobno we wpisie o seksoholizmie u kobiet.

Czy brak ojca powoduje seksoholizm?

Żadne badanie nie pokazało, że brak ojca sam wywołuje seksoholizm. Najlepsze dane dotyczą czegoś węższego: córki dorastające bez ojca albo z ojcem obojętnym częściej wcześnie zaczynają współżycie i częściej ryzykują w seksie. To jeszcze nie zaburzenie, ale widać z tego, że relacja z ojcem może wpływać na to, jak córka traktuje później seks i bliskość.

Zaburzenie kompulsywnych zachowań seksualnych rozpoznaje się, gdy ktoś przez dłuższy czas, zwykle pół roku lub dłużej, nie potrafi opanować silnych, powtarzających się popędów seksualnych. Widać to na co najmniej jeden z kilku sposobów: seks staje się osią życia kosztem zdrowia i obowiązków, próby ograniczenia się nie udają, zachowanie trwa mimo szkód albo mimo tego, że nie daje już satysfakcji. Do rozpoznania potrzebne jest też wyraźne cierpienie albo szkody w pracy, rodzinie czy innych ważnych sprawach (Kraus i wsp., 2018). Dlaczego ICD-11 umieszcza je wśród zaburzeń kontroli impulsów, a nie wśród uzależnień, wyjaśniamy we wpisie Czy seksoholizm to uzależnienie.

Nowsze badania szacują częstość tego zaburzenia na 1-3% dorosłych. U mężczyzn stwierdza się je częściej niż u kobiet, choć dobrych danych o różnicach między płciami brakuje (Kraus i wsp., 2018).

Słaba więź z ojcem albo jego brak to jeden z możliwych czynników ryzyka, obok przemocy w dzieciństwie, trudności z emocjami i prawdopodobnie genów. Czynnik ryzyka podnosi prawdopodobieństwo problemu, ale o niczym nie przesądza.

Przyczyny seksoholizmu: co wiadomo z badań

Seksoholizm nie ma jednej przyczyny. Badania opisują kilka czynników, które zwiększają ryzyko, oraz kilka stanów, które lekarz musi wykluczyć, zanim w ogóle postawi takie rozpoznanie. Tabela zbiera je razem z informacją, skąd pochodzą dane i jak daleko można się na nich oprzeć.

Źródła: Ellis i wsp. (2003, 2012), Långström i Hanson (2006), McLeod i wsp. (2007), Slavin i wsp. (2020), Reid i wsp. (2008), Borgogna i wsp. (2026), Kraus i wsp. (2018).
Możliwa przyczynaCo pokazują badaniaJakie to dane
Brak ojca albo ojciec obojętnyCórki częściej wcześnie zaczynają współżycie. Większe znaczenie ma jakość ojcostwa niż sam fakt odejściaDwa badania podłużne (762 dziewczęta) i badanie 101 par sióstr. Dotyczą ryzykownego seksu, a nie samego zaburzenia
Rozłąka z rodzicami w dzieciństwieU dorosłych kobiet i mężczyzn wiąże się z częstym seksem bez bliskiej więziSzwedzkie badanie 2450 dorosłych z populacji ogólnej
Nadmierna kontrola ze strony rodzicaWiąże się z lękiem dziecka, ale wychowanie wyjaśnia tylko 4% różnic w nasileniu lękuMetaanaliza 47 badań. Związku z seksoholizmem nikt nie zbadał
Przemoc seksualnaWiąże się z większym nasileniem hiperseksualności u kobiet i u mężczyznBadanie 16 823 dorosłych, przekrojowe, związek słaby
Skłonność do przygnębienia, podatność na stres, trudność w rozpoznawaniu uczućNajlepiej przewidywały nasilenie objawówBadanie 120 osób, które szukały pomocy
GenyWyjaśniały 74% zmienności problemowego korzystania z pornografii u kobiet i 50% u mężczyznPierwsze, pilotażowe badanie 202 bliźniąt
Wysokie libidoSamo w sobie nie jest zaburzeniemWytyczne ICD-11
Choroba dwubiegunowa, otępienie, leki na chorobę Parkinsona, narkotykiMogą wywołać nadmierną aktywność seksualną. Wtedy seksoholizmu się nie rozpoznajeWytyczne ICD-11

