Przejdź do treści
Centrum Terapii Kobiet Logo
Terapia alkoholizmu kobiet

Anonimowi Alkoholicy: co to jest AA i jak znaleźć grupę

Zaktualizowano Alkoholizm kobiet
mgr Gabriela FligPsycholog, Psychotraumatolog. Terapeuta uzależnień i współuzależnieńWeryfikacja merytoryczna: mgr Agnieszka Siejko-Kural

Anonimowi Alkoholicy (AA) to wspólnota kobiet i mężczyzn, którzy chcą przestać pić i pomagają sobie w tym nawzajem na regularnych spotkaniach, czyli mityngach. Udział jest bezpłatny, nie wymaga zapisów ani skierowania, a jedynym warunkiem jest chęć zaprzestania picia. AA nie jest terapią ani ośrodkiem odwykowym. To grupa samopomocowa, z której możesz korzystać w trakcie leczenia i po nim.

W Polsce działa około 2800 grup AA, na świecie około 120 tysięcy (to szacunki samej wspólnoty). Poniżej piszemy, jak znaleźć grupę w swojej okolicy, co dzieje się na pierwszym mityngu, skąd wzięli się Anonimowi Alkoholicy i co mówią badania o skuteczności programu 12 Kroków.

AA w skrócie

PytanieOdpowiedź
Co to jest AASamopomocowa wspólnota osób uzależnionych od alkoholu, które wspierają się nawzajem w trzeźwości
Kto może przyjśćKażda osoba, która chce przestać pić. Na mityng otwarty także rodzina, znajomi i osoby, które dopiero sprawdzają, czy mają problem
Ile to kosztujeNic. Nie ma składek ani opłat, grupy utrzymują się z dobrowolnych datków uczestników
Zapisy i skierowanieNie są potrzebne. AA nie rejestruje uczestników
AnonimowośćPrzedstawiasz się samym imieniem, a wszystkich uczestników obowiązuje zasada anonimowości
ReligiaWspólnota nie jest związana z żadnym wyznaniem, choć program ma wymiar duchowy
Na czym się opiera12 Kroków (zdrowienie), 12 Tradycji (jedność grup), 12 Koncepcji (służba)
Pomoc dla bliskichOsobna wspólnota Al-Anon, a dla nastolatków Alateen

AA nikomu nie mówi, że jest alkoholikiem, każdy decyduje o tym sam. Na stronie wspólnoty jest 12 pytań o picie, między innymi o próby kontrolowania ilości, objawy odstawienne, urwane filmy i niedotrzymane obietnice. Według AA cztery lub więcej odpowiedzi „tak” oznaczają, że prawdopodobnie masz problem z piciem. Podobną samoocenę zrobisz w naszym teście o problemach z piciem.

Jak znaleźć grupę AA i trafić na mityng?

Adresy, dni i godziny mityngów w całej Polsce znajdziesz w wyszukiwarce mityngów na stronie aa.org.pl. Wpisujesz miejscowość albo wybierasz województwo i dzień tygodnia, a filtry zawężają listę do mityngów otwartych albo zamkniętych, spotkań online, mityngów kobiecych albo przyjaznych dla dzieci. Potem przychodzisz o wyznaczonej godzinie, bez zapisów i bez zapowiadania się.

Jeśli wolisz najpierw z kimś porozmawiać, zadzwoń na infolinię AA: 801 033 242 albo +48 727 777 989 (ten numer przyjmuje też SMS-y).

Na pierwszy raz wybierz mityng otwarty. Może na niego przyjść każdy, także ktoś z rodziny albo osoba, która chce tylko posłuchać. Na mityng zamknięty przychodzą wyłącznie alkoholicy. Inne rodzaje spotkań, na przykład spikerskie, opisujemy w tekście Miting AA, ważny element trzeźwienia (obie pisownie, „mityng” i „miting”, są w użyciu).

