
Krok 3 AA: zaufanie i pokora. Co znaczy powierzyć życie?
Krok 3 AA to decyzja: powierzasz swoją wolę i swoje życie opiece Boga, tak jak Go rozumiesz. W praktyce przestajesz sterować wszystkim sama, zaczynasz korzystać z pomocy (Siły Wyższej, grupy, sponsorki, terapeutki) i zgadzasz się przejść kolejne kroki programu. Literatura AA zastrzega, że sama decyzja niewiele zmieni, jeśli zaraz po niej nie zaczniesz kroku 4.
Ten krok ćwiczy dwie postawy: zaufanie i pokorę. Poniżej wyjaśniamy, co znaczy każda część kroku, czego powierzenie nie oznacza (to ma znaczenie, jeśli „oddać wolę” kojarzy ci się z uległością), o czym mówi modlitwa 3 kroku, jak zrobić ten krok w praktyce i jak do niego podejść, jeśli nie wierzysz w Boga.
Krok 3 AA w skrócie
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Jak brzmi krok 3? | „Podjęliśmy decyzję, aby powierzyć naszą wolę i nasze życie opiece Boga”, z zastrzeżeniem, że chodzi o Boga tak, jak Go rozumiemy. |
| Na czym polega? | Na decyzji, że przestajesz polegać wyłącznie na własnej woli i przyjmujesz pomoc oraz kierunek spoza siebie. |
| Jakich postaw uczy? | Pokory (przyznajesz, że sama sobie nie poradziłaś) i zaufania (opierasz się na czymś większym niż ty sama). |
| Czym różni się od kroku 2? | W kroku 2 zaczynasz wierzyć, że pomoc jest możliwa. W kroku 3 postanawiasz z niej skorzystać. |
| Czy trzeba wierzyć w Boga? | Nie. Literatura AA przyjmuje, że na początek możesz powierzyć się opiece samej wspólnoty. |
| Jak się go robi? | W rozmowie ze sponsorką albo terapeutką. Decyzję wypowiadasz modlitwą 3 kroku albo własnymi słowami. |
| Ile trwa? | Sama decyzja to chwila. Wracasz do niej codziennie, zwłaszcza w chwilach niepokoju. |
| Co potem? | Krok 4, czyli inwentura moralna. Wielka Księga każe zacząć ją zaraz po decyzji. |
„Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji”, książka AA omawiająca każdy krok, porównuje krok trzeci do drzwi, które wyglądają na zamknięte na klucz. Kluczem jest gotowość. Autorzy piszą, że wystarczy najmniejszy początek: raz uchylone drzwi da się otwierać dalej, a gdy samowola znów je zatrzaśnie, można sięgnąć po ten sam klucz. Od tego, jak rzetelnie i szczerze spróbujesz podjąć tę decyzję, zależy według książki skuteczność całego programu.
Co znaczy treść kroku trzeciego
Krok trzeci mówi o decyzji, o woli i życiu, o opiece i o Bogu rozumianym po swojemu, a każda z tych części znaczy coś innego. Oficjalne brzmienie wszystkich kroków publikuje polska wspólnota AA. Starsze tłumaczenie kroku 3, nadal spotykane w internecie, zaczynało się od słowa „Postanowiliśmy” i mówiło o Bogu, jakkolwiek Go pojmujemy. Sens obu wersji jest ten sam.
- Decyzja. Krok nie twierdzi, że już oddałaś swoje życie pod czyjąś opiekę. Mówi, że postanowiłaś to zrobić. Według „Dwunastu Kroków i Dwunastu Tradycji” dwa pierwsze kroki wymagały tylko przyjęcia pewnych wniosków, a krok 3, jak wszystkie następne, wymaga działania.
- Wola i życie. Książka pokazuje to na przykładzie. Kto przyszedł do AA i chce zostać, ten w sprawach alkoholu odłożył już własne pomysły i przyjął te, które podsuwa wspólnota. Potem uczy się tego samego w sprawach, z którymi w pojedynkę sobie nie radzi: z poczuciem winy, urazą, lękiem o pieniądze, rozbitą rodziną.
- Opieka. Opisując ten początek, książka mówi o opiece, ochronie i przewodnictwie. Krok nie mówi o nadzorze ani o karze.
