Przejdź do treści
Centrum Terapii Kobiet Logo
Karty do gry i kostki na fioletowym tle, ilustracja do tekstu o hazardzie u kobiet

Uzależnienie od hazardu u kobiet: objawy, przyczyny i pomoc

Zaktualizowano Hazard
mgr Gabriela FligPsycholog, Psychotraumatolog. Terapeuta uzależnień i współuzależnieńWeryfikacja merytoryczna: mgr Agnieszka Siejko-Kural

Uzależnienie od hazardu u kobiet ma te same objawy co u mężczyzn: utratę kontroli nad graniem, grę stawianą ponad inne sprawy i granie mimo szkód. Inna bywa droga do niego. Kobiety częściej mają problem z grami losowymi, takimi jak automaty, bingo czy loterie, i częściej grają, żeby uciec od lęku, stresu albo samotności. Grze często towarzyszy u nich depresja lub zaburzenia lękowe.

W Polsce kobiety grają na pieniądze rzadziej niż mężczyźni i rzadziej grają ryzykownie (KCPU, 2024). Pierwszy krok możesz zrobić bez skierowania, w poradni leczenia uzależnień na NFZ, albo przez telefon, pod numerem 801 889 880. Niżej piszemy, jak rozpoznać problem u siebie lub u bliskiej kobiety, skąd się bierze i gdzie szukać pomocy.

Jak często kobiety uzależniają się od hazardu?

Rzadziej niż mężczyźni. W badaniu, które Fundacja CBOS przeprowadziła dla Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU, 2024), w ciągu ostatniego roku na pieniądze grało 27,2% kobiet i 36,5% mężczyzn w wieku 15 lat i więcej. Ryzykownie, czyli z co najmniej niskim poziomem ryzyka uzależnienia w teście przesiewowym, grało 9,3% grających kobiet i 17,8% grających mężczyzn.

Dane światowe pokazują podobną proporcję. WHO szacuje, że jakichś szkód z powodu hazardu doświadcza około 5,5% kobiet i 11,9% mężczyzn (2024).

Hazard kobiet jest też mniej widoczny. W tym samym badaniu respondenci wskazywali znanych sobie hazardzistów. Wśród 725 wskazanych osób kobiety stanowiły 9,4%. Z takim obrazem hazardzisty w głowie trudniej zauważyć problem u żony, mamy, córki albo u siebie.

Czym hazard kobiet różni się od hazardu mężczyzn?

Przede wszystkim rodzajem gry, powodem grania i problemami, które idą z grą w parze. Kryteria rozpoznania są dla obu płci te same. Tabela zbiera to, co powtarza się w badaniach.

Opracowanie na podstawie badań wymienionych w źródłach.
ObszarCo pokazują badania o kobietachŹródło
Rodzaj gryKobiety częściej mają problem z grami losowymi, w których nie liczy się strategia i jest mało kontaktu z ludźmi: automatami, bingo, loteriami. Młodsze kobiety coraz częściej obstawiają też zakłady sportowe.Potenza i in., 2001; McCarthy i in., 2019
Powód graniaCzęściej ucieczka od lęku, stresu i złego nastroju. U starszych kobiet także od samotności i nudy.McCarthy i in., 2019; Zakiniaeiz i in., 2017
Początek i tempoW badaniach osób szukających leczenia kobiety zaczynały grać później, ale szybciej dochodziły do uzależnienia. Duże badanie populacyjne tego nie potwierdziło.Zakiniaeiz i in., 2017
Inne problemy psychiczneCzęściej depresja i zaburzenia lękowe, częściej przemoc doznana w dzieciństwie. Kobiety częściej niż mężczyźni korzystały z leczenia z innych powodów psychicznych.McCarthy i in., 2019; Potenza i in., 2001
Długi, lęk i przygnębienie z powodu gryCzęste u obu płci.Potenza i in., 2001

Często powtarza się, że u kobiet hazard rozwija się szybciej. To zjawisko nazywa się teleskopowaniem. Autorzy artykułu z 2017 roku (Zakiniaeiz i in.) piszą, że większość badań je potwierdza, ale dotyczyły one głównie osób szukających leczenia. W australijskim badaniu ponad 4600 osób z populacji ogólnej takiego efektu nie stwierdzono.