„Klub AA” albo „klub anonimowych alkoholików” to potoczna nazwa miejsca, w którym spotyka się grupa AA. Wspólnota nie prowadzi własnych klubów ani placówek. Grupy spotykają się w salach udostępnianych przez różne instytucje, na przykład przy kościołach czy w szpitalach, i zgodnie z 7 Tradycją same pokrywają swoje koszty. W naszym ośrodku spotyka się grupa AA „Teresa”.

Jak wygląda mityng AA?

Mityng trwa zwykle od godziny do dwóch i prowadzi go jedna osoba z grupy. Uczestnicy opowiadają, jak radzą sobie bez alkoholu w konkretnych sytuacjach życiowych. Kto chce, zabiera głos, a kto nie chce, słucha. Przebieg spotkań różni się między grupami.

Możesz przyjść kilka minut wcześniej: przy kawie albo herbacie łatwiej zapytać o to, czego nie rozumiesz. Nikt cię nie rejestruje. Na pierwszym mityngu możesz tylko siedzieć i słuchać. Nie musisz mówić o sobie ani nazywać się alkoholiczką.

Wiele kobiet boi się, że spotka na mityngu kogoś znajomego. Taka osoba jest tam z tego samego powodu co ty i obowiązują ją te same zasady anonimowości. Z tej zasady wzięło się słowo „anonimowi” w nazwie wspólnoty.

Z czasem większość członków wybiera jedną grupę, na którą chodzi regularnie, i sponsora. Sponsor to alkoholik, który ma już za sobą pewną część pracy z programem 12 Kroków i dzieli się tym doświadczeniem z kimś, kto dopiero zaczyna trzeźwieć.

Skąd się wzięli Anonimowi Alkoholicy?

AA powstało w 1935 roku w amerykańskim Akron. Dwaj alkoholicy, makler giełdowy Bill W. i chirurg dr Bob S., odkryli, że rozmowa z drugim alkoholikiem, który też chce przestać pić, pozwala zatrzymać obsesję picia. Zaczęli szukać kolejnych takich osób i tak powstały pierwsze mityngi. Organizacyjnie ruch wyrósł z Grup Oksfordzkich.

Za symboliczną datę narodzin AA uznaje się 10 czerwca 1935 roku, czyli pierwszy dzień trzeźwości dr. Boba. Nazwa przyszła później. Około 1938 roku trzy bezimienne jeszcze grupy odłączyły się od Grup Oksfordzkich, a w 1939 roku ukazała się książka „Anonimowi Alkoholicy” z opisem programu 12 Kroków. Od jej tytułu nazwano cały ruch. Wspólnota do dziś pisze o założycielach samym imieniem i inicjałem nazwiska.

RokCo się wydarzyło
1935Akron, USA: spotkanie Billa W. i dr. Boba S. Dzień 10 czerwca uchodzi za początek AA
1939Książka „Anonimowi Alkoholicy” z programem 12 Kroków. Od jej tytułu pochodzi nazwa ruchu
1946-1950Spisanie 12 Tradycji, przyjętych w 1950 roku w Cleveland
ok. 1957Poznańskie pismo „Zdrowie i Trzeźwość” drukuje 12 Tradycji. Cenzura wstrzymuje 12 Kroków z powodu odwołań do Boga
1962Publikacja 12 Koncepcji, które porządkują służby wspólnoty
1974Poznań: jesienią zaczyna samodzielnie działać pierwsza polska grupa, później nazwana „Eleusis”
1991Pierwsze polskie wydanie książki „Anonimowi Alkoholicy”
1995Rejestracja fundacji Biuro Służby Krajowej AA w Polsce, która reprezentuje wspólnotę publicznie
dziśOkoło 2800 grup w Polsce i około 120 000 na świecie (szacunki AA)

Polscy członkowie AA za swój początek uznają jesień 1974 roku. Grupa wyrosła z zajęć opartych na 12 Krokach, które pod koniec lat 60. prowadziła w Poznaniu psycholożka. Po usamodzielnieniu przyjęła nazwę „Eleusis” i działa do dziś.

Czy AA jest wspólnotą religijną?