- Bóg, tak jak Go rozumiesz. To zastrzeżenie jest częścią kroku. „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” pisze w tym rozdziale o Bogu albo, jak kto woli, Sile Wyższej, i dodaje, że jakaś wiara, choćby tylko w samą wspólnotę AA, jest dostępna każdemu. O tym, czym może być Siła Wyższa, piszemy we wpisie o kroku 2.
Czym krok 3 różni się od kroku 2?
W kroku 2 dochodzisz do przekonania, że pomoc spoza ciebie jest możliwa. W kroku 3 postanawiasz z niej skorzystać. „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” pisze, że sama wiara nie wystarcza: można wierzyć i nadal nie dopuszczać Boga do swojego życia. Krok trzeci jest według książki pierwszą próbą, żeby Go do niego wpuścić.
Wielka Księga (tak w AA nazywa się książkę „Anonimowi Alkoholicy”) opisuje to przejście w rozdziale „Jak to działa”. Kto przyznał, że nie radzi sobie z piciem ani z kierowaniem własnym życiem, i uwierzył, że pomoc może przyjść od Boga, ten według książki stoi przed krokiem trzecim.
Zaufanie i pokora w kroku 3
Pokora w tym kroku to przyznanie, że kierowanie wszystkim w pojedynkę się nie sprawdziło. Zaufanie to zgoda, żeby oprzeć się na czymś większym niż ty sama.
Wielka Księga stawia przed krokiem 3 pierwszy warunek: przekonanie, że życie oparte na samowoli trudno uznać za udane. Porównuje człowieka do aktora, który chce reżyserować całe przedstawienie i po swojemu ustawia światła, dekoracje i pozostałych aktorów. Bywa przy tym miły i ofiarny, bywa też samolubny i nieuczciwy. Kiedy przedstawienie się nie udaje, stara się jeszcze bardziej, a potem obwinia innych, złości się i użala nad sobą.
W uzależnieniu ten wzór bywa wyraźny: pilnowanie, żeby nikt nie zauważył picia, układanie spraw całej rodziny, kolejne postanowienia, że tym razem się uda. „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” proponuje prosty sprawdzian dla przekonania, że rozum i siła woli wystarczą: zobaczyć, jak to działało do tej pory. Badacze programu opisują pokorę pierwszych trzech kroków podobnie, jako uznanie, że poleganie wyłącznie na sobie zawiodło (Post i in., 2016).
Zaufanie budzi opór i „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” nazywa go po imieniu: to lęk, że oddając komuś swoją wolę, staniesz się nikim. Książka odpowiada przykładem prądu w domu. Korzystamy z niego bez oporu i dzięki tej zależności jesteśmy bardziej samodzielni. Autorzy twierdzą, że z oparciem w Sile Wyższej jest tak samo: im większa gotowość, by na niej polegać, tym więcej niezależności. Przyznają też, że istnieją złe formy zależności, i podają przykład dorosłego, który emocjonalnie za mocno zależy od rodzica.
Wola przy tym zostaje. Książka pisze, że kłopot polegał na złym użyciu siły woli: alkoholik próbował nią rozbijać swoje problemy, zamiast uzgodnić ją z tym, czego chce dla niego Bóg. Są też rzeczy, które możesz zrobić tylko ty: wyrobić w sobie gotowość i zdecydować, że podejmiesz wysiłek. Dlaczego samo postanowienie nie wystarcza, żeby przestać pić, opisujemy w tekście Rano wylewasz alkohol, wieczorem kupujesz kolejną butelkę.
Czego krok 3 nie oznacza
Krok 3 nie oznacza bierności, posłuszeństwa wobec ludzi ani rezygnacji z leczenia. Poniżej zestawiamy mylne odczytania tego kroku z tym, co mówią źródła.