Co mówią badania o ojcach i córkach

Najlepiej zbadany jest związek nieobecności ojca z wczesnym współżyciem córek. Badacze śledzili 242 dziewczęta w USA i 520 w Nowej Zelandii od wczesnego dzieciństwa do około 18. roku życia (Ellis i wsp., 2003). W obu krajach im wcześniej biologiczny ojciec zniknął z domu, tym częściej córka zaczynała współżycie do 16. roku życia i tym częściej zachodziła w ciążę jako nastolatka.

Źródło: Ellis i wsp. (2003). Dla późniejszego odejścia ojca autorzy podają jeden zakres dla obu krajów.
Ciąża nastolatki w porównaniu z dziewczętami, których ojciec mieszkał z rodzinąUSANowa Zelandia
Ojca zabrakło, zanim córka skończyła 6 latok. 7 razy częściejok. 8 razy częściej
To samo po uwzględnieniu innych trudności dziecka i rodzinyok. 5 razy częściejok. 3 razy częściej
Ojca zabrakło, gdy córka miała 6-13 lat (przed taką korektą)2-3 razy częściej2-3 razy częściej

Szansa na współżycie do 16. roku życia rosła w obu krajach mniej więcej dwukrotnie z każdym stopniem: ojciec obecny, ojca zabrakło później, ojca zabrakło wcześnie. Część tej różnicy mogą tłumaczyć trudności, które często idą w parze z odejściem ojca, takie jak stres w rodzinie czy wczesne problemy dziecka z zachowaniem. W Nowej Zelandii te czynniki wyjaśniały ją częściowo, w USA prawie wcale. Po ich uwzględnieniu brak ojca silniej wiązał się z wczesnym seksem i ciążą niż z problemami z zachowaniem, zaburzeniami emocjonalnymi czy słabymi wynikami w nauce.

Autorzy sami zastrzegają, że takie badanie nie dowodzi przyczyny. Za jego największą słabość uznali to, że nie pozwalało oddzielić wpływu ojca od genów, które córka po rodzicach dziedziczy.

Tę lukę wypełniło nowsze badanie tego samego badacza, które porównało 101 par sióstr w wieku 18-36 lat. Siostry dzielą geny i dom, a w rodzinach, które się rozpadły, starsza zwykle dłużej mieszkała z ojcem niż młodsza. Im więcej czasu córka spędziła z ojcem zaangażowanym, tym rzadziej ryzykowała w seksie, a największe znaczenie miały różnice wśród ojców ocenianych najniżej. Sama różnica w tym, jak długo siostry mieszkały bez ojca, bez względu na to, jakim był ojcem, nie miała związku z ryzykownym seksem (Ellis i wsp., 2012).

Podobny ślad widać u dorosłych. W szwedzkim badaniu 2450 osób w wieku 18-60 lat częsty seks bezosobowy, czyli bez bliskiej więzi, wiązał się u kobiet i u mężczyzn między innymi z rozłąką z rodzicami w dzieciństwie, niestabilnymi związkami i nadużywaniem substancji (Långström i Hanson, 2006).

Badacze tłumaczą te zależności na kilka sposobów: przewlekłym stresem w dzieciństwie, tym, czego córka uczy się, patrząc na kolejne związki matki, oraz tym, że ojciec z pierwszych lat życia kształtuje jej oczekiwania wobec mężczyzn. W pracy terapeutycznej używa się jeszcze jednej interpretacji: dziewczynka, której ojciec był nieobecny albo chłodny, może w dorosłości szukać potwierdzenia własnej wartości w uwadze kolejnych partnerów. To hipoteza, którą terapeuta sprawdza na konkretnej historii.

Nadopiekuńcza matka i nieobecny ojciec: jak wpływają na dziecko

Układ „nadopiekuńcza matka i nieobecny ojciec” może utrudnić dziecku naukę radzenia sobie z napięciem, ale nikt nie zbadał go jako całości w związku z seksoholizmem. Osobno zbadano obie jego części: nadmierna kontrola rodzica wiąże się z lękiem dziecka, a słaba więź z ojcem z bardziej ryzykownymi zachowaniami seksualnymi córek.

