Przejdź do treści
Centrum Terapii Kobiet Logo
Pomoc w walce z uzależnieniem

Profilaktyka uzależnień behawioralnych: 7 strategii

Zaktualizowano Pomoc w walce z uzależnieniem
mgr Gabriela FligPsycholog, Psychotraumatolog. Terapeuta uzależnień i współuzależnieńWeryfikacja merytoryczna: mgr Agnieszka Siejko-Kural

Uzależnieniom behawioralnym, czyli od hazardu, gier, internetu, mediów społecznościowych albo zakupów, najskuteczniej zapobiega ćwiczenie z dziećmi umiejętności radzenia sobie z emocjami, stresem i ludźmi oraz wspieranie rodziców w wychowaniu. Przekazywanie wiedzy i proponowanie innych zajęć to strategie uzupełniające. Stosowane same, bez tamtych dwóch, nie chronią przed nałogiem. Tak ocenia to Magdalena Rowicka, psycholożka badająca uzależnienia behawioralne, w poradniku Ośrodka Rozwoju Edukacji (ORE) z 2019 roku.

Wszystkie siedem strategii Rowicka opisała w podręczniku „Uzależnienia behawioralne. Profilaktyka i terapia” z 2015 roku: informacyjną, edukacyjną, działań alternatywnych, interwencyjną, zmniejszania szkód, zmian środowiskowych i zmiany przepisów. Niżej wyjaśniamy każdą z nich, piszemy, co z tego możesz zrobić w domu, co za ciebie robi prawo i gdzie szukać pomocy, gdy problem już się pojawił.

Czym jest profilaktyka uzależnień behawioralnych?

Profilaktyka uzależnień behawioralnych to działania, które mają nie dopuścić do tego, żeby zwykła czynność, jak granie, korzystanie z telefonu czy kupowanie, wymknęła się spod kontroli. Polega na osłabianiu czynników ryzyka i wzmacnianiu czynników chroniących. Kieruje się ją do wszystkich, do grup szczególnie narażonych i do osób, u których widać już pierwsze sygnały problemu.

Od profilaktyki alkoholowej i narkotykowej różni się celem. Przy substancjach już pierwszy kontakt nastolatka z alkoholem czy narkotykiem można traktować jako zachowanie problemowe. Korzystanie z internetu czy granie w gry samo w sobie problemem nie jest, więc celem profilaktyki jest zdrowe korzystanie. Wyjątkiem jest hazard, od którego dzieci i nastolatki powinny trzymać się z daleka. W grach hazardowych mogą w Polsce uczestniczyć tylko osoby, które ukończyły 18 lat (poza loteriami fantowymi i promocyjnymi), a według poradnika ORE dzieci nie powinny grać nawet w totolotka razem z rodzicami.

Część uzależnień behawioralnych to rozpoznania medyczne. Zaburzenie uprawiania hazardu i zaburzenie grania w gry są opisane w klasyfikacji ICD-11. WHO zaznacza przy tym, że zaburzenie grania dotyczy niewielkiej części osób, które grają. Kryteria tych zaburzeń i różnice w leczeniu opisujemy we wpisie Leczenie uzależnień od zachowań a leczenie narkomanii.

Najnowsze polskie dane pokazują, dla kogo profilaktyka jest najpilniejsza. W badaniu Fundacji CBOS dla Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU), przeprowadzonym w latach 2023-2024 na 3239 osobach w wieku od 15 lat, problemowym używaniem internetu zagrożonych było 12,6% użytkowników w wieku 15-17 lat. To najwyższy odsetek w tej grupie wieku ze wszystkich czterech edycji badania, prowadzonego od lat 2011-2012. Przy mediach społecznościowych bardziej narażone były młode kobiety: wśród osób poniżej 25 lat problemowym korzystaniem zagrożonych było 11,3% kobiet i 4,1% mężczyzn.

Profilaktyka uniwersalna, selektywna i wskazująca: czym się różnią?

Różnią się tym, do kogo są skierowane: profilaktyka uniwersalna do wszystkich, selektywna do grup z rozpoznanymi czynnikami ryzyka, a wskazująca do osób, u których pojawiły się pierwsze objawy zachowania problemowego. Spotyka się też nieco inny podział, na profilaktykę pierwszo-, drugo- i trzeciorzędową.