| Mylne odczytanie | Jak jest |
|---|---|
| „Oddałam życie Bogu, więc nic nie muszę robić.” | Krok 3 wymaga działania. „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” pisze, że wszystkie kroki wymagają stałego, osobistego wysiłku. |
| „Mam się wyrzec własnej woli.” | Wola zostaje, zmienia się sposób jej użycia. Gotowość i decyzję o wysiłku możesz podjąć tylko ty. |
| „Stanę się zależna i przestanę być sobą.” | Książka zna ten lęk i odpowiada, że oparcie w Sile Wyższej albo w grupie daje więcej niezależności. Przed złą zależnością sama ostrzega. |
| „Mam we wszystkim słuchać sponsorki, męża albo księdza.” | Krok mówi o opiece Boga, tak jak Go rozumiesz. Sponsorka dzieli się doświadczeniem, a decyzje o swoim życiu podejmujesz ty. |
| „Powierzyłam się Sile Wyższej, więc odstawię leki i terapię.” | Broszura AA o lekach mówi, że żaden członek wspólnoty nie powinien odgrywać roli lekarza, a porady medyczne i leczenie mają pochodzić od lekarza. |
| „Muszę wierzyć tak jak inni na mityngu.” | Rozumienie Boga jest twoje. AA pisze o sobie, że nie jest organizacją religijną i że jest w niej miejsce dla wierzących i niewierzących. |
| „Pokora znaczy, że mam znosić to, co mnie krzywdzi.” | Powierzenie nie jest zgodą na przemoc ani na poniżanie. Pokora to trafny obraz siebie, z wadami i zaletami. |
Ostatni wiersz tabeli ma szczególne znaczenie dla kobiet. Autorzy pracy o pokorze w programie 12 kroków (Post i in., 2016) zauważają, że kobiety, które w domu i w społeczeństwie bywały umniejszane, łatwo mylą pokorę z upokorzeniem, jeśli nikt nie pokaże im różnicy. Nie podają na to danych i zaznaczają, że ten wątek wymaga dalszych badań.
Jeśli przez lata słyszałaś, że masz ustępować i że twoje zdanie się nie liczy, słowa o powierzeniu woli mogą brzmieć jak to samo żądanie w nowej formie. Omów to ze sponsorką albo terapeutką, zanim zrobisz ten krok. Różnicę między pokorą a upokorzeniem rozpisujemy we wpisie o kroku 7.
Jeśli doświadczasz przemocy, zadzwoń do „Niebieskiej Linii”: 800 120 002. Telefon jest bezpłatny i czynny całą dobę. Leków przepisanych przez lekarza nie odstawiaj na własną rękę, także wtedy, gdy ktoś na mityngu ci to doradza.
Modlitwa 3 kroku
Modlitwa 3 kroku pochodzi z rozdziału „Jak to działa” w Wielkiej Księdze (w wydaniu angielskim s. 63) i ma cztery krótkie zdania. Ofiarujesz w niej siebie Bogu, prosisz o uwolnienie od skupienia na sobie i o zabranie trudności, tak żeby twoje wyjście z nich mogło pomóc innym, i wyrażasz chęć wypełniania Jego woli.
Polski tekst modlitwy jest w książce „Anonimowi Alkoholicy”. Książka zaznacza, że słowa są dowolne, byle wyrażały tę myśl bez zastrzeżeń. Radzi dobrze się zastanowić, czy jesteś gotowa, i zrobić ten krok przy osobie, która to rozumie: wymienia współmałżonka, najlepszego przyjaciela albo doradcę duchowego. Może to być też sponsorka z AA. Książka dodaje, że lepiej zrobić to w samotności niż z kimś, kto mógłby tego nie zrozumieć.
Według Wielkiej Księgi to dopiero początek, choć skutek szczerej i pokornej decyzji czasem czuć od razu.
„Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” podsuwa krótszą praktykę na co dzień. W chwili wzburzenia albo niezdecydowania zatrzymujesz się, prosisz o ciszę i odmawiasz Modlitwę o pogodę ducha, z dodanym zdaniem o tym, żeby działa się wola Boga, a nie twoja.
Jak zrobić krok 3 w praktyce
Krok 3 robisz w rozmowie ze sponsorką albo terapeutką i zamykasz decyzją wypowiedzianą na głos. Kolejność, którą ułożyliśmy na podstawie literatury AA, może wyglądać tak:
- Sprawdź dwa pierwsze kroki. Jeśli wciąż szukasz sposobu, żeby pić bezpiecznie, wróć do kroku 1.
- Spisz, czym próbowałaś kierować sama i z jakim skutkiem: piciem, reakcjami bliskich, opinią w pracy.
- Nazwij, na czym chcesz się oprzeć. Może to być Bóg, Siła Wyższa rozumiana po swojemu albo na początek grupa AA.
- Powiedz decyzję na głos: modlitwą 3 kroku albo własnymi słowami, przy osobie, której ufasz, albo sama.
- Ustal ze sponsorką albo terapeutką, kiedy zaczynasz krok 4. Wielka Księga przechodzi do inwentury zaraz po decyzji.
