Potliwość, lęk... – to objawy którego uzależnienia?

Nadmierna potliwość, lęk, drżenie mięśni, bezsenność — te same objawy potrafią wskazywać na zupełnie różne nałogi. A bywa i tak, że nie wskazują na żaden.

Ten wpis to przewodnik porównawczy: zestawia sygnały pięciu uzależnień obok siebie, żeby łatwiej było je od siebie odróżnić.

Objawy pięciu nałogów obok siebie

Zwróć uwagę na wzór, który z tego zestawienia wynika. Przy nałogach substancyjnych objawy widać na ciele. Przy behawioralnych — w rachunkach, kalendarzu i emocjach. Dlatego te drugie tak długo pozostają niezauważone.

Alkoholizm – drżenie mięśni, potliwość, padaczka

Głównym objawem alkoholizmu jest głód alkoholowy — stan psychiczny cechujący się silnym pragnieniem wypicia. Osoba uzależniona nie kontroluje picia.

Kluczowe jest jednak zrozumienie, po co pije. Pije między innymi po to, by złagodzić objawy zespołu abstynencyjnego — a te obejmują:

• nadmierną potliwość, drżenie mięśni, rozszerzenie źrenic, wysuszenie śluzówek,
• nudności, wymioty, biegunki,
• bezsenność, drażliwość, lękliwość,
• a nawet padaczkę.

To jest odpowiedź na tytułowe pytanie: potliwość i lęk to najczęściej objawy zespołu abstynencyjnego przy alkoholizmie. I stąd bierze się błędne koło — alkohol uśmierza objawy, które sam wywołał.

Innym objawem jest przesunięcie granicy tolerancji alkoholu, a z czasem utrata zainteresowania otoczeniem.

Kiedy odstawienie alkoholu zagraża życiu

Ta lista objawów wymaga jednego ostrzeżenia, którego nie było w pierwotnej wersji wpisu.

Zespół abstynencyjny po alkoholu to jedyny na tej stronie zespół odstawienny, który potrafi zabić. Padaczka alkoholowa i majaczenie drżenne (delirium tremens) to stany zagrożenia życia.

Dlatego przy uzależnieniu od alkoholu nie odstawia się „na własną rękę”. Sygnały wymagające pilnej pomocy lekarza:

• drgawki lub napad padaczkowy,
• splątanie, omamy, silne pobudzenie,
• wysoka gorączka, przyspieszone tętno.

W nagłym przypadku dzwoń pod 112. Dlaczego detoks jest osobnym, nadzorowanym etapem leczenia, wyjaśniamy we wpisie o znaczeniu detoksu.

Narkomania – zmiana wyglądu i zapachu

Narkomania — kobieca czy męska — objawia się zazwyczaj zmianą wyglądu osoby uzależnionej. Widoczne są zmiany nie tylko w wyglądzie, ale też w higienie osobistej, sposobie poruszania się i mówienia. Pojawia się specyficzny zapach w oddechu, inaczej pachną włosy i ubrania.

Inne objawy:

• wahania nastrojów — od przygnębienia do radości,
• bezsenność albo nadmierna senność, męczliwość, wychudzenie, drżenie rąk,
• częste przeziębienia, długo utrzymujący się kaszel, bóle żołądka i głowy,
• napady drgawek, bóle w klatce piersiowej,
• częste urazy lub ślady po pobiciach.

Kobieca narkomania wiąże się z poważniejszymi konsekwencjami zdrowotnymi. Wskazuje się tu na rolę estrogenu, który wpływa na gospodarkę dopaminy w układzie nagrody, wzmacniając pozytywne odczucia podczas zażywania. Więcej we wpisie o uzależnieniu od narkotyków u kobiet.

Lekomania – kiedy sama zwiększasz dawki

Objawem uzależnienia od leków jest przyjmowanie specyfiku mimo że skończył się okres jego zalecanego stosowania.

To najważniejsze rozróżnienie w całym wpisie: lekomania nie zaczyna się od nadużycia, tylko od recepty. Dlatego tak trudno ją zauważyć — na początku wszystko jest zgodne z zaleceniem.

Pozostałe objawy:

• panika w przypadku braku leku,
• samodzielne zwiększanie dawki,
• częste proszenie lekarzy o receptę, fałszowanie recept, kupowanie leków na czarnym rynku,
• obsesyjne myślenie o lekach, noszenie ich stale przy sobie,
• lękliwość, bezsenność, depresja, osłabienie relacji z najbliższymi.

Podobnie jak przy narkomanii, kobietom trudniej jest zachować wstrzemięźliwość w okresie abstynencji — z tych samych, biologicznych powodów. Szerzej: uzależnienie od leków uspokajających i nasennych.

Zakupoholizm – kiedy zakupy wywołują euforię

Głównym objawem zakupoholizmu jest zbieractwo nowych rzeczy — butów, książek, gadżetów, odzieży, kosmetyków. Nawet drobne zakupy powodują euforię.

Charakterystyczne jest też to, że osoba uzależniona:

• spędza dużo czasu na planowaniu wydatków i tworzeniu list zakupów,
• kupuje rzeczy niepotrzebne, a często nie starcza jej na jedzenie i rachunki,
• pożycza pieniądze, zaciąga kredyty i chwilówki, popada w długi i konflikty,
• ukrywa kupione rzeczy.

Zwróć uwagę, że ukrywanie wraca tu jako motyw — tak samo jak przy alkoholizmie. Częstym tłem jest doświadczenie ubóstwa w dzieciństwie: nadmierne kupowanie bywa podświadomą próbą uchronienia się przed powrotem do biedy. Więcej: Jak rozpoznać zakupoholizm.

Seksoholizm – błędne koło erotyki

Osoba uzależniona nie umie cieszyć się erotyką w naturalny sposób. Seks staje się dla niej najważniejszą potrzebą, dla której gotowa jest na wiele poświęceń, a kontrola nad zachowaniami seksualnymi zanika.

Mechanizm jest tu wyjątkowo czytelny. Po seksie pojawia się poczucie winy, wstyd i nienawiść do siebie — a te nieprzyjemne odczucia osoba próbuje zniwelować kolejnym seksem. Tak powstaje błędne koło.

Jedno doprecyzowanie: seksoholizm bywa nazywany uzależnieniem potocznie, ale klasyfikacja ICD-11 umieszcza nałogowe zachowanie seksualne wśród zaburzeń kontroli impulsów, a nie wśród uzależnień. Rozwijamy to we wpisie Czy seksoholizm to uzależnienie?, a objawy i skutki opisujemy w tekstach o seksoholizmie u kobiet i skutkach uzależnienia od seksu.

Co zrobić z tą wiedzą

Na koniec zastrzeżenie, bez którego cała ta lista może wyrządzić więcej szkody niż pożytku.

Objawy mogą, ale nie muszą wskazywać na uzależnienie — potliwość i lęk mają dziesiątki innych przyczyn. Nie muszą też wystąpić wszystkie naraz; czasem pojawiają się pojedyncze.

Ta lista nie służy do diagnozowania — służy do zauważenia, że warto zapytać. Diagnozę stawia specjalista.

Jeśli rozpoznajesz u siebie lub u bliskiej osoby któryś z tych obrazów, poznaj naszą terapię uzależnień dla kobiet albo skontaktuj się z nami. Jeśli chodzi o kogoś bliskiego, zacznij od wpisu Jak pomóc bliskiej osobie uzależnionej.