Przesłanie Jana Pawła II – wolność od uzależnień

Dlaczego w 1980 roku na terenie strajkującej Stoczni Gdańskiej obowiązywała całkowita abstynencja od napojów alkoholowych?

Jaka była rola Jana Pawła II w walce z alkoholizmem — i gdzie widział on źródło uzależnienia od alkoholu oraz narkotyków?

Diagnoza Jana Pawła II w skrócie

Kościół a walka o trzeźwość

Alkoholizm to nie tylko picie o kilka piw za dużo. To ogromne straty — społeczne, moralne, duchowe i zdrowotne.

Mimo inicjatyw edukacyjnych i profilaktycznych podejmowanych od wieków, alkoholizm wciąż zatacza coraz szersze kręgi. O ile kiedyś nałóg był raczej domeną mężczyzn, dziś alkoholizm kobiet i kobieca narkomania nikogo nie dziwią.

W tę walkę od lat włącza się również Kościół. Program 12 kroków wyrósł ze środowiska chrześcijańskiego — jego korzenie sięgają Grupy Oksfordzkiej — choć sama wspólnota AA jest bezwyznaniowa, a „Siłę Wyższą” każdy uczestnik rozumie po swojemu. Więcej o tej metodzie piszemy we wpisie o anonimowych grupach wsparcia.

Krzysztof Linowski i Mariusz Jędrzejko w pracy „Trzeźwość i uzależnienia jako wyzwanie duszpasterskie i pedagogiczne” zauważają, że w Polsce od lat pięćdziesiątych XX wieku pierwszy dzień wielkanocnego postu rozpoczynał coroczny Tydzień Modłów o Trzeźwość Narodu.

Aby się wyzwolić, trzeba być trzeźwym

Duchowym przewodnikiem tej akcji był Karol Wojtyła — późniejszy Jan Paweł II, który mówił na Jasnej Górze: trzeźwi bądźcie i czuwajcie!

Jego diagnoza była jednoznaczna: źródłem alkoholizmu jest słaba kondycja duchowa człowieka i powierzchowny stosunek do życia. Wskazywał, że przez pijaństwo marnuje się polski potencjał, i szczególnie martwił się o młodzież.

Słowa papieża były kategoryczne, ale jednocześnie zatroskane — pełne zrozumienia dla ludzkich słabości i polskiej mentalności. Dla Polaków, którzy chcieli wyzwolić się spod panowania wrogów, ale jednocześnie zniewalali samych siebie nadużywaniem alkoholu.

Sierpień 1980 — zryw trzeźwości

Papież Polak miał duży wpływ na nastroje Polaków — szczególnie na wolnościowy zryw solidarnościowy.

Zdaniem Linowskiego i Jędrzejki był to nie tylko zryw moralny, polityczny i ekonomiczny, ale także zryw trzeźwości. Dowód jest konkretny: w 1980 roku na terenie strajkującej stoczni obowiązywała rygorystyczna abstynencja od alkoholu.

Strajkującym przyświecała idea Jana Pawła II:

Aby się wyzwolić, trzeba być trzeźwym. Pijąc, osłabiamy społeczeństwo. Pijąc, niszczymy siebie.

Mafie — pajęczyna dezintegracji

Jan Paweł II widział źródło uzależnienia od alkoholu i narkotyków w dwóch miejscach:

1. w egzystencjalnej pustce — wywołanej brakiem moralnych wartości, niewiarą w siebie, w innych ludzi i w sens życia,
2. w ogromnych trudnościach, które narastają wokół człowieka wtedy, gdy pragnie wyrwać się z nałogu.

Drugi punkt jest dziś zaskakująco aktualny — mówi o tym, co dobrze znamy z praktyki: najtrudniejszy bywa nie sam moment decyzji, tylko to, co przychodzi po nim. Piszemy o tym we wpisie o technikach radzenia sobie z nawrotami.

Papież zauważał też, że plaga alkoholizmu i narkomanii jest podsycana przez interesy gospodarcze. Alkoholem zwyczajnie opłaca się handlować, a środki psychoaktywne są elementem biznesu wielu krajów i międzynarodowych mafii przestępczych.

Krytykował te mafie za to, że rabują, nęcąc iluzoryczną wolnością. Ludzi uzależnionych traktował więc jako ofiary — a nie winnych. Jednocześnie budził nadzieję: apelował, by nie poddawać się rozpaczy i zjednoczyć we wspólnym froncie, który rozerwie pajęczynę dezintegracji społecznej i moralnej.

Wskazane przez niego śmiałe działania miały polegać przede wszystkim na uzdrowieniu rodziny i systemu edukacji.

Co z tego wynika dzisiaj?

Z tej diagnozy płyną trzy praktyczne wnioski, niezależne od światopoglądu:

• Uzależniony to ofiara, nie winowajca — dlatego w rozmowie z bliską osobą nie działają wyrzuty i kazania.
• Pustka wymaga wypełnienia, nie tylko odstawienia — samo zaprzestanie picia to dopiero początek procesu odwyku.
• Rodzina jest lekarstwem albo chorobą — dlatego tak duże znaczenie ma wsparcie rodziny w terapii.

W naszym ośrodku prowadzimy terapię uzależnień dla kobiet w atmosferze szacunku, bez oceniania i niezależnie od wyznania. Jeśli szukasz pomocy dla siebie lub bliskiej osoby, skontaktuj się z nami.