W takim domu jeden rodzic jest za blisko, a drugi za daleko. Matka wyręcza, kontroluje i chroni przed każdym ryzykiem. Ojciec bywa nieobecny fizycznie, bo dużo pracuje albo odszedł, lub psychicznie, bo pije albo jest zamknięty w sobie.

O ojcu była mowa wyżej. Po stronie matki, a właściwie stylu wychowania, bo nadmiernie kontrolować może każdy z rodziców, najwięcej wiadomo o lęku. W metaanalizie 47 badań kontrola ze strony rodzica wiązała się z lękiem dziecka silniej niż odrzucenie. Jeden z jej wymiarów, to, czy rodzic pozwala dziecku na samodzielność, wyjaśniał 18% różnic w nasileniu lęku, a ciepło okazywane dziecku mniej niż 1% (McLeod i wsp., 2007).

Te same dane każą zachować proporcje. Wychowanie jako całość wyjaśniało tylko 4% różnic w lęku dzieci, więc większość przyczyn leży poza nim. Jeśli rozpoznajesz w tym opisie swój dom, te liczby nie dają powodu, żeby obwiniać matkę albo ojca.

Terapeuci opisują możliwą drogę od takiego domu do kompulsywnych zachowań w ten sposób. Dziecko, za które matka wszystko załatwia, nie uczy się samo uspokajać napięcia. Ojciec nie daje drugiego, stabilnego oparcia. Dorosła kobieta z takim doświadczeniem łatwiej sięga po coś, co daje szybką ulgę: alkohol, jedzenie, zakupy albo seks. Z tym modelem pracuje się w terapii, choć badania nie potwierdziły go jako łańcucha przyczyn. Podobne wzorce, tyle że w domach z problemem alkoholowym, opisujemy we wpisie o tym, jakie problemy seksualne mają Dorosłe Dzieci Alkoholików.

Przemoc seksualna w dzieciństwie

Przemoc seksualna, zarówno w dzieciństwie, jak i później, wiąże się z większym nasileniem hiperseksualności. W węgierskim badaniu internetowym 16 823 dorosłych taki związek dotyczył przemocy doznanej do 13. roku życia i przemocy od 14. roku życia, u kobiet i u mężczyzn (Slavin i wsp., 2020).

Autorzy zaznaczają dwie rzeczy. Związek był słaby, a badanie jest przekrojowe, więc nie wiadomo, co jest przyczyną czego. Przy tak słabym związku sama przemoc nie pozwala przewidzieć, kto rozwinie kompulsywne zachowania seksualne.

Jeśli masz za sobą taką przemoc, powiedz o niej terapeucie, kiedy będziesz na to gotowa. Terapia może wtedy objąć także jej skutki. Dlaczego samo powstrzymanie się zwykle nie wystarcza, piszemy we wpisie Trauma a uzależnienie u kobiet.

Depresja, stres i seks jako ulga

Obniżony nastrój wiąże się z nasileniem seksoholizmu, choć badania nie rozstrzygają, co pojawia się pierwsze. Wśród 120 osób, które zgłosiły się do poradni z powodu hiperseksualności, nasilenie objawów najlepiej przewidywały trzy rzeczy: skłonność do przygnębienia, podatność na stres i trudność w rozpoznawaniu własnych uczuć (Reid i wsp., 2008). Skłonność do przygnębienia mierzono tam testem osobowości, więc to nie to samo co rozpoznana depresja. Wynik pasuje jednak do obrazu, w którym seks służy do regulowania emocji.

W codziennym życiu wygląda to mniej więcej tak. Pojawia się napięcie, którego nie umiesz nazwać, więc nie wiesz, co z nim zrobić. Seks, pornografia albo nowa znajomość na chwilę je wyłączają. Potem wraca wstyd, a z nim nowe napięcie, i cykl zaczyna się od początku.