Nie. Preambuła AA stwierdza, że wspólnota nie jest związana z żadnym wyznaniem, polityką ani instytucją i nie bierze udziału w publicznych sporach. Nikt nie pyta cię o wiarę, a jedynym warunkiem uczestnictwa pozostaje chęć zaprzestania picia.

Program ma jednak wyraźny wymiar duchowy. W 12 Krokach pojawia się Siła większa od nas samych i Bóg, tak jak kto Go rozumie. Co to dla ciebie znaczy, decydujesz sama.

12 Kroków a 12 Tradycji

12 Kroków to program osobistego zdrowienia, a 12 Tradycji to zasady, dzięki którym grupy działają razem i się nie rozpadają. Do tego dochodzi 12 Koncepcji, które porządkują pracę biur i komitetów. AA nazywa te trzy zbiory Trzema Legatami: Zdrowienie, Jedność i Służba.

12 Kroków12 Tradycji
Czego dotycząZmiany w życiu jednej osobyFunkcjonowania grupy i całej wspólnoty
Do kogo się odnosząDo każdej uczestniczki i uczestnikaDo grup AA
Skąd pochodząZ książki „Anonimowi Alkoholicy” (1939)Spisane w 1946 roku, przyjęte w 1950
PrzykładKrok 1: przyznanie, że jest się bezsilnym wobec alkoholuTradycja 3: jedynym warunkiem członkostwa jest chęć zaprzestania picia

Każdy krok po kolei omawiamy w tekście Program 12 kroków. Tradycje w skrócie, naszymi słowami:

  1. Wspólne dobro jest najważniejsze, bo zdrowienie każdej osoby zależy od jedności AA.
  2. O sprawach grupy decyduje jej sumienie, w którym według AA wyraża się Bóg. Osoby pełniące funkcje służą, a nie rządzą.
  3. Jedynym warunkiem członkostwa jest chęć zaprzestania picia.
  4. Każda grupa jest samodzielna, z wyjątkiem spraw, które dotyczą innych grup albo AA jako całości.
  5. Głównym celem grupy jest nieść posłanie alkoholikowi, który wciąż cierpi.
  6. Grupa nie popiera, nie finansuje i nie użycza nazwy AA żadnym placówkom ani przedsięwzięciom z zewnątrz.
  7. Grupa utrzymuje się sama i nie przyjmuje dotacji z zewnątrz.
  8. AA pozostaje nieprofesjonalne, choć biura służb mogą zatrudniać potrzebnych pracowników.
  9. AA nie jest organizacją w ścisłym sensie, ale może powoływać służby i komitety odpowiedzialne przed tymi, którym służą.
  10. Wspólnota nie zajmuje stanowiska w sprawach spoza AA, żeby nie wciągać swojej nazwy w publiczne spory.
  11. AA przyciąga, a nie reklamuje się, a członkowie zachowują anonimowość wobec prasy, radia i filmu.
  12. Anonimowość jest duchową podstawą wszystkich Tradycji i przypomina, że zasady liczą się bardziej niż osoby.

Czy AA to terapia albo ośrodek odwykowy?

Nie. AA nie prowadzi ośrodków, odwyku, detoksu ani terapii. Wspólnota nie stawia diagnoz lekarskich, nie prowadzi badań i nie gromadzi dokumentacji członków. Nie jest powiązana z żadną placówką leczniczą: współpracuje z takimi placówkami, ale się z nimi nie łączy. Sama przyznaje też, że jej program nie działa na każdego i że część osób potrzebuje pomocy terapeuty albo leczenia.

To, co w wyszukiwarce pojawia się jako „ośrodek AA” czy „terapia AA”, to zwykle ośrodek terapii uzależnień, który pracuje na programie 12 Kroków i zachęca pacjentów do chodzenia na mityngi. Tak jest też u nas.