Ci sami autorzy zwracają uwagę na automaty. Wynik pojawia się w nich chwilę po postawieniu zakładu i badacze przypuszczają, że właśnie dlatego taka gra może uzależniać silniej. Jak gra przechodzi od wygrywania do desperacji, opisujemy w tekście o fazach uzależnienia od hazardu.

Dlaczego kobiety wpadają w hazard?

Często dlatego, że gra na chwilę zmniejsza napięcie. Przegląd badań o kobietach i hazardzie z 2019 roku (McCarthy i in.) opisuje granie jako sposób radzenia sobie z lękiem i stresem, a u starszych kobiet także z samotnością i nudą. W polskim badaniu KCPU (2024) osoby grające ryzykownie częściej niż grające bezpiecznie mówiły, że grają, żeby się rozładować, uspokoić albo „wyłączyć”.

Badania wskazują kilka sytuacji, w których łatwiej stracić kontrolę nad grą:

  • trudne wydarzenia: rozstanie, przejście na emeryturę, uraz albo śmierć bliskiej osoby. WHO wymienia je wśród okoliczności, które zwiększają podatność na szkody z hazardu,
  • depresja i lęk: zły nastrój może nasilać granie, szczególnie u kobiet (Zakiniaeiz i in., 2017). Jak depresja i uzależnienie napędzają się nawzajem, piszemy w tekście o podwójnej diagnozie u kobiet,
  • przemoc: kobiety z problemem hazardowym częściej doznały przemocy w dzieciństwie, a problem hazardowy w rodzinie wiąże się z przemocą domową (McCarthy i in., 2019),
  • alkohol: u kobiet grających problemowo współwystępują też problemy z piciem (McCarthy i in., 2019),
  • bieda, dyskryminacja i inne formy wykluczenia, które WHO także wymienia wśród czynników ryzyka.

Objawy uzależnienia od hazardu u kobiet

Objawy są takie same u kobiet i u mężczyzn. WHO, opisując zaburzenie hazardowe według klasyfikacji ICD-11, wymienia trzy cechy: utratę kontroli nad graniem, coraz ważniejsze miejsce gry kosztem innych zainteresowań i codziennych zajęć oraz granie mimo negatywnych skutków. W codziennym życiu mogą wyglądać tak:

CechaJak to może wyglądać na co dzień
Utrata kontroliMiało być na jedną zdrapkę, a wydajesz wszystko, co masz w portfelu. Grasz dłużej, niż chciałaś. Obiecujesz sobie przerwę i po kilku dniach wracasz.
Gra ważniejsza niż reszta życiaMyślisz o grze w pracy i przy dzieciach. Grasz w nocy na telefonie. Odwołujesz spotkania i odkładasz rachunki, żeby mieć na grę.
Granie mimo szkódRosną długi, pożyczasz od rodziny, ukrywasz wyciągi z konta. Wracasz, żeby odegrać przegraną, choć straty się powiększają.

Są też sygnały, które u kobiet łatwo przeoczyć, bo nie pasują do obrazu hazardzisty przy stole w kasynie:

  • grasz przede wszystkim po to, żeby się uspokoić albo przestać myśleć o kłopotach,
  • grasz sama, na automacie albo w aplikacji, bez towarzystwa i bez rozmowy,
  • pieniądze znikają z domowego budżetu, a ty tłumaczysz to zakupami albo rachunkami,
  • leczysz się z powodu depresji albo lęku, ale lekarzowi o grze nie mówisz.

Jak sprawdzić, czy granie jest już problemem?

Pomoże test przesiewowy CPGI, którego polską wersję udostępnia Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Oceń, jak często w ciągu ostatnich 12 miesięcy zdarzały ci się poniższe sytuacje. Za każdą przyznaj sobie punkty: nigdy 0, czasem 1, w większości przypadków 2, prawie w każdym przypadku 3.

  1. Stawiałaś więcej, niż w rzeczywistości mogłaś sobie pozwolić.
  2. Musiałaś stawiać wyższe kwoty, żeby czuć to samo podekscytowanie.
  3. Wracałaś innego dnia, żeby się odegrać.
  4. Pożyczałaś pieniądze albo coś sprzedawałaś, żeby mieć na grę.
  5. Czułaś, że granie może być twoim problemem.
  6. Granie wywoływało u ciebie kłopoty ze zdrowiem, w tym stres i lęk.
  7. Ktoś krytykował twoje granie albo mówił, że masz z nim problem, bez względu na to, czy miał rację.
  8. Granie spowodowało kłopoty finansowe twoje albo osób, z którymi mieszkasz.
  9. Miałaś poczucie winy z powodu tego, jak grasz, albo tego, co dzieje się przez granie.