Bywa też odwrotnie. Wytyczne ICD-11 zwracają uwagę, że część osób, które same nazywają się uzależnionymi od seksu, po badaniu nie spełnia kryteriów zaburzenia, a może wymagać leczenia innych problemów, na przykład lęku albo depresji (Kraus i wsp., 2018). Dlatego przy podejrzeniu seksoholizmu psychiatra ocenia także nastrój.

Czynniki z dzieciństwa opisane wyżej mogą działać podobną drogą: utrudniają naukę rozpoznawania uczuć i znoszenia ich bez ucieczki. Nad tą umiejętnością pracuje się w terapii także w dorosłości.

Czy przyczyną jest wysokie libido?

Samo wysokie libido nie oznacza seksoholizmu. Według wytycznych ICD-11 osoba z dużym zainteresowaniem seksem, która panuje nad swoimi zachowaniami, nie cierpi z ich powodu i nie ponosi przez nie szkód, nie ma zaburzenia (Kraus i wsp., 2018).

W szwedzkim badaniu częste współżycie łączyło się głównie z korzystnymi cechami, a z problemami łączyły się częsta masturbacja i częsty seks bezosobowy (Långström i Hanson, 2006). O seksoholizmie świadczy utrata kontroli, a sama częstotliwość seksu niczego nie rozstrzyga.

Tak samo jest z tłumaczeniem „nie układa się w związku”. Kłopoty z partnerem mogą być tłem, ale rozpoznanie opiera się na utracie kontroli nad własnym zachowaniem.

Istnieje też odwrotna pułapka. Jeśli wychowałaś się w domu, w którym seks był tematem wstydliwym albo potępianym, możesz nazywać „nałogiem” zwykłe potrzeby. ICD-11 wprost zastrzega, że cierpienie wynikające wyłącznie z moralnej oceny własnych pragnień nie wystarcza do rozpoznania zaburzenia (Kraus i wsp., 2018).

Czy seksoholizm jest dziedziczny?

Nikt nie dziedziczy gotowego seksoholizmu, ale pierwsze dane wskazują, że geny mogą zwiększać podatność na niego. Jedyne jak dotąd badanie bliźniąt dotyczące problemowego korzystania z pornografii, częstej postaci tego zaburzenia, przypisało czynnikom genetycznym 74% zmienności u kobiet i 50% u mężczyzn (Borgogna i wsp., 2026). Resztę wyjaśniało środowisko.

To amerykańskie badanie pilotażowe na 202 osobach, czyli 101 parach bliźniąt, i autorzy sami piszą, że próby były małe. Liczby mogą się zmienić, gdy powstaną większe badania. Pierwsze dane przeczą jednak przekonaniu, że geny nie mają tu żadnego znaczenia. W tym samym badaniu moralny sprzeciw wobec pornografii miał słabe podłoże genetyczne, dlatego autorzy uważają, że przy cierpieniu, które z niego wynika, najlepiej pomaga rozmowa z terapeutą.

Z rodziny przejmuje się też środowisko. Jeśli w twoim domu ktoś pił, brał narkotyki albo sam nie panował nad zachowaniami seksualnymi, mogłaś dorastać wśród tych samych trudności, które opisujemy wyżej: rozłąki z rodzicem, przemocy, nauki ukrywania uczuć. Obciążenie rodzinne zwiększa podatność, ale z tym, czego nauczył cię dom, można pracować w terapii.

Kiedy przyczyną jest choroba, lek albo narkotyk

Nadmierna aktywność seksualna bywa objawem innej choroby albo skutkiem leku i wtedy seksoholizmu się nie rozpoznaje. Wytyczne ICD-11 wymieniają kilka takich sytuacji (Kraus i wsp., 2018):

  • epizod manii lub hipomanii w chorobie afektywnej dwubiegunowej; o seksoholizmie można mówić tylko wtedy, gdy zachowania trwają także poza tymi epizodami,
  • inne choroby, na przykład otępienie,
  • działanie niektórych leków stosowanych w chorobie Parkinsona,
  • bezpośrednie działanie narkotyków, na przykład kokainy czy metamfetaminy.