Jeśli pijesz codziennie albo w ciągach, zanim odstawisz alkohol, porozmawiaj z lekarzem. AA nie oceni, czy potrzebujesz detoksu. Kiedy jest on konieczny, wyjaśniamy w tekście Znaczenie detoksu w leczeniu alkoholizmu. Leczenie uzależnienia możesz podjąć na NFZ albo prywatnie, a różnice w czasie oczekiwania i kosztach opisujemy w tekście NFZ czy prywatnie. Mityngi AA w obu przypadkach są bezpłatne.

Czy AA pomaga? Co mówią badania

Według przeglądu Cochrane z 2020 roku pomaga, przy czym najmocniejsze dowody dotyczą programów, w których terapeuta według ustalonego protokołu zachęca pacjenta do udziału w AA (po angielsku Twelve-Step Facilitation). Autorzy przeglądu zebrali 27 badań z udziałem 10 565 osób.

W porównaniu z innymi uznanymi metodami, na przykład terapią poznawczo-behawioralną, takie programy częściej prowadziły do nieprzerwanej abstynencji po 12 miesiącach, a autorzy ocenili pewność tego wyniku jako wysoką. W ograniczaniu ilości picia i jego skutków wypadały podobnie jak inne metody. Cztery z pięciu analiz ekonomicznych wskazały, że obniżają koszty opieki zdrowotnej.

Ankieta, którą AA przeprowadziło w 2022 roku wśród ponad 6000 członków w USA i Kanadzie, pokazuje, że wspólnota i leczenie często idą w parze:

Ankieta członków AA w USA i Kanadzie, 2022
WskaźnikWynik
Kobiety wśród ankietowanych35%
Korzystali z leczenia lub poradnictwa przed przyjściem do AA60%
Korzystali z leczenia lub poradnictwa po przyjściu do AA56%
Trafili do AA przez ośrodek leczenia29%
Mają sponsora81%
Byli choć raz na mityngu online lub telefonicznym75%
Średnia liczba mityngów w tygodniu2

To dane z Ameryki Północnej. AA nie prowadzi oficjalnych statystyk, więc podobnych liczb dla Polski nie ma.

Kobiety w AA i pomoc dla rodziny

Preambuła AA mówi o wspólnocie mężczyzn i kobiet, ale kobiety są w niej w mniejszości: w ankiecie z USA i Kanady stanowiły 35% badanych. Jeśli krępuje cię grupa mieszana, zaznacz w wyszukiwarce filtr mityngów kobiecych. Gdy masz małe dzieci albo daleko do najbliższej grupy, możesz wybrać mityng przyjazny dla dzieci albo spotkanie online.

AA pomaga samym alkoholikom. Bliscy mają własną wspólnotę: Grupy Rodzinne Al-Anon, a nastolatki z rodzin z problemem alkoholowym Alateen. Wykaz ich spotkań, także online, jest na stronie al-anon.org.pl. Na mityng otwarty AA rodzina może przyjść jako słuchacz. Dla rodzin osób uzależnionych prowadzimy też warsztaty psychoedukacyjne, w których można uczestniczyć także online. Opisujemy je na stronie terapii współuzależnienia.

AA a leczenie w naszym ośrodku

W naszym ośrodku AA jest częścią planu dnia, ale nie zastępuje terapii. Pacjentki przez 4-6 tygodni przechodzą stacjonarną terapię w grupie złożonej wyłącznie z kobiet, a program 12 Kroków jest jednym z jej elementów. Po południu mają terapię grupową albo warsztaty 12 Kroków AA, wieczorem społeczność z bilansem dnia i mityng AA. W zespole są terapeuci, lekarze, psycholodzy i osoby zdrowiejące z AA.

