Dorosłe Dzieci Alkoholików – boją się intymności?

20 grudnia 2019Zaktualizowano 16 lipca 2026Współuzależnienie

Dorastanie w rodzinie z problemem alkoholowym kształtuje specyficzne cechy osobowości — przede wszystkim lęk przed porzuceniem i lęk przed bliskością. Dowiadujemy się o tym z książki „Oblicza współczesnych uzależnień" pod redakcją prof. Lidii Cierpiałkowskiej.

Dorosłe Dziecko Alkoholika (syndrom DDA) przeżywa odrzucenie kilka razy intensywniej — nawet nieprzyjęcie oferty pracy odbiera jako osobiste odrzucenie.

Dlaczego DDA boi się związków?

Dorosłe Dziecko Alkoholika nie potrafi wyrażać swoich uczuć ani potrzeb w związku. Co więcej, boi się w ogóle wchodzić w relacje — z obawy przed powtórzeniem błędów rodziców.

A jeśli już wejdzie w związek, ten rozpada się częściej niż związek osoby z rodziny niealkoholowej. Nie jest to kwestia pecha ani charakteru, lecz wzorca wyniesionego z domu.

Trzy style przywiązania

Prof. Cierpiałkowska zauważa związek między wychowywaniem się w rodzinie alkoholowej, w której rodzic był niezaangażowany emocjonalnie, a lękiem i rozpaczą osób DDA. Modele przywiązania z dzieciństwa są przenoszone w dorosłość.

Styl przywiązania	Doświadczenie z dzieciństwa	Jak wygląda w związku
Bezpieczny	Konsekwentna, zaangażowana opieka	Pełne zaufanie, brak lęku przed bliskością, skuteczne radzenie sobie ze stresem
Lękowo-ambiwalentny	Doświadczenia z matką zarówno pozytywne, jak i negatywne	Brak zaufania do innych i do siebie, reagowanie lękiem i niepewnością
Unikający	Odrzucenie, nieobecność lub zaniedbanie rodzica	Wychwytywanie sygnałów odrzucenia, unikanie szukania wsparcia

Skąd biorą się te style?

Osoby ze stylem bezpiecznym mają pozytywny obraz siebie i innych. Potrafią w pełni zaufać partnerowi, nie boją się bliskości i nie są przesadnie zazdrosne. W stresie radzą sobie efektywnie — na przykład szukając wsparcia u innych — i potrafią wyciągać wnioski z przeszłych relacji.

Styl lękowo-ambiwalentny jest charakterystyczny dla osób DDA. Niejednorodność doświadczeń — raz czułość, raz odrzucenie — skutkuje brakiem zaufania do innych i do siebie. Powstaje wewnętrzna sprzeczność, bo ten sam lęk:

wywołuje reakcje ucieczki,
a jednocześnie wywołuje reakcję przywiązania.

To wyjaśnia zachowanie, które z zewnątrz wygląda niezrozumiale: przyciąganie i odpychanie partnera naraz.

Z kolei DDA ze stylem unikającym doświadczyło w dzieciństwie odrzucenia, nieobecności lub zaniedbania rodzica. Taka osoba wychwytuje z otoczenia sygnały odrzucenia i koncentruje się na nich, a jednocześnie unika szukania wsparcia u innych.

Tu kryje się paradoks terapii grupowej: polega ona właśnie na szukaniu zrozumienia u innych — czyli na tym, czego DDA unika najbardziej. A jednak to działa. Niejedna pacjentka zaczęła zdrowienie od odkrycia, że jej problem nie jest wyjątkowy, a inni czują podobnie.

Związek koluzyjny — od zgodności do rozpadu

Cierpiałkowska pisze też, że do związków niefunkcjonalnych dochodzi, gdy ludzie nieprawidłowo rozwiązują konflikty — co ma podłoże we współuzależnionym dzieciństwie. Taki związek nazywa się koluzyjnym i ma trzy etapy:

Etap	Co się dzieje
Zgodność	Partnerzy czują, że wzajemnie się dopełniają; każde projektuje na drugie swoje wyparte treści i liczy, że relacja uwolni je od lęków
Konflikt	Wyparte treści z dzieciństwa wracają; bliskie sobie osoby rozczarowują się, kłócą i nie odczuwają satysfakcji w seksie
Odwrócenie ról	Partnerzy wymieniają się rolami — osoba dominująca staje się bierna i odwrotnie; dochodzi do rozpadu lub życia obok siebie

Najważniejsza jest pierwsza linijka. To, co na początku wygląda jak idealne dopasowanie i „miłość od pierwszego wejrzenia", bywa w rzeczywistości spotkaniem dwóch niezaspokojonych dzieci — a nie dwóch dorosłych.

Jak terapia naprawia relacje?

Skoro style przywiązania są wyuczone, a nie wrodzone, to można je przepracować. Terapia pomaga rozpoznać własny wzorzec, zrozumieć, skąd się wziął, i nauczyć się reagować inaczej — zwłaszcza w konflikcie.

Warto pamiętać, że DDA to nie to samo co współuzależnienie, choć jedno często prowadzi do drugiego: dorosła córka alkoholika bywa szczególnie podatna na wchodzenie w relacje, w których na nowo przejmuje rolę opiekunki. O tym, jak alkoholizm wpływa na życie rodzinne, piszemy osobno.

W naszym ośrodku prowadzimy terapię współuzależnienia oraz warsztaty dla rodzin. Jeśli rozpoznajesz u siebie opisane wzorce, skontaktuj się z nami.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego DDA boją się bliskości?

Bo wynoszą z domu lęk przed porzuceniem i lęk przed bliskością. Nie potrafią wyrażać uczuć ani potrzeb w związku, a często boją się w ogóle w niego wchodzić — z obawy przed powtórzeniem błędów rodziców.

Czym są style przywiązania?

To modele relacji wyniesione z dzieciństwa i przenoszone w dorosłość. Wyróżnia się styl bezpieczny, lękowo-ambiwalentny oraz unikający. Dwa ostatnie są typowe dla osób wychowanych przez rodzica niezaangażowanego emocjonalnie.

Dlaczego DDA przyciąga i odpycha partnera naraz?

To cecha stylu lękowo-ambiwalentnego, charakterystycznego dla DDA. Niejednorodne doświadczenia z rodzicem sprawiają, że ten sam lęk wywołuje jednocześnie reakcję ucieczki i reakcję przywiązania.

Czym jest związek koluzyjny?

To niefunkcjonalny związek przechodzący przez trzy etapy: zgodność, w której partnerzy czują, że się dopełniają, konflikt, gdy wracają wyparte treści z dzieciństwa, oraz odwrócenie ról prowadzące do rozpadu lub życia obok siebie.

Czy wzorce wyniesione z domu można zmienić?

Tak. Style przywiązania są wyuczone, a nie wrodzone, więc da się je przepracować w terapii — rozpoznając własny wzorzec, rozumiejąc jego źródło i ucząc się reagować inaczej, zwłaszcza w konflikcie.