Kobiece uzależnienia - piję alkohol, bo...

„Piję, bo...” — za tym jednym słowem kryje się zwykle cała historia: samotność, wstyd, trauma albo lęk, z którym nie było komu się podzielić. Kobiece uzależnienia rzadko zaczynają się od chęci zabawy, a znacznie częściej od próby poradzenia sobie z emocjami.

Alkoholizm kobiet wyróżnia się przede wszystkim tym, że negatywne skutki nałogu pojawiają się szybciej niż u mężczyzn — i nie chodzi wyłącznie o konsekwencje zdrowotne, ale też społeczne i psychologiczne. Co jeszcze cechuje kobiece nałogi?

Dlaczego kobiece uzależnienia mają własną specyfikę

Uzależnienie nie jest kwestią słabej woli ani charakteru. To choroba, która u kobiet rozwija się w innym kontekście kulturowym i biologicznym niż u mężczyzn — i właśnie dlatego wymaga innego podejścia terapeutycznego.

Kobiety szybciej doświadczają szkód zdrowotnych, a jednocześnie znacznie później zgłaszają się po pomoc. Bardzo często podejmują leczenie dopiero „przy okazji” innych problemów — finansowych, zawodowych albo zdrowotnych. Szerzej piszemy o tym w tekście Uzależniona kobieta — 15 cech wyróżniających kobiece uzależnienia.

Powodem tego opóźnienia jest w dużej mierze stygmatyzacja. Przyznanie się do nałogu bywa odbierane jako świadectwo porażki w roli żony i matki, a nie jako pierwszy krok do zdrowienia.

Alkoholizm kobiet i syndrom opuszczonego gniazda

Kobieta zmagająca się z chorobą alkoholową często zaczyna pić w starszym wieku, kiedy dorosłe dzieci wyprowadzają się z domu. To tak zwany syndrom opuszczonego gniazda — poczucie, że dotychczasowa rola przestała być potrzebna.

Do najczęściej opisywanych okoliczności sprzyjających piciu należą:

• Syndrom opuszczonego gniazda — osamotnienie po usamodzielnieniu się dzieci i utrata dotychczasowej roli.
• Trauma seksualna z dzieciństwa — doświadczenie wykorzystania, które przez lata pozostawało nieopowiedziane.
• Zaburzenia lękowe i depresyjne — alkohol bywa wtedy próbą samoleczenia, o czym piszemy przy podwójnej diagnozie.
• Zaburzenia seksualne — trudności, o których trudno rozmawiać nawet z bliskimi.
• Związek z mężczyzną uzależnionym — picie „do pary” bywa wstępem do współuzależnienia.

Ponieważ alkoholizm kobiet ma swoją specyfikę, powstały ośrodki dedykowane wyłącznie kobietom. Takim miejscem jest nasz ośrodek, prowadzący terapię alkoholizmu w gronie samych pacjentek.

Zakupoholizm — nałóg wpisany w rolę kobiety

Statystyki pokazują, że zakupoholizm zagraża szczególnie kobietom. Powód jest w dużej mierze kulturowy: to właśnie kobietom nasza kultura przypisuje rolę robienia zakupów, więc nadmierne kupowanie długo nie wzbudza niczyjego niepokoju.

Granica bywa nieostra — dlatego warto znać fazy zakupoholizmu i wiedzieć, jak rozpoznać zakupoholizm u siebie. Sygnałem ostrzegawczym nie jest to, co kupujesz, lecz to, że kupujesz, by poczuć ulgę.

Zaburzenia odżywiania a presja wyglądu

To kolejny obszar, w którym kobiety chorują częściej — choć zaburzenia odżywiania dotykają również mężczyzn i nie wolno o tym zapominać.

Wygląd kobiet w naszej kulturze od wieków był brany pod lupę, a na przełomie XX i XXI wieku świat obiegła moda na skrajnie szczupłą sylwetkę. Nie oznacza to jednak, że anoreksja czy bulimia to „moda” albo kaprys — u ich podłoża leży zwykle potrzeba kontroli i cierpienie emocjonalne. Obalamy te mity we wpisie Anorektyczka — rozpieszczona jedynaczka?.

Hazard kobiet — giełda, zakłady i totolotek

Specjaliści zauważają, że kobiety uzależnione od hazardu są często wykształcone i dobrze sytuowane. Grają na giełdzie, obstawiają zakłady bukmacherskie, stosunkowo często grają też w totolotka. Międzynarodowe statystyki pokazują natomiast, że kobiety rzadziej niż mężczyźni bywają w kasynach.

Największym zagrożeniem jest tu podstępność nałogu. Kobieta hazardzistka przez długi czas może w ogóle nie zdawać sobie sprawy, że weszła już na etap patologicznego hazardu. Siłą napędową gry jest silne napięcie — przyjemna początkowo adrenalina, która z czasem staje się zgubna.

Co ciekawe, kobiety grające w totolotka czy audiotele opisuje się jako łączące duże poczucie odpowiedzialności z żyłką hazardzistki. To zestawienie tylko utrudnia rozpoznanie problemu. Więcej o tym, jak przebiega ten proces, piszemy w tekście Zanim trafisz do ośrodka odwykowego — fazy hazardu.

Seksoholizm kobiet — nałóg obciążony wstydem

Nie bez powodu istnieją ośrodki oferujące terapię dedykowaną kobietom zmagającym się z seksoholizmem. To uzależnienie behawioralne o własnej specyfice, a jego podłoża należy szukać w dzieciństwie.

Dziewczynka może zacząć odreagowywać odrzucenie przez uzależnionego ojca dotykaniem miejsc intymnych — o tym tropie piszemy szerzej we wpisie Czy brak ojca powoduje seksoholizm?. Kobiety z rodzin, w których panowały destrukcyjne relacje, stosunkowo wcześnie rozpoczynają współżycie, a te wczesne doświadczenia służą rozładowaniu emocji.

Seksoholiczkami zostają też często kobiety molestowane seksualnie w dzieciństwie. Rozładowywanie emocji seksem to pierwszy etap rozwoju nałogu: z czasem kontakty stają się codziennością, kobieta poszukuje coraz bardziej wyrafinowanych form, a jednocześnie odczuwa wyrzuty sumienia, poczucie winy i wstyd. Ten wstyd jest największą barierą w sięgnięciu po pomoc — i to jego zdjęcie jest pierwszym zadaniem terapii.

Co łączy kobiece nałogi

Choć nałogi różnią się przebiegiem, ich mechanizm bywa uderzająco podobny:

We wszystkich tych historiach powtarza się to samo: nałóg jest próbą poradzenia sobie z emocją, na którą zabrakło innego sposobu. Dlatego terapia nie zaczyna się od zakazów, lecz od dotarcia do źródła. Piszemy o tym w tekście Leczenie uzależnień — zacznij od naprawienia relacji.

Gdzie szukać pomocy

Jeśli w którymś z opisanych mechanizmów rozpoznajesz siebie, nie musisz czekać, aż „będzie wystarczająco źle”. Im wcześniej zgłosisz się po pomoc, tym krótsza i łagodniejsza bywa droga do zdrowienia.

Możesz zacząć od testu Czy jestem kobietą alkoholiczką? — sygnały, poznać naszą terapię uzależnień i program ośrodka albo po prostu skontaktować się z nami. Rozmowa do niczego nie zobowiązuje.