Po zakończeniu pobytu każda pacjentka dostaje pisemny plan na czas po ośrodku, wykaz mityngów AA i kontakt do osoby, która wesprze ją w miejscu zamieszkania. Absolwentki mogą bez ograniczeń czasowych przychodzić na mityngi i spotkania organizowane przez ośrodek. Ośrodek jest prywatny, a szczegóły programu opisujemy na stronie terapii alkoholizmu. Jeśli chcesz porozmawiać o leczeniu dla siebie albo bliskiej kobiety, skontaktuj się z nami.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest AA?
AA, czyli Anonimowi Alkoholicy, to wspólnota kobiet i mężczyzn, którzy chcą przestać pić i wspierają się w trzeźwości na spotkaniach zwanych mityngami. Udział jest bezpłatny i anonimowy, a jedynym warunkiem jest chęć zaprzestania picia. Podstawą jest program 12 Kroków.
Jak znaleźć grupę AA w swojej okolicy?
Najprościej w wyszukiwarce mityngów na stronie aa.org.pl: wybierasz miejscowość i dzień, możesz też zaznaczyć mityngi otwarte, online albo kobiece. Jeśli wolisz najpierw z kimś porozmawiać, zadzwoń na infolinię AA 801 033 242. Rodzaje mityngów AA
Co to jest klub anonimowych alkoholików?
To potoczna nazwa miejsca, w którym spotyka się grupa AA. Wspólnota nie prowadzi własnych klubów ani placówek, a grupy spotykają się w salach wynajmowanych albo użyczanych, na przykład przy kościołach czy w szpitalach. Adresy podaje wykaz mityngów na stronie aa.org.pl.
Kiedy powstało AA i kto je założył?
AA powstało w 1935 roku w Akron w USA. Założyli je makler giełdowy Bill W. i chirurg dr Bob S. Za symboliczny początek uznaje się 10 czerwca 1935 roku, pierwszy dzień trzeźwości dr. Boba. Pierwsza polska grupa zaczęła działać w 1974 roku w Poznaniu.
Czy AA prowadzi ośrodki leczenia albo terapię?
Nie. AA to wspólnota samopomocowa: nie prowadzi ośrodków, odwyku, detoksu ani terapii i nie stawia diagnoz. Tak zwane ośrodki AA to ośrodki terapii uzależnień, które pracują na programie 12 Kroków. Niektóre, jak nasz, mają mityngi AA w planie dnia. Leczenie można podjąć na NFZ albo prywatnie, a mityngi są zawsze bezpłatne.
Czy mityngi AA są płatne?
Nie. W AA nie ma składek ani opłat, a grupy utrzymują się z dobrowolnych datków uczestników. Nie trzeba się też zapisywać ani mieć skierowania.
Czy AA jest wspólnotą religijną?
Nie. Wspólnota nie jest związana z żadnym wyznaniem ani instytucją. Program 12 Kroków mówi jednak o Sile większej od nas samych i o Bogu, tak jak kto Go rozumie, więc ma wymiar duchowy. Co to znaczy, każda osoba decyduje sama.
Czym różnią się 12 Kroków od 12 Tradycji?
12 Kroków to program osobistego zdrowienia, który zaczyna się od przyznania, że jest się bezsilnym wobec alkoholu. 12 Tradycji to zasady działania grup: samodzielność, utrzymywanie się bez dotacji z zewnątrz i anonimowość. Kroki dotyczą jednej osoby, Tradycje całej wspólnoty.

Źródła

  1. Fundacja Biuro Służby Krajowej Anonimowych Alkoholików w Polsce. Historia AA.
  2. Fundacja Biuro Służby Krajowej Anonimowych Alkoholików w Polsce. 12 Tradycji AA.
  3. Fundacja Biuro Służby Krajowej Anonimowych Alkoholików w Polsce. AA pytania i odpowiedzi.
  4. Fundacja Biuro Służby Krajowej Anonimowych Alkoholików w Polsce. Co to jest mityng?.
  5. PARPA. Wspólnota Anonimowych Alkoholików.
  6. Alcoholics Anonymous World Services. A.A. can support professionals.
  7. Alcoholics Anonymous World Services. Alcoholics Anonymous 2022 Membership Survey, 2022.
  8. Cochrane. Alcoholics Anonymous (AA) and other 12-step programs for alcohol use disorder (J.F. Kelly, K. Humphreys, M. Ferri), 2020.

Chętnie odpowiemy na wszystkie Wasze pytania