
Anonimowi zakupoholicy i jak przestać kupować kompulsywnie
Żeby przestać kupować kompulsywnie, najpierw sprawdź, jakie napięcie gasisz zakupami, a potem utrudnij sobie kupowanie: budżet, lista, odczekanie przed zakupem, usunięte karty z aplikacji. Jeśli mimo prób nie panujesz nad wydatkami, najlepiej przebadaną pomocą jest terapia poznawczo-behawioralna, zwłaszcza grupowa. Osobnej wspólnoty anonimowych zakupoholików w Polsce nie znaleźliśmy. Najbliżej są Anonimowi Dłużnicy, a po polsku porozmawiasz ze specjalistą pod numerem telefonu zaufania 801 889 880.
Poniżej jest plan na pierwsze tygodnie, sposoby na chwilę, w której rośnie ochota na zakupy, polskie dane o tym, kogo problem dotyczy najczęściej, i lista miejsc, gdzie dostaniesz pomoc, także na NFZ i przy długach.
Jak przestać kupować kompulsywnie krok po kroku
Zacznij od rozpoznania sytuacji, w których kupujesz, a potem postaw między sobą a kasą kilka barier, które dadzą ci czas na decyzję. Kroki możesz wprowadzać po kolei, nie wszystkie w pierwszym tygodniu.
- Przez 2-3 tygodnie zapisuj każdy zakup spoza listy: co kupiłaś, za ile, gdzie i co czułaś tuż przed nim. Po tym czasie zobaczysz, w jakich godzinach, miejscach i nastrojach kupujesz najczęściej.
- Zapisz, dlaczego chcesz przestać. Konkretnie: rata, której nie spłacasz, kłótnie o pieniądze, ubrania z metkami w szafie, a dla niektórych kobiet także troska o środowisko. Trzymaj tę listę tam, gdzie płacisz, na przykład jako notatkę obok aplikacji banku.
- Ustal miesięczną kwotę na rzeczy poza jedzeniem i rachunkami i rób zakupy z listą. Wszystko, czego na niej nie ma, czeka.
- Przed każdym zakupem spoza listy odczekaj co najmniej 24 godziny, a przy droższych rzeczach 48. Zapisz rzecz w notatce zamiast w koszyku. Jeśli po tym czasie nadal jej potrzebujesz, kupujesz ją z namysłem.
- Utrudnij sobie płacenie. Usuń zapisane karty ze sklepów i przeglądarki, wyłącz zakupy jednym kliknięciem i odroczone płatności typu „kup teraz, zapłać później”, ustaw niski limit płatności internetowych w aplikacji banku. Przegląd badań opublikowany w czasopiśmie World Psychiatry (2007) radzi osobom z tym problemem pozbyć się kart kredytowych.
- Odetnij bodźce. Zrezygnuj z mailowych subskrypcji sklepów, wyłącz powiadomienia aplikacji zakupowych, przestań obserwować profile, które pokazują głównie zakupy. Do galerii handlowej idź tylko wtedy, gdy masz coś konkretnego do kupienia. W polskim badaniu (CBOS dla KCPU, 2024) osoby z problemem zakupowym częściej niż inni kupowały w sklepach internetowych, w second-handach i na platformach ogłoszeniowych, takich jak OLX czy Vinted, więc tam bariery przydają się najbardziej.
- Większe zakupy rób z kimś zaufanym, kto nie ma problemu z wydawaniem pieniędzy. Według tego samego przeglądu obecność takiej osoby pomaga nie wydać więcej, niż się planowało.
- Oddawaj to, czego nie potrzebujesz. Większość rzeczy kupionych przez internet możesz zwrócić w ciągu 14 dni od otrzymania bez podawania przyczyny, tak stanowi ustawa o prawach konsumenta. Wyjątkiem są między innymi rzeczy wykonane na zamówienie. W sklepie stacjonarnym takiego prawa nie ma, a zwrot zależy od zasad sklepu.
- Zaplanuj, co zrobisz zamiast. Zakupy wypełniają wolny czas i gaszą napięcie, więc samo postanowienie „nie kupuję” zostawia pustkę. Potrzebujesz zajęcia na te same godziny, o czym piszemy niżej.