Choroba dwubiegunowa występuje u osób z kompulsywnymi zachowaniami seksualnymi częściej niż przeciętnie, dlatego psychiatra pyta o okresy wyraźnie podwyższonego nastroju i energii. Zanim przyjmiesz, że przyczyna leży w dzieciństwie, trzeba wykluczyć przyczyny medyczne.

Jeśli przyjmujesz leki na chorobę Parkinsona i zauważasz u siebie nowe, trudne do opanowania pragnienia seksualne, powiedz o tym neurologowi, który je przepisał, zanim cokolwiek zmienisz w dawkowaniu. Jeśli kompulsywny seks pojawia się tylko pod wpływem narkotyku, leczenia wymaga przede wszystkim uzależnienie od tej substancji.

Kiedy szukać pomocy i od kogo zacząć

Pomocy szukaj wtedy, gdy od kilku miesięcy nie panujesz nad zachowaniami seksualnymi mimo prób albo mimo szkód. Sam fakt, że dorastałaś bez ojca, nie jest powodem do leczenia. W badaniach opisanych wyżej brak ojca zmieniał prawdopodobieństwo, ale nie przesądzał o losie konkretnej dziewczyny.

Pierwszym krokiem może być psychiatra. Na NFZ nie potrzebujesz do niego skierowania (pacjent.gov.pl). Oceni, czy to zaburzenie kompulsywnych zachowań seksualnych, czy objaw innej choroby, i czy towarzyszą mu depresja albo lęk.

Gdzie szukać terapii i grup wsparcia, piszemy we wpisie o skutkach uzależnienia od seksu, a różnice między leczeniem publicznym a prywatnym zebraliśmy we wpisie NFZ czy prywatnie.

Jak pracuje się z przyczynami w terapii

Terapia zwykle zaczyna się od ustalenia, jaką funkcję pełni seks w twoim życiu: czy rozładowuje napięcie, zagłusza wspomnienia, czy daje poczucie, że jesteś dla kogoś ważna. Dopiero wtedy da się szukać innych sposobów na to samo i wracać do źródeł w historii rodzinnej. O relacji z ojcem i z matką rozmawia się po to, żeby zrozumieć własne reakcje.

Nasz ośrodek jest prywatny i przyjmuje wyłącznie kobiety, bo w grupie złożonej z samych kobiet o wstydzie i przemocy mówi się wcześniej. Prowadzimy stacjonarną terapię uzależnień od alkoholu, leków i narkotyków. Jeśli kompulsywne zachowania seksualne idą u ciebie w parze z którymś z tych uzależnień, każdy z trzech podstawowych programów (2, 4 i 6 tygodni) zaczyna się od diagnozy uzależnienia, którą stawia lekarz psychiatra, oraz od diagnozy psychologicznej podłoża problemów i przeżytych traum. W programach cztero- i sześciotygodniowym pacjentka ma terapię indywidualną podłoża uzależnienia, traum i ewentualnych zaburzeń, a w zespole pracują psychotraumatolog i psycholog kliniczny.

Jeśli problem dotyczy wyłącznie zachowań seksualnych, możesz umówić jedną konsultację z terapeutą lub psychologiem (50 minut, 240 zł) albo zapytać o dochodzącą grupę terapeutyczną dla kobiet „Odnaleźć Siebie”, w której pracuje się nad granicami, poczuciem własnej wartości i budowaniem bezpiecznych więzi. Bliscy osób uzależnionych mogą wziąć udział w warsztatach dla rodzin, także online. Zadzwoń do nas i zapytaj, od czego zacząć.