PoziomDo kogoPrzykład przy uzależnieniach behawioralnych
UniwersalnaDo wszystkich, bez względu na poziom ryzykaZajęcia dla całej klasy, kampania informacyjna, przepisy o hazardzie
SelektywnaDo grup z rozpoznanymi czynnikami ryzykaDzieci, którym rodzice nie poświęcają uwagi, na przykład dlatego, że sami są uzależnieni
WskazującaDo osób z pierwszymi objawami problemuNastolatek grający w gry hazardowe przed 18. rokiem życia, dziecko coraz dłużej grające w gry komputerowe

Im dalej od profilaktyki uniwersalnej, tym trudniej dotrzeć do odbiorców. Programy uniwersalne trafiają do nich same, na przykład w szkole, i mało kto z nich rezygnuje. W profilaktyce wskazującej trzeba często samemu zgłosić się do poradni albo psychologa, a odsetek rezygnacji rośnie razem z nasileniem problemu. Rowicka opisuje ją jako działanie reaktywne i po części terapeutyczne.

7 strategii profilaktycznych w skrócie

Programy profilaktyczne łączą zwykle kilka strategii, dobranych do wieku odbiorców i do tego, czym dysponuje szkoła czy gmina. Tabela zbiera wszystkie siedem i to, co wiadomo o ich skuteczności.

StrategiaNa czym polegaPrzykładCo wiadomo o skuteczności
InformacyjnaRzetelna wiedza o mechanizmie uzależnienia, jego skutkach i miejscach pomocyKampania z telefonem zaufania i stroną z pomocą onlineUzupełniająca: sama nie chroni
EdukacyjnaĆwiczenie umiejętności radzenia sobie z emocjami, stresem, ludźmi i decyzjamiTrening umiejętności życiowych w klasie, lekcje o szansach wygranej w grachWiodąca; skuteczność treningu umiejętności życiowych wielokrotnie potwierdzono
Działań alternatywnychZdrowe zajęcia, które zaspokajają te same potrzeby co nałógSport drużynowy, wolontariat, harcerstwo, zajęcia twórczeUzupełniająca: sama nie chroni
InterwencyjnaDoraźna pomoc w kryzysieTelefon zaufania, poradnictwo, krótka terapia rodzinnaWczesne rozpoznanie problemu i krótka interwencja należą do strategii wiodących
Zmniejszania szkódOgraniczanie skutków zachowania, które już się pojawiłoLimity czasu i pieniędzy przeznaczanych na gręPoradnik ORE jej nie ocenia; przydaje się osobom, które już grają albo korzystają z sieci ryzykownie
Zmian środowiskowychZmiana norm i ograniczanie okazji w rodzinie, szkole i grupie rówieśniczejKomputer w pokoju dziennym zamiast w pokoju dziecka, integracja klasyWspieranie rodziców i więź ucznia ze szkołą należą do strategii wiodących
Zmiany przepisówPrawo i przepisy lokalne ograniczające dostępZakaz hazardu dla osób poniżej 18 lat, blokowanie nielegalnych stronNajwięcej może przy hazardzie, przy internecie i zakupach trudno ją stosować

Które strategie profilaktyczne działają najlepiej?

Najlepiej działają trening umiejętności psychospołecznych dzieci i rozwijanie kompetencji wychowawczych rodziców. Poradnik ORE za najskuteczniejszą uznaje naukę radzenia sobie z emocjami i stresem, porozumiewania się z ludźmi, podejmowania decyzji, twórczego i krytycznego myślenia oraz samoświadomości i empatii. Do strategii wiodących zalicza też edukację normatywną, budowanie więzi ucznia ze szkołą, rozwijanie zasobów w najbliższym otoczeniu dziecka, wyrównywanie deficytów rozwojowych, włączanie naturalnych mentorów oraz wczesne rozpoznawanie problemu połączone z krótką interwencją. Programy oparte na tych strategiach powstawały jednak z myślą o alkoholu i narkotykach, a przy uzależnieniach behawioralnych stosuje się je bardzo rzadko.

Przekazywanie wiedzy i działania alternatywne ORE nazywa strategiami uzupełniającymi, bo użyte bez wiodących okazują się nieskuteczne. Ludzie rzadko wpadają w nałóg z braku wiedzy o jego szkodliwości, częściej dlatego, że nie umieją inaczej poradzić sobie z nudą, samotnością, presją grupy, smutkiem albo stresem.