Według KCPU wynik 7 punktów lub więcej może wskazywać na hazard problemowy i wtedy zalecana jest konsultacja ze specjalistą. Test jest przeznaczony dla dorosłych (od 25. roku życia) i nie zastępuje diagnozy. Rozpoznanie stawia specjalista, na przykład w poradni leczenia uzależnień.

Co powstrzymuje kobiety przed szukaniem pomocy?

Przede wszystkim wstyd i obawa przed piętnem. WHO pisze, że właśnie one często powstrzymują ludzi przed szukaniem pomocy z powodu hazardu (2024). Autorzy raportu KCPU (2024) zauważają, że ludzie sięgają po pomoc medyczną w ostateczności, żeby uniknąć piętna związanego z leczeniem. Z ich danych wynika, że w 2023 roku leczyła się mniej niż co dziesiąta ze znanych respondentom osób, które grały nałogowo.

Część kobiet jest już pod opieką specjalisty, tylko z innego powodu. Kobiety z problemem hazardowym częściej niż mężczyźni korzystały z leczenia z powodu innych problemów psychicznych (Potenza i in., 2001). Jeśli chodzisz do psychiatry albo psychologa, powiedz o grze: w co grasz, jak często i ile to kosztuje. Bez tej informacji trudniej dobrać leczenie depresji czy lęku.

Jak leczy się uzależnienie od hazardu u kobiet?

Podstawą jest psychoterapia, tak samo jak u mężczyzn. WHO za najskuteczniejsze uznaje długoterminową terapię poznawczo-behawioralną albo dialog motywujący (2024). U kobiet leczenie częściej musi objąć także to, co towarzyszy grze:

  • depresję i lęk: autorzy artykułu z 2017 roku przypuszczają, że kobietom może pomóc ocena i leczenie objawów depresji, także lekami, przed terapią hazardu albo równolegle z nią (Zakiniaeiz i in.),
  • przemoc i traumę: autorki przeglądu z 2019 roku zalecają, żeby u kobiet z problemem hazardowym sprawdzać zdrowie psychiczne i historię traumy, bo szkody z hazardu rzadko występują w oderwaniu od innych problemów (McCarthy i in.).

Równolegle trzeba odciąć dostęp do gry i ograniczyć dostęp do pieniędzy. Jak zablokować strony i aplikacje hazardowe, opisujemy w tekście o e-hazardzie. Jak wygląda terapia hazardu i ile trwa, piszemy w tekście o leczeniu uzależnień behawioralnych.

Gdzie kobieta może szukać pomocy w Polsce?

Najprościej zacząć od telefonu zaufania albo od poradni leczenia uzależnień. Do poradni na NFZ nie potrzebujesz skierowania, a NFZ podaje wprost, że poradnia leczy także osoby uzależnione od hazardu.

Źródła: informator KCPU (stan na grudzień 2023), NFZ.
GdzieCo tam dostanieszJak skorzystać
Telefon zaufania „Uzależnienia behawioralne”: 801 889 880Wsparcie dla osób z problemem hazardowym i innymi uzależnieniami behawioralnymiCodziennie 17-22, koszt połączenia według cennika operatora
Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia: 800 199 990Wsparcie psychologiczne i informację o leczeniu, także dla rodzinyCodziennie 16-21, połączenie bezpłatne
Poradnia leczenia uzależnieńPorady lekarskie i terapię, gdy mieszkasz w domu i dojeżdżasz na spotkaniaNa NFZ bez skierowania i bez opłat
Punkt Informacyjno-Konsultacyjny w gminieInformację o placówkach w okolicy, bezpłatną konsultację psychologa albo prawnikaProwadzi je wiele samorządów. Zapytaj w urzędzie gminy, miasta lub dzielnicy
Oddział całodobowyLeczenie, podczas którego mieszkasz na oddzialeNa NFZ ze skierowaniem od lekarza
Anonimowi Hazardziści i Haz-AnonWspólnotę kobiet i mężczyzn, którzy chcą przestać grać. Haz-Anon jest dla bliskichInformacje o wspólnocie i mityngach na stronie anonimowihazardzisci.org