Jeśli po kilku tygodniach takich prób nadal kupujesz wbrew planowi, ukrywasz zakupy albo się zadłużasz, sama zmiana nawyków nie wystarczy i to dobry moment, żeby porozmawiać ze specjalistą.
Dlaczego kupujesz, choć nie potrzebujesz?
Najczęściej po to, żeby na chwilę poczuć się lepiej. W badaniach nad zakupoholizmem najczęściej opisywanym bodźcem do zakupu są przykre emocje: przygnębienie, lęk, nuda, złość i krytyczne myśli o sobie (World Psychiatry, 2007).
Zakup daje ulgę, ale krótką. Po nim często przychodzi rozczarowanie sobą. Osoby badane mówiły, że kupione rzeczy zostawiają w opakowaniach, odnoszą do sklepu, sprzedają albo oddają. Rozczarowanie też jest przykrą emocją, więc może popchnąć do kolejnego zakupu. Co dzieje się wtedy w mózgu i dlaczego liczy się sama czynność, a nie rzecz, opisujemy we wpisie Nie ważne, że kupisz, ale że kupujesz.
Dlatego pierwszy krok z listy powyżej, czyli zapisywanie emocji przed zakupem, daje więcej niż kolejne postanowienie. Gdy wiesz, że kupujesz głównie po kłótni albo w niedzielny wieczór, możesz przygotować się na tę konkretną sytuację. Czym zakupoholizm różni się od zwykłej przyjemności z zakupów, wyjaśniamy w tekście Zakupoholizm, kiedy kupowanie staje się uzależnieniem.
Co zrobić, gdy nachodzi ochota na zakupy?
Zatrzymaj się na kilka minut, nazwij, co czujesz, i zrób coś, co odpowiada na tę emocję, zanim cokolwiek zapłacisz. Kilka minut przerwy daje ci czas na decyzję, a sposób na ochotę zależy od tego, skąd się wzięła.
| Kiedy pojawia się ochota | Co możesz zrobić zamiast zakupu |
|---|---|
| Nuda wieczorem, przeglądanie sklepów w telefonie | Odłóż telefon do innego pokoju, wyjdź na spacer, zadzwoń do kogoś |
| Stres po pracy albo po trudnym dniu z dziećmi | Ruch przez 20-30 minut, prysznic, wyjście z domu bez portfela |
| Samotność, poczucie pustki | Kontakt z bliską osobą, zajęcia w grupie, mityng albo grupa wsparcia |
| Złość po kłótni | Zapisz, co czujesz, i odczekaj co najmniej dobę z każdym zakupem |
| Wypłata, wyprzedaż, Black Friday | Z góry ustalona kwota, lista i zakupy w towarzystwie zaufanej osoby |
| Przygnębienie, które trwa od tygodni | To może być objaw depresji. Umów się do lekarza lub psychiatry |
Przegląd z World Psychiatry zaleca osobom z zakupoholizmem, żeby znalazły inne, ważne dla siebie sposoby spędzania wolnego czasu niż zakupy. Nie wszystkie pomysły z tabeli zadziałają u ciebie. Jeśli wypróbujesz kilka, a napięcie nie spada, powiedz o tym terapeutce, bo to ważna wskazówka do dalszej pracy.
Kogo dotyczy zakupoholizm? Dane z Polski
Objawy kompulsywnego kupowania ma 2,9% Polaków od 15. roku życia, a kobiety ponad dwa razy częściej niż mężczyźni: 4,0% wobec 1,7%. To wyniki badania CBOS przeprowadzonego na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (raport z 2024 roku). Kobiety stanowią 71,9% osób z problemem zakupowym.
Najbardziej narażone są młode kobiety: problem ma co ósma kobieta w wieku 18-24 lata. Dane z podziałem na wiek i wyniki wcześniejszych edycji badania zebraliśmy w tekście Zakupoholizm: kiedy kupowanie to uzależnienie i jak je leczyć.
W tym samym badaniu Polacy uznali „uzależnienie” od zakupów za najmniej groźne ze wszystkich, o które pytano. Tym łatwiej je zbagatelizować, także we własnej rodzinie. Po czym poznać, że to już problem, a nie zamiłowanie do zakupów, piszemy w tekście Jak rozpoznać zakupoholizm?.