Z poradnika ORE i z podręcznika Rowickiej wynika też, po czym poznać dobry program profilaktyczny w szkole twojego dziecka:

  • jest cyklem regularnie powtarzanych zajęć, a nie jednorazowym wydarzeniem; optymalnie to 10-15 godzin w roku,
  • obejmuje dzieci w wieku 11-14 lat, uznawanym za krytyczny dla rozwoju zachowań problemowych, a przy nowych technologiach zaczyna się jeszcze wcześniej,
  • ćwiczy umiejętności, a nie tylko przekazuje informacje,
  • jest dopasowany do wieku, prowadzą go przeszkolone osoby i ktoś sprawdza jego efekty.

Dlaczego straszenie skutkami nie działa i o co zapytać szkołę, piszemy we wpisie N jak narkomanka: czy film o narkotykach może zaszkodzić?

Strategia informacyjna: kiedy wiedza pomaga

Wiedza pomaga wtedy, gdy uczy, jak z czegoś bezpiecznie korzystać albo jak działa mechanizm gry, a słabo, gdy tylko ostrzega. Informowanie dzieci, że od internetu można się uzależnić, nie zapobiega uzależnieniu. Pokazywanie im, jak korzystać z sieci bezpiecznie, ma według ORE duży potencjał.

Strategia informacyjna przekazuje rzetelną wiedzę o tym, na czym polega uzależnienie od hazardu czy komputera, jak często występuje, jakie ma skutki dla samej osoby, jej rodziny i otoczenia oraz gdzie szukać pomocy. Przykładem była kampania „W którym świecie żyjesz?” z 2012 roku, prowadzona przez Polskie Centrum Programu Safer Internet. Mówiła o skutkach nadmiernego zaabsorbowania dzieci komputerem i internetem, a razem z nią ruszyła strona z pomocą online i linia 800 100 100. Pod tym numerem działa dziś bezpłatny i anonimowy telefon Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę dla rodziców i nauczycieli zaniepokojonych bezpieczeństwem dziecka.

Najlepiej działa wiedza konkretna, która uczy samodzielnie myśleć. Amerykański program „Facing the Odds”, który Rowicka zalicza już do strategii edukacyjnych, uczył młodzież rachunku prawdopodobieństwa i tego, jak media przedstawiają wygrane. Uczniowie po tych zajęciach mniej chętnie grali w gry hazardowe, także w totolotka. W domu możesz zrobić podobnie: zamiast mówić nastolatkowi, że hazard jest zły, policz z nim szanse. W Lotto losuje się 6 liczb z 49, więc szansa na trafienie szóstki jednym zakładem wynosi 1 do 13 983 816.

Strategia edukacyjna, czyli trening umiejętności

Strategia edukacyjna polega na ćwiczeniu umiejętności, których brak popycha w stronę nałogu: radzenia sobie z emocjami i stresem, nawiązywania relacji, podejmowania decyzji i krytycznego myślenia. Rowicka pisze, że to jedna z najczęściej stosowanych strategii, obecna na każdym poziomie profilaktyki. Trening umiejętności życiowych, program zbudowany wyłącznie na tej strategii, wielokrotnie okazał się skuteczny w zapobieganiu używaniu substancji i zachowaniom agresywnym.

Przy internecie i grach poradnik ORE wymienia cztery grupy umiejętności, które obniżają ryzyko uzależnienia:

  • związane z samym internetem: mniejsze oczekiwanie, że sieć poprawi nastrój, samokontrola, wiara we własne możliwości, rezygnacja z mocno wciągających gier i aplikacji oraz rozpoznawanie szkodliwych myśli i przekonań o korzystaniu z sieci,
  • radzenie sobie ze stresem i emocjami, w tym z wrogością,
  • umiejętności społeczne: nawiązywanie i utrzymywanie znajomości poza siecią,
  • planowanie: organizowanie dnia, w tym snu, oraz czasu dla siebie i dla innych.

Te umiejętności ćwiczy się w szkole, ale też przy kuchennym stole. ORE podaje przykład dziecka, które wraca do domu i trzaska drzwiami. Zamiast upominać je, żeby nie trzaskało, możesz zapytać, co się stało, że jest takie zdenerwowane. Jeśli wybuchy złości się powtarzają, pomóc mogą zajęcia z psychologiem, na których dziecko uczy się radzić sobie z trudnymi emocjami. Według ORE ta umiejętność może później chronić także przed uzależnieniem.

