Czy heroina powoduje depresję?

Czy choroby chodzą parami? Wiele na to wskazuje. Podobnie jak astmie często towarzyszą alergie, a problemy z sercem pojawiają się u osób z cukrzycą, tak do ośrodków leczenia uzależnień zgłaszają się pacjentki zmagające się jednocześnie z zaburzeniami psychicznymi.

Krótka odpowiedź na pytanie z tytułu brzmi: tak — długotrwałe zażywanie heroiny może prowadzić do depresji. Poniżej wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje i jakie jeszcze choroby psychiczne towarzyszą uzależnieniom.

Dlaczego uzależnienie i choroba psychiczna chodzą w parze

Zależność działa w dwie strony i właśnie to czyni ją tak podstępną. Substancja psychoaktywna bywa próbą samoleczenia trudnych emocji, a jednocześnie sama uszkadza mózg i pogłębia zaburzenie, przed którym miała chronić.

Dlatego u pacjentek ośrodków leczenia uzależnień źródło problemu leży bardzo często w emocjach. Alkohol bywa traktowany jak antidotum na smutki — a wieloletnie nadużywanie go powoduje poważne zmiany w mózgu.

Alkoholizm i zaburzenia osobowości

Wśród kobiet zgłaszających się na terapię alkoholizmu wiele zmaga się z zaburzeniami osobowości. Trudność w radzeniu sobie z emocjami, impulsywność i chwiejna samoocena sprzyjają sięganiu po alkohol, a alkohol te trudności pogłębia.

To błędne koło rzadko udaje się przerwać samą siłą woli — dlatego tak ważne jest, by terapia sięgała do emocjonalnego podłoża nałogu. Piszemy o tym w tekście Co jest celem psychoterapii uzależnień?.

Zaburzenia towarzyszące chorobie alkoholowej

Oto zaburzenia, które najczęściej towarzyszą chorobie alkoholowej:

• Otępienie (demencja) — kobieta uzależniona od alkoholu często ma znacznie obniżoną sprawność umysłową. Otępienie alkoholowe objawia się zaburzeniami myślenia, rozumienia, orientacji, uczenia się i liczenia, a towarzyszą im problemy emocjonalne oraz zaburzenia motywacji i zachowania. Zmiany te wynikają z wpływu toksycznych substancji na mózg. Wbrew potocznym opiniom otępienie nie jest naturalnym stanem towarzyszącym starzeniu się. W początkowej fazie bywa mało zauważalne, ale kiedy pojawia się apatia i obojętność, to znak, że najwyższy czas podjąć leczenie.
• Mania — zaburzenie afektywne, które pacjentki opisują jako stan przyjemny, choć bywa, że towarzyszy mu rozdrażnienie, a nawet urojenia prześladowcze. Osoba w manii mówi bez końca, jest pobudzona psychoruchowo, nie odczuwa potrzeby snu, skarży się na gonitwę myśli i ma trudności z koncentracją.
• Psychoza alkoholowa — bywa nazywana także schizofrenią alkoholową. Jest efektem działania alkoholu na układ nerwowy. Alkohol to substancja psychoaktywna, która działa destrukcyjnie nie tylko na wątrobę, ale i na mózg. W epizodzie psychozy kobieta nie jest w stanie prawidłowo postrzegać rzeczywistości, miewa zaburzenia świadomości i myślenia, a także urojenia i omamy.
• Narkomania — bywa, że kobieta przeskakuje z jednego uzależnienia w drugie, dlatego leczeniu narkomanii często towarzyszy leczenie alkoholizmu.

Warto pamiętać, że zamiana jednej substancji na drugą nie jest wyjściem z nałogu, lecz jego kolejną odsłoną. Więcej o samym mechanizmie piszemy we wpisie Czym jest uzależnienie?.

Narkomania i schizofrenia

Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne przeprowadziło badania, z których wynika, że aż połowa osób chorujących na schizofrenię nadużywa substancji psychoaktywnych. Szczególnym duetem jest przy tym schizofrenia i nadużywanie marihuany.

Nie znamy dziś konkretnego powodu, dla którego osoby ze schizofrenią sięgają szczególnie często po ten rodzaj narkotyku. Faktem jest natomiast, że zażycie marihuany wywołuje objawy podobne do tych, które pojawiają się w epizodzie schizofrenii. O tym, jak ta substancja działa na człowieka, piszemy w tekście Wpływ marihuany na funkcjonowanie człowieka.

Kokaina i lęki

Po kokainę sięga się dlatego, że daje poczucie mocy i euforii. Konsekwencją jej zażywania są jednak lęki i drastyczne pogorszenie nastroju — czyli dokładne odwrócenie tego, po co się po nią sięgnęło.

Pacjentki ośrodków terapii narkomanii cierpią w związku z kokainą także na halucynacje, paranoję, podejrzliwość i bezsenność. Im dłużej trwa zażywanie, tym mniej zostaje z obiecywanej euforii, a tym więcej lęku.

Heroina i depresja

Heroina początkowo daje iluzję poprawy nastroju. Przy dłuższym stosowaniu uszkadza jednak tę część mózgu, która odpowiada za odczuwanie przyjemności — i właśnie dlatego jej długotrwałe działanie może spowodować depresję.

Skutek jest tragiczny w swojej logice: z czasem kobieta uzależniona od heroiny odczuwa zadowolenie wyłącznie w chwili zażycia narkotyku. Wszystko poza tą chwilą przestaje cieszyć, co prowadzi do dalszego pogłębiania się uzależnienia od narkotyków.

To pokazuje, dlaczego narkotyki nie dają wolności, choć obiecują ulgę — pisaliśmy o tym we wpisie Dlaczego narkotyki nie dają wolności?.

Substancja a towarzyszące zaburzenia

Poniższa tabela zestawia substancje z zaburzeniami, które najczęściej im towarzyszą:

Podwójna diagnoza — leczyć trzeba oba problemy

Kiedy uzależnieniu towarzyszy zaburzenie psychiczne, mówimy o podwójnej diagnozie. Leczenie wyłącznie jednego z tych problemów zwykle zawodzi: sama abstynencja nie usunie depresji, a leczenie depresji bez zajęcia się nałogiem ma niewielkie szanse powodzenia.

Dlatego dobry ośrodek podchodzi do pacjentki holistycznie — zajmuje się jednocześnie nałogiem i stanem psychicznym. Wskazówki, na co zwracać uwagę przy wyborze miejsca leczenia, znajdziesz w tekście Jak wybrać najlepszy ośrodek leczenia uzależnień?.

Jeśli u siebie lub bliskiej osoby zauważasz niepokojące sygnały, poznaj naszą terapię uzależnień i terapię depresji albo skontaktuj się z nami. Po pomoc nie jest za wcześnie — i nigdy nie jest za późno.