Czy w Polsce działają grupy anonimowych zakupoholików?
Osobnej wspólnoty anonimowych zakupoholików, z własną stroną i spisem mityngów, w Polsce nie znaleźliśmy (stan na wrzesień 2026 roku). Najbliższa jest wspólnota Anonimowych Dłużników (Debtors Anonymous, DA). Działa według programu 12 kroków, udział jest bezpłatny, a jedynym warunkiem członkostwa jest chęć zaprzestania zaciągania niezabezpieczonych długów. DA pisze na swojej stronie, że osoby, które kompulsywnie się zadłużają, często kupują kompulsywnie, i że przyjmuje także osoby, które długów nie mają.
Mityngi DA, także online, wyszukasz na stronie debtorsanonymous.org. Gdy sprawdzaliśmy wyszukiwarkę mityngów we wrześniu 2026 roku, nie było w niej spotkań w Polsce ani po polsku. Mityngi online odbywają się po angielsku i w kilku innych językach. Aktualnego, oficjalnego spisu polskich grup DA też nie znaleźliśmy.
Grupa samopomocowa nie zastępuje terapii. W badaniach nad leczeniem zakupoholizmu najlepiej opisane są grupy terapeutyczne prowadzone metodą poznawczo-behawioralną, o których piszemy niżej, a mityngi mogą być wsparciem obok nich. Jeśli chcesz porozmawiać z kimś po polsku jeszcze dziś, zadzwoń na Telefon Zaufania uzależnienia behawioralne: 801 889 880, codziennie od 17:00 do 22:00.
Kiedy potrzebna jest terapia i jak wygląda leczenie?
Po pomoc specjalisty sięgnij wtedy, gdy mimo prób nie panujesz nad kupowaniem, a zakupy mają skutki: długi, ukrywanie paczek i paragonów, kłamstwa wobec bliskich, kłótnie o pieniądze albo poczucie winy po każdym zakupie. Nie musisz czekać, aż długi urosną.
W klasyfikacji chorób WHO (ICD-11) kompulsywne kupowanie jest wymienione jako przykład innych określonych zaburzeń kontroli impulsów (kod 6C7Y). Z tym problemem możesz więc zgłosić się do psychiatry, także na NFZ.
Najlepiej przebadana jest terapia poznawczo-behawioralna prowadzona w grupie. Przegląd badań z 2023 roku (Journal of Behavioral Addictions) wskazuje, że zmniejsza ona objawy zakupoholizmu, choć badań było niewiele i miały słabą jakość. Żadne z nich nie dotyczyło kupowania w internecie. W takiej terapii uczysz się rozpoznawać sytuacje i myśli, które uruchamiają kupowanie, i ćwiczysz inne reakcje. Więcej o tej metodzie piszemy w tekście o terapii poznawczo-behawioralnej.
Leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI i topiramat w tych badaniach nie działały lepiej niż placebo, dlatego podstawą leczenia jest psychoterapia. U osób leczonych z powodu zakupoholizmu często występują jednak depresja i zaburzenia lękowe (World Psychiatry, 2007), a te psychiatra leczy równolegle, także lekami. Przy dużych długach może pomóc poradnictwo finansowe, a gdy zakupy rozbiły związek, terapia par.
Jeśli długi albo wstyd przytłaczają cię tak, że myślisz o odebraniu sobie życia, zadzwoń pod bezpłatny, całodobowy numer 116 123 albo pod 112.
Gdzie szukać pomocy w Polsce?