Działania alternatywne: dlaczego same zajęcia nie wystarczą

Same dodatkowe zajęcia nie wystarczą. Nowa aktywność ma szansę chronić dziecko wtedy, gdy daje mu to, co wcześniej dawało granie. Według badań zebranych w poradniku ORE najwięcej dają zajęcia twórcze i odkrywcze, które zaspokajają podobne potrzeby i przy okazji uczą kontaktu z ludźmi.

Rowicka wymienia jako zdrowe alternatywy sport (najlepiej drużynowy, oparty na współpracy, a nie na rywalizacji), wolontariat i działalność charytatywną, harcerstwo oraz zaangażowanie religijne. W badaniu na ponad 600 osobach, na które powołuje się ORE, zajęcia niezwiązane z internetem wiązały się z mniejszym graniem i rzadszym graniem problemowym. Autorka poradnika przypuszcza, że część dzieci gra, bo nie ma innych zainteresowań.

Tę samą miarę możesz przyłożyć do siebie. Jeśli wieczorem sięgasz po telefon, aplikację sklepu albo zakłady, żeby odciąć się od zmęczenia, inna czynność pomoże tylko wtedy, gdy da ci to, czego tam szukasz: odpoczynek, kontakt z ludźmi, poczucie, że coś ci się udaje.

Zmiany w otoczeniu: co możesz zrobić w domu

Strategie zmian środowiskowych zmieniają otoczenie tak, żeby mniej sprzyjało nałogowi: ograniczają okazje i zmieniają normy w rodzinie, w szkole i wśród rówieśników. Klasyczny przykład z podręcznika Rowickiej to przeniesienie komputera z pokoju dziecka do pokoju dziennego. Dziś internet mieści się w telefonie, więc tę samą zasadę stosuje się inaczej, na przykład ustalając miejsca i pory, w których z telefonów się nie korzysta.

W domu chroni nadzór połączony ze wspólnym czasem, a nie same zakazy. W badaniu cytowanym przez ORE rodzicielskie monitorowanie korzystania z komputera i internetu wyraźnie zapobiegało problemowemu graniu. Z restrykcjami, czyli zakazami, nakazami i karami, było odwrotnie: im więcej ich było, tym częściej występowało zaburzenie.

Co z tego wynika w praktyce:

  • Ustalcie zasady razem z dzieckiem: ile czasu dziennie albo w tygodniu, w jakim miejscu, i wytłumacz, dlaczego tak. To rodzice pierwsi pokazują dziecku, jak korzystać z telefonu i komputera, więc dobrze, gdy sami trzymają się tych samych zasad.
  • Rozmawiaj o tym, co dziecko robi w sieci i co mu to daje, a czasem róbcie to razem, na przykład szukając przepisu albo trasy weekendowej wycieczki.
  • Małe dziecko wprowadzaj w świat ekranów powoli. Kimberly Young, amerykańska badaczka uzależnień od internetu, radzi: im później, tym lepiej, nie przed drugim rokiem życia, na początku zawsze razem z rodzicem i na krótko, tylko treści dopasowane do wieku.
  • Zauważaj zmiany: dziecko ciągle mówi o grze i nie może skupić się na niczym innym, gra coraz częściej, jest rozdrażnione, gdy nie może grać, wycofuje się z kontaktów z rówieśnikami.

Szkoła też jest częścią otoczenia. Poczucie, że szkoła jest sprawiedliwa, nauczyciele pomagają, a uczniowie się wspierają, chroni dziecko. Odrzucenie w klasie i niepowodzenia w nauce zwiększają ryzyko. Strategię zmian środowiskowych w szkole wykorzystuje na przykład program „Trzy koła”, który integruje klasę i uczy umiejętności życiowych. Czynniki ryzyka i ochrony u nastolatków szerzej opisujemy we wpisie Dlaczego młodzi ludzie się uzależniają?

Zmiana przepisów: co w Polsce robi prawo

Prawo najwięcej może przy hazardzie. Przy internecie, zakupach czy ćwiczeniach trudno je stosować, bo w podstawowej formie są to zachowania zdrowe i normalne, jak zauważa Rowicka.