- Wracaj do decyzji codziennie. W chwili niepokoju zatrzymaj się i oddziel to, na co masz wpływ, od tego, na co go nie masz.
Na co dzień powierzenie widać w drobnych wyborach:
| Sytuacja | Po staremu | Po kroku 3 |
|---|---|---|
| Wieczorem wraca myśl o alkoholu | „Wytrzymam, nikomu nie powiem.” | Dzwonisz do sponsorki albo idziesz na mityng. |
| Bliska osoba nie wierzy, że tym razem się uda | Przekonujesz, tłumaczysz i pilnujesz jej reakcji. | Robisz swoją część: nie pijesz i chodzisz na terapię. Na to, kiedy ci zaufa, nie masz wpływu. |
| Boisz się, co będzie za miesiąc w pracy | Układasz w głowie kolejne scenariusze. | Robisz to, co jest do zrobienia dziś. O resztę pytasz kogoś, kto to przeszedł. |
| Zalecenie terapeutki ci nie odpowiada | Robisz po swojemu i nic nie mówisz. | Mówisz o wątpliwościach i próbujesz przez umówiony czas. |
Jeśli nie masz sponsorki, szukaj jej na mityngach. Spis mityngów jest na stronie aa.org.pl, a infolinia AA ma numer 801 033 242. Jak wygląda mityng i jak na niego trafić, opisujemy w tekście o Anonimowych Alkoholikach.
Krok 3 dla osoby niewierzącej
Krok 3 możesz zrobić bez wiary w Boga, bo literatura AA sama wskazuje taki początek. „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” pisze, że każdy, kto przyszedł do AA i zamierza zostać, zaczął już krok trzeci: w sprawach alkoholu powierzył się opiece i przewodnictwu wspólnoty. Na początek Siłą Wyższą może być grupa AA.
Broszura AA dla agnostyków i ateistów zaczyna się od stwierdzenia, że AA nie jest organizacją religijną, a jedynym warunkiem członkostwa jest chęć zaprzestania picia. Podaje też, jak część członków czyta słowo „Bóg”: jako dobry, uporządkowany kierunek albo jako samą grupę.
Badania nie pokazują, żeby wiara była warunkiem korzyści z AA. W analizie danych ponad 1500 uczestników amerykańskiego badania Project MATCH ateiści i agnostycy rzadziej chodzili na mityngi, ale udział w AA wiązał się z częstszą abstynencją niezależnie od wiary w Boga (Tonigan i in., 2002).
Do podobnego wniosku prowadzi przegląd 25 lat badań nad tym, jak działa AA (Kelly, 2017). Najwięcej zmienia to, że w miejsce pijących znajomych pojawiają się ludzie, którzy nie piją, i że rośnie przekonanie, że utrzymasz abstynencję. Duchowość okazała się ważnym mechanizmem głównie u osób z cięższym uzależnieniem. U kobiet liczyło się zwłaszcza to, że z czasem pewniej radziły sobie z przygnębieniem i lękiem bez alkoholu.
Dwanaście kroków w wersji świeckiej znajdziesz w tekście o programie 12 kroków.
Pytania do kroku 3
Te pytania możesz przerobić na piśmie przed rozmową ze sponsorką albo terapeutką. Ułożyliśmy je sami, nie pochodzą z literatury AA.
- Czym w swoim życiu próbowałam kierować sama i jak to się kończyło?
- W jakich sprawach już komuś zaufałam (grupie, terapeutce, lekarzowi) i co z tego wynikło?
- Czego się boję, kiedy myślę o powierzeniu swojej woli: że stracę kontrolę, że ktoś mnie wykorzysta, że przestanę być sobą?
- Jak rozumiem Boga albo Siłę Wyższą? Czemu jestem gotowa zaufać dziś?
- Gdzie mylę zaufanie z uległością wobec ludzi?
- Które sprawy chcę oddać od razu, a które wciąż trzymam dla siebie?
- Po czym poznam, że znowu próbuję reżyserować wszystko sama?
- Co zrobię dziś inaczej, skoro podjęłam tę decyzję?
- Z kim i kiedy zacznę krok 4?
Po kroku 3 od razu krok 4
Po decyzji z kroku 3 zaczynasz inwenturę moralną, czyli krok 4. Wielka Księga uważa tę decyzję za zasadniczą, ale pisze, że ma ona niewielki trwały skutek, jeśli zaraz po niej nie przyjdzie wysiłek, żeby zobaczyć i usunąć to, co w tobie samej stało na przeszkodzie. Jak zrobić inwenturę na piśmie, pokazujemy we wpisie o kroku 4.