Jeśli wolisz leczyć się wśród kobiet, sprawdź informator KCPU o placówkach pomagających w uzależnieniach behawioralnych. Wydanie z 2023 roku wymienia 221 placówek, w tym dwa oddziały całodobowe przyjmujące wyłącznie kobiety, które leczą także zaburzenia związane z hazardem: w Bogucinie (woj. mazowieckie, kobiety w wieku 17-50 lat) i w Morawicy (woj. świętokrzyskie). Oba mają kontrakt z NFZ i deklarują pomoc bez opłat. Dane podały same placówki, więc przed wyjazdem zadzwoń i potwierdź warunki przyjęcia. Informator jest dostępny na stronie kcpu.gov.pl.

Czym leczenie w publicznej placówce różni się od prywatnego ośrodka i ile trzeba czekać, opisujemy w tekście NFZ czy prywatnie.

W szwedzkim badaniu, które przytacza WHO, osoby z zaburzeniem hazardowym 15 razy częściej niż ogół ludzi umierały śmiercią samobójczą. Jeśli masz myśli samobójcze, zadzwoń pod 116 123 (telefon zaufania dla osób w kryzysie emocjonalnym) albo pod 112.

Jak pomóc bliskiej kobiecie, która gra?

Rozmawiaj o konkretach, zaproponuj jeden krok w stronę leczenia i zadbaj też o siebie, bo jej granie dotyka całej rodziny. WHO szacuje, że na każdą osobę grającą na wysokim poziomie ryzyka przypada średnio sześć innych osób, które odczuwają skutki tego grania. Wśród szkód wymienia rozpad związków, przemoc w rodzinie, kłopoty finansowe i zaniedbanie dzieci.

Co możesz zrobić:

  • Rozmawiaj o faktach, które widzisz: brakujących pieniądzach, nocach z telefonem, zaległych rachunkach. Unikaj etykiet, bo wstyd często powstrzymuje ludzi przed szukaniem pomocy.
  • Zapytaj, jak ona się czuje, a nie tylko, ile przegrała. Jeśli gra, żeby uciec od smutku, lęku albo samotności, pieniądze są tylko częścią problemu.
  • Nie spłacaj jej długów po cichu. Najpierw zabezpiecz wspólne pieniądze i ustalcie razem, kto na razie pilnuje konta i kart.
  • Zaproponuj jeden konkretny krok: numer 801 889 880, adres poradni albo wspólną pierwszą wizytę.
  • Szukaj wsparcia dla siebie. Bliscy osób grających spotykają się w grupach Haz-Anon, a w naszym ośrodku prowadzimy warsztaty dla rodzin i konsultacje dla bliskich. W warsztatach można uczestniczyć także online.

Czy w naszym ośrodku leczymy hazard?

Osobnego programu leczenia hazardu nie prowadzimy. Centrum Terapii Kobiet to prywatny ośrodek stacjonarny tylko dla kobiet, w którym leczymy uzależnienie od alkoholu, leków i narkotyków.

Jeśli gra idzie u ciebie w parze z piciem, lekami albo narkotykami, możesz zgłosić się do nas z tym uzależnieniem i od pierwszej rozmowy mówić także o grze. Każdy z programów terapii uzależnień, dwu-, cztero- i sześciotygodniowy, obejmuje diagnozę uzależnienia, którą stawia lekarz psychiatra, oraz diagnozę psychologiczną podłoża problemów i przeżytych traum. Pacjentki nie przywożą do ośrodka gier hazardowych ani kart do gry, a z telefonu korzystają tylko w wyznaczonym czasie wolnym. Skierowanie do nas nie jest potrzebne.

Jeśli problem dotyczy tylko gry, możesz umówić się u nas na konsultację z terapeutą lub psychologiem (50 minut, 240 zł) albo skorzystać z bezpłatnych form pomocy opisanych wyżej. Zadzwoń albo napisz, jeśli chcesz porozmawiać o sobie albo o bliskiej kobiecie. Telefon odbieramy codziennie od 8:00 do 20:00.