Ustawa o grach hazardowych:

  • pozwala uczestniczyć w grach hazardowych tylko osobom, które ukończyły 18 lat, poza loteriami fantowymi i promocyjnymi (art. 27),
  • zakazuje reklamy i promocji gier cylindrycznych, takich jak ruletka, gier w karty, w kości i na automatach; reklama legalnych zakładów bukmacherskich jest dozwolona, ale nie może być kierowana do małoletnich ani emitowana w telewizji i radiu między 6:00 a 22:00, poza transmisjami z imprez sportowych, w których bukmacher sponsoruje imprezę, drużynę albo zawodników (art. 29 i 29b),
  • tworzy jawny Rejestr domen, do którego trafiają strony z nielegalnym hazardem; dostawca internetu musi je zablokować najpóźniej w ciągu 48 godzin od wpisu (art. 15f),
  • przeznacza 1% wpływów z dopłat do gier na Fundusz Rozwiązywania Problemów Hazardowych, z którego finansuje się profilaktykę i leczenie hazardu oraz innych uzależnień behawioralnych (art. 88).

W badaniu CBOS z lat 2023-2024 odsetek Polaków grających na pieniądze przestał rosnąć po latach wzrostu 2012-2019. Autorzy piszą ostrożnie, że to być może odroczony skutek nowelizacji ustawy z 2017 roku, która ograniczyła dostęp do części gier. Ci, którzy grają, robią to jednak nieco bardziej ryzykownie niż pięć lat wcześniej, a leczy się mniej niż 10% osób z patologicznym hazardem.

Profilaktyka jest też obowiązkiem samorządu. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zalicza do zadań własnych gmin działalność informacyjną i edukacyjną dotyczącą także uzależnień behawioralnych, zwłaszcza dla dzieci i młodzieży, w tym pozalekcyjne zajęcia sportowe (art. 4¹). Gminny program realizuje ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych albo inna wskazana w nim jednostka. Jeśli szukasz zajęć albo działań profilaktycznych dla dziecka, zapytaj tam, co obejmuje program w twojej gminie.

Zakazy nie zawsze działają tak, jak zakładano. Korea Południowa w listopadzie 2011 roku zabroniła osobom poniżej 16 lat grania w gry online między północą a 6:00. Analiza danych prawie 244 tys. nastolatków z lat 2011-2015, opublikowana w 2018 roku w „Journal of Adolescent Health”, wykazała, że w pierwszym roku po wprowadzeniu zakazu objęci nim nastolatkowie spędzali w internecie niecałe 4 minuty dziennie mniej, ale po czterech latach efekt zniknął. Zakaz nie zmienił ani uzależnienia od internetu, ani długości snu. W 2021 roku koreański rząd zapowiedział zniesienie tego przepisu i zastąpienie go limitami, które ustawiają sami rodzice i młodzi gracze.

Ograniczanie szkód i interwencja, gdy problem już jest

Gdy ktoś już gra albo korzysta z sieci w sposób ryzykowny, profilaktyka przechodzi w ograniczanie szkód i interwencję. W uzależnieniach behawioralnych pełna abstynencja jest zwykle niemożliwa, bo nie da się przestać robić zakupów czy korzystać z internetu, więc celem jest zmiana zachowania z nałogowego na zdrowe. Wyjątkiem jest hazard: po terapii osoba nie powinna grać w żadne gry hazardowe, choć i tu terapeuta ustala z pacjentem, czy celem jest ograniczenie grania, czy abstynencja. Limity pieniędzy i czasu, przy których granie jest mniej ryzykowne, opisujemy we wpisie Jak nie wpaść w sidła hazardu?

Sygnałem, że sama profilaktyka już nie wystarczy, są trzy cechy, po których WHO rozpoznaje zaburzenie grania w gry: utrata kontroli nad graniem, granie ważniejsze niż inne zainteresowania i codzienne obowiązki oraz granie dalej mimo szkód. Do rozpoznania zwykle muszą się utrzymywać co najmniej 12 miesięcy. Te same trzy sygnały możesz sprawdzić przy hazardzie, zakupach czy mediach społecznościowych.