Ta kolejność ma praktyczny sens. Inwentura przywołuje poczucie winy i wstyd. „Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji” opisuje osobę, która już nie pije, a wciąż dręczą ją wyrzuty sumienia, uraza i lęk o pieniądze, i stwierdza, że samotna odwaga tu nie wystarczy. Krok 3 ma dać oparcie, z którym łatwiej zobaczyć prawdę o sobie i sobie wybaczyć.
Krok 3 a terapia w ośrodku
W naszym ośrodku program łączy psychoterapię z programem 12 kroków AA, a cele leczenia układają się podobnie jak trzy pierwsze kroki. Najpierw jest uznanie bezsilności wobec alkoholu i przełamanie zaprzeczania, potem uznanie potrzeby zmiany i decyzja o leczeniu, a na końcu działanie. Przy drugim celu personel wspiera pacjentkę w podjęciu decyzji o zmianie zachowania i w przyjęciu leczenia jako sposobu na tę zmianę.
Decyzja pojawia się już na początku pobytu: po przedstawieniu programu i zasad ośrodka pacjentka sama postanawia, czy chce w nim uczestniczyć. Z krokami pracuje potem na warsztatach 12 Kroków AA, które są w popołudniowej części planu dnia, i w pracy osobistej opartej na literaturze AA. Dzień otwiera wspólna modlitwa o 8:00, a wieczorem jest społeczność z bilansem dnia albo mityng AA. Kto chce, korzysta z kaplicy i wsparcia duchowego. Na terenie ośrodka spotyka się też grupa AA „Teresa”, a w zespole, obok terapeutów, lekarzy i psychologów, są osoby zdrowiejące z AA.
Przyjmujemy wyłącznie kobiety. Do wyboru są programy dwutygodniowy, czterotygodniowy i sześciotygodniowy. Najdłuższy, czyli terapia pogłębiona, obejmuje pracę nad akceptacją choroby, poczuciem wartości i sprawczości. Na wyjście każda pacjentka dostaje wykaz mityngów AA i kontakt do osoby, która wesprze ją w miejscu zamieszkania.
Jeśli szukasz leczenia dla siebie albo dla bliskiej kobiety, zobacz, jak wygląda nasza terapia alkoholizmu dla kobiet, albo zadzwoń lub napisz. Telefon odbieramy codziennie od 8:00 do 20:00.
Najczęściej zadawane pytania
Jak brzmi krok 3 AA?
Na czym polega 3 krok AA?
Co znaczy powierzyć wolę i życie opiece Boga?
Jak brzmi modlitwa 3 kroku?
Czym różni się krok 3 od kroku 2?
Czy krok 3 można zrobić, nie wierząc w Boga?
Czy krok 3 oznacza, że mam się wyrzec własnej woli?
Co jest po kroku 3?
Źródła
- Fundacja Biuro Służby Krajowej Anonimowych Alkoholików w Polsce. 12 Kroków AA.
- Alcoholics Anonymous World Services. Twelve Steps and Twelve Traditions. Step Three, 1953.
- Alcoholics Anonymous World Services. Alcoholics Anonymous. Chapter 5: How It Works, 2001.
- Alcoholics Anonymous World Services. The “God” Word: Agnostic and Atheist Members in A.A. (P-86), 2018.
- Alcoholics Anonymous World Services. The A.A. Member: Medications and Other Drugs (P-11), 2018.
- Journal of Studies on Alcohol. Atheists, agnostics and Alcoholics Anonymous (J.S. Tonigan, W.R. Miller, C. Schermer), 2002.
- Addiction. Is Alcoholics Anonymous religious, spiritual, neither? Findings from 25 years of mechanisms of behavior change research (J.F. Kelly), 2017.
- Alcoholism Treatment Quarterly. Humility and 12-Step Recovery: A Prolegomenon for the Empirical Investigation of a Cardinal Virtue in Alcoholics Anonymous (S.G. Post i in.), 2016.
Powiązane artykuły

Problemy społeczne ·
Dysmorfofobia: czym jest, jak ją rozpoznać i jak leczyć

Problemy społeczne ·
Bigoreksja, czyli dysmorfia mięśniowa: objawy i leczenie

Problemy społeczne ·