Najczęściej zadawane pytania

Czy brak ojca powoduje seksoholizm?
Sam brak ojca nie powoduje seksoholizmu. Dziewczęta dorastające bez ojca częściej wcześnie zaczynają współżycie, ale w badaniu sióstr z tych samych rodzin liczyła się jakość ojcostwa, a sama długość rozłąki z ojcem nie miała związku z ryzykownym seksem. Słaba więź z ojcem jest jednym z możliwych czynników ryzyka, obok przemocy w dzieciństwie, trudności z emocjami i prawdopodobnie genów.
Jakie są przyczyny seksoholizmu?
Zwykle kilka naraz: słaba więź z rodzicami, przemoc seksualna, trudność w rozpoznawaniu uczuć, skłonność do przygnębienia i podatność na stres, a według pierwszego badania bliźniąt także geny. Seks zaczyna wtedy służyć jako szybka ulga w napięciu. Przed rozpoznaniem psychiatra wyklucza chorobę dwubiegunową, otępienie oraz działanie leków i narkotyków. Seksoholizm u kobiet: objawy i leczenie
Jak na dziecko wpływa nadopiekuńcza matka i nieobecny ojciec?
Ten układ nie był badany jako całość. Osobno wiadomo, że odbieranie dziecku samodzielności wiąże się z jego lękiem, a słaba więź z ojcem z bardziej ryzykownymi zachowaniami seksualnymi córek. Dziecko z takiego domu może gorzej radzić sobie z napięciem, ale w metaanalizie 47 badań wychowanie wyjaśniało tylko 4% różnic w lęku dzieci.
Czy seksoholizm jest dziedziczny?
Nikt nie dziedziczy gotowego seksoholizmu, ale geny prawdopodobnie zwiększają podatność na niego. W pilotażowym badaniu 202 bliźniąt czynniki genetyczne wyjaśniały 74% zmienności problemowego korzystania z pornografii u kobiet i 50% u mężczyzn. Z rodziny przejmuje się też środowisko, a z jego skutkami można pracować w terapii.
Czy depresja może prowadzić do seksoholizmu?
Obniżony nastrój wiąże się z nasileniem seksoholizmu, ale badania nie rozstrzygają, co jest pierwsze. U osób szukających pomocy z powodu hiperseksualności nasilenie objawów wiązało się ze skłonnością do przygnębienia, podatnością na stres i trudnością w rozpoznawaniu uczuć. Bywa też, że osoba, która nazywa siebie uzależnioną od seksu, potrzebuje leczenia depresji lub lęku, dlatego psychiatra ocenia oba problemy.
Czy przyczyną seksoholizmu jest wysokie libido?
Nie. Według ICD-11 duże zainteresowanie seksem bez utraty kontroli, bez cierpienia i bez szkód nie jest zaburzeniem. O seksoholizmie świadczy to, że mimo prób albo mimo szkód nie potrafisz przestać. Sama częstotliwość seksu tego nie rozstrzyga. Czy seksoholizm to uzależnienie?
Czy nadmierny popęd seksualny może być objawem choroby?
Tak. Wytyczne ICD-11 każą wykluczyć epizod manii lub hipomanii w chorobie dwubiegunowej, choroby takie jak otępienie, działanie niektórych leków na chorobę Parkinsona oraz narkotyków, na przykład kokainy czy metamfetaminy. Jeśli to one wywołują zachowania seksualne, seksoholizmu się nie rozpoznaje, a leczy się przyczynę.

Źródła

  1. World Psychiatry (Kraus i wsp.). Compulsive sexual behaviour disorder in the ICD-11, 2018.
  2. Child Development (Ellis i wsp.). Does father absence place daughters at special risk for early sexual activity and teenage pregnancy?, 2003.
  3. Development and Psychopathology (Ellis i wsp.). Impact of fathers on risky sexual behavior in daughters: a genetically and environmentally controlled sibling study, 2012.
  4. Archives of Sexual Behavior (Långström, Hanson). High rates of sexual behavior in the general population: correlates and predictors, 2006.
  5. Clinical Psychology Review (McLeod, Wood, Weisz). Examining the association between parenting and childhood anxiety: a meta-analysis, 2007.
  6. Journal of Sexual Medicine (Slavin i wsp.). Gender-related differences in associations between sexual abuse and hypersexuality, 2020.
  7. Journal of Sex & Marital Therapy (Reid i wsp.). Alexithymia, emotional instability, and vulnerability to stress proneness in patients seeking help for hypersexual behavior, 2008.
  8. Journal of Sexual Medicine (Borgogna i wsp.). Pilot evidence of genetic and environmental contributions to problematic pornography use, pornography use frequency, and moral disapproval to pornography, 2026.

Chętnie odpowiemy na wszystkie Wasze pytania