Najczęściej zadawane pytania

Czy uzależnienie od hazardu to choroba?
Tak. W klasyfikacji ICD-11 Światowa Organizacja Zdrowia opisuje zaburzenie hazardowe obok zaburzeń związanych z używaniem substancji. Rozpoznaje się je po trzech cechach: utracie kontroli nad graniem, stawianiu gry przed innymi sprawami i graniu mimo szkód. Leczy się je przede wszystkim psychoterapią, a WHO za najskuteczniejsze uznaje długoterminową terapię poznawczo-behawioralną albo dialog motywujący.
Jakie są objawy uzależnienia od hazardu u kobiet?
Objawy są takie same jak u mężczyzn: utrata kontroli nad graniem, gra ważniejsza niż inne sprawy i granie mimo strat. U kobiet łatwo przeoczyć granie dla uspokojenia albo ucieczki od kłopotów, granie w samotności na automacie lub w aplikacji, pożyczki od rodziny i pieniądze znikające z domowego budżetu. Wynik 7 punktów lub więcej w teście CPGI to sygnał, żeby skonsultować się ze specjalistą.
Gdzie szukać pomocy przy uzależnieniu od hazardu?
Zadzwoń pod 801 889 880, telefon zaufania dla osób z uzależnieniami behawioralnymi, czynny codziennie od 17 do 22, albo pod bezpłatny numer 800 199 990, czynny codziennie od 16 do 21. Do poradni leczenia uzależnień na NFZ możesz pójść bez skierowania. Pomagają też mityngi Anonimowych Hazardzistów, a bliskim grupy Haz-Anon. Przy myślach samobójczych dzwoń pod 116 123 albo 112.
Czy są ośrodki leczenia hazardu tylko dla kobiet na NFZ?
Tak. W informatorze KCPU (stan na grudzień 2023) są dwa oddziały całodobowe przyjmujące wyłącznie kobiety, które leczą też zaburzenia związane z hazardem: w Bogucinie w województwie mazowieckim (kobiety w wieku 17-50 lat) i w Morawicy w województwie świętokrzyskim. Oba mają kontrakt z NFZ. Na oddział całodobowy potrzebne jest skierowanie od lekarza. Przed wyjazdem zadzwoń i potwierdź warunki przyjęcia. NFZ czy prywatnie: porównanie
Co zrobić z długami hazardowymi?
Nie zaciągaj nowych pożyczek na spłatę starych i spisz wszystkie zobowiązania w jednym miejscu. Kontrolę nad kartą i kontem oddaj na jakiś czas zaufanej osobie. Bezpłatną konsultację prawnika możesz dostać w Punkcie Informacyjno-Konsultacyjnym, który prowadzi wiele gmin, a część placówek leczenia uzależnień behawioralnych oferuje też konsultacje finansowe. Długi porządkuj równolegle z leczeniem.
Czy Centrum Terapii Kobiet leczy uzależnienie od hazardu?
Nie prowadzimy osobnego programu leczenia hazardu. Leczymy uzależnienie od alkoholu, leków i narkotyków. Jeśli gra idzie u ciebie w parze z jednym z nich, możesz zgłosić się do nas bez skierowania i mówić o grze w czasie terapii. Gdy problemem jest tylko hazard, możesz umówić się na konsultację z terapeutą lub psychologiem (50 minut, 240 zł) albo zacząć od bezpłatnej poradni leczenia uzależnień. Terapia uzależnień dla kobiet

Źródła

  1. WHO. Gambling (fact sheet), 2024.
  2. Fundacja CBOS na zlecenie KCPU. Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych. Edycja 2023/2024, 2024.
  3. KCPU. CPGI: Kanadyjski Indeks Gier Hazardowych, polska adaptacja (Dąbrowska, Sierosławski, Wieczorek), 2016.
  4. KCPU. Informator o placówkach udzielających pomocy w zakresie uzależnień behawioralnych. IV edycja, 2023.
  5. NFZ, Mazowiecki Oddział Wojewódzki. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień.
  6. American Journal of Psychiatry. Gender-related differences in the characteristics of problem gamblers using a gambling helpline (Potenza i in.), 2001.
  7. Harm Reduction Journal. Women and gambling-related harm: a narrative literature review and implications for research, policy, and practice (McCarthy, Thomas, Bellringer, Cassidy), 2019.
  8. Frontiers in Psychology. Does Telescoping Exist in Male and Female Gamblers? Does It Matter? (Zakiniaeiz, Cosgrove, Mazure, Potenza), 2017.

Chętnie odpowiemy na wszystkie Wasze pytania