Pomogą ci telefon zaufania 801 889 880 (płacisz tylko za połączenie), psychiatra na NFZ, do którego nie potrzebujesz skierowania, i bezpłatne punkty poradnictwa przy długach. Psychoterapię możesz też podjąć prywatnie.
| Gdzie | W czym pomoże | Koszt i dostęp |
|---|---|---|
| Punkt nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego | Porada przy długach i wspólnie ułożony plan wyjścia z trudnej sytuacji | Bezpłatnie dla osób, których nie stać na płatną poradę. Punkty są w każdym powiecie |
| Anonimowi Dłużnicy (DA) | Wsparcie osób, które chcą przestać się zadłużać, program 12 kroków | Bezpłatnie. W wyszukiwarce DA nie znaleźliśmy mityngów po polsku |
| Prywatny psychoterapeuta | Terapia poznawczo-behawioralna indywidualna lub grupowa | Płatnie, bez skierowania |
| Konsultacja w naszym ośrodku | Rozmowa z terapeutą lub psychologiem o twojej sytuacji | 50 minut, 240 zł |
Na poradę w punkcie nieodpłatnej pomocy zapiszesz się przez stronę zapisy-np.ms.gov.pl. Poradnie leczenia uzależnień i oddziały, które leczą problemowe kupowanie, opisujemy we wpisie o zakupoholizmie. Czym różni się leczenie na NFZ od prywatnego i ile trwa czekanie, opisujemy w tekście Leczenie uzależnień na NFZ czy prywatnie.
Nasz ośrodek w Międzyrzeczu Górnym jest prywatny i przyjmuje wyłącznie kobiety. Stacjonarnie leczymy uzależnienie od alkoholu, leków i narkotyków w programach trwających 2, 4 lub 6 tygodni, a depresję leczymy razem z uzależnieniem w jednym pobycie. Szczegóły są na stronie terapia uzależnień. Jeśli kupowanie idzie u ciebie w parze z piciem albo z lekami na uspokojenie, powiedz o tym na pierwszej rozmowie. Ceny konsultacji i pobytów znajdziesz w cenniku, a zadzwonić możesz pod numer +48 735 469 430, codziennie od 8:00 do 20:00.
Jak pomóc bliskiej osobie, która kompulsywnie kupuje?
Rozmawiaj o faktach: o konkretnych kwotach, ratach i skutkach dla domu. Wybierz spokojną chwilę, najlepiej nie ten sam dzień, w którym znalazła się kolejna paczka. Zarzut „jesteś rozrzutna” zamyka rozmowę, a pytanie „jak spłacimy tę ratę?” zostawia miejsce na odpowiedź.
Zanim spłacisz jej długi, ustalcie razem, co zmieni się w wydatkach, bo bez tego sytuacja łatwo się powtórzy. Możesz zaproponować wspólny budżet, pomoc przy usuwaniu kart z aplikacji albo towarzystwo przy większych zakupach, ale decyzja o zmianie musi być jej. Jeśli zakupy stały się źródłem kłótni w związku, rozważcie terapię par.
Na numer 801 889 880 możesz zadzwonić także jako osoba bliska. Jak rozmawiać z kimś, kto nie widzi problemu, i gdzie przebiega granica między pomocą a przejmowaniem odpowiedzialności, piszemy w poradniku Jak pomóc bliskiej osobie uzależnionej?.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w Polsce działają grupy anonimowych zakupoholików?
Jak przestać kupować kompulsywnie?
Kogo najczęściej dotyczy zakupoholizm?
Jak wyleczyć zakupoholizm?
Czy zakupoholizm można leczyć na NFZ?
Czy mogę zwrócić rzeczy kupione pod wpływem impulsu?
Czym jest świadome kupowanie?
Źródła
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, badanie CBOS. Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych, edycja 2023/2024 (rozdział 4: Zakupy), 2024.
- Journal of Behavioral Addictions. Update on treatment studies for compulsive buying-shopping disorder: A systematic review (A. Müller i in.), 2023.
- World Psychiatry. A review of compulsive buying disorder (D.W. Black), 2007.
- Debtors Anonymous. About D.A..
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Telefony zaufania, w tym Telefon Zaufania uzależnienia behawioralne.
- pacjent.gov.pl. Skierowanie na leczenie.
- Ministerstwo Sprawiedliwości, gov.pl. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.
- UOKiK. Prawo odstąpienia od umowy: terminy.
Powiązane artykuły

Hazard ·
Leczenie hazardu, zakupoholizmu i seksoholizmu: jak wygląda

Zakupoholizm ·
Zakupoholiczka i długi: czy można stracić mieszkanie?

Zakupoholizm ·