Gdzie szukać pomocy:

  • 801 889 880: telefon zaufania dla osób z uzależnieniami behawioralnymi i ich bliskich, codziennie od 17:00 do 22:00, także w weekendy. Na stronie uzaleznieniabehawioralne.pl, prowadzonej przez KCPU, jest też baza placówek pomocowych w całej Polsce i poradnictwo online.
  • 116 111: bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży do 18 lat, czynny całą dobę.
  • 800 100 100: bezpłatny i anonimowy telefon dla rodziców i nauczycieli zaniepokojonych bezpieczeństwem dziecka.
  • 112: gdy komuś grozi niebezpieczeństwo.

Profilaktyka w rodzinie, w której ktoś jest uzależniony

Jeśli w rodzinie ktoś pije, bierze leki albo narkotyki, jego leczenie może być też profilaktyką dla dzieci. Poradnik ORE jako przykład grupy dla profilaktyki selektywnej podaje właśnie dzieci, którym rodzice nie poświęcają uwagi, bo sami są uzależnieni. Rowicka zalicza do czynników ryzyka w rodzinie brak wsparcia, konflikty i zachowania dysfunkcyjne jednego z rodziców, a do czynników chroniących ciepło, silne więzi, zaangażowanie rodziców w życie dziecka i jasne zasady. Jak dzieci radzą sobie w domu, w którym się pije, piszemy we wpisie Dziecko w rodzinie z problemem alkoholowym.

W naszym prywatnym ośrodku prowadzimy stacjonarne leczenie uzależnienia od alkoholu, leków i narkotyków wyłącznie dla kobiet. Podstawowe programy trwają 2, 4 albo 6 tygodni i obejmują warsztaty psychoedukacyjne dla bliskich. Rodzinom proponujemy też terapię współuzależnienia i warsztaty, także online. Jeśli granie, kupowanie albo telefon idą u ciebie w parze z piciem lub lekami, zadzwoń do nas. Telefon odbieramy codziennie od 8:00 do 20:00 i porozmawiamy, czy pobyt u nas jest dla ciebie właściwą formą pomocy. Programy i ceny opisujemy na stronie o terapii uzależnień.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest profilaktyka uzależnień behawioralnych?
To działania, które mają nie dopuścić do tego, żeby granie, korzystanie z internetu i mediów społecznościowych albo kupowanie wymknęło się spod kontroli. Polegają na osłabianiu czynników ryzyka i wzmacnianiu czynników chroniących. W odróżnieniu od profilaktyki alkoholowej celem nie jest abstynencja, tylko zdrowe korzystanie. Wyjątkiem jest hazard, w który osoby poniżej 18 lat w ogóle nie powinny grać.
Jakie są strategie profilaktyczne?
Magdalena Rowicka wymienia siedem: informacyjną, edukacyjną, działań alternatywnych, interwencyjną, zmniejszania szkód, zmian środowiskowych i zmiany przepisów. Programy łączą zwykle kilka z nich, dobranych do wieku i potrzeb odbiorców.
Która strategia profilaktyczna jest najskuteczniejsza?
Trening umiejętności psychospołecznych, czyli nauka radzenia sobie z emocjami i stresem, porozumiewania się, podejmowania decyzji i krytycznego myślenia, a obok niego wspieranie rodziców w wychowaniu. Przekazywanie wiedzy i zajęcia alternatywne są według poradnika ORE uzupełniające: stosowane same nie chronią przed uzależnieniem.
Czym różni się profilaktyka uniwersalna, selektywna i wskazująca?
Adresatem. Uniwersalna jest dla wszystkich, na przykład zajęcia dla całej klasy. Selektywna jest dla grup z czynnikami ryzyka, na przykład dzieci uzależnionych rodziców. Wskazująca jest dla osób z pierwszymi objawami problemu, na przykład nastolatka, który gra w gry hazardowe albo coraz dłużej gra w gry komputerowe.
Jak zapobiegać uzależnieniu dziecka od telefonu i gier?
Ustal z dzieckiem zasady dotyczące czasu i miejsca korzystania z urządzeń i sama ich przestrzegaj. Interesuj się tym, co robi w sieci, i spędzaj z nim czas, bo nadzór połączony z bliskością chroni, a same zakazy i kary nie. Pomóż mu znaleźć zajęcia twórcze i w grupie, które zaspokajają podobne potrzeby. Małemu dziecku ekrany wprowadzaj jak najpóźniej, nie przed drugim rokiem życia, i na początku zawsze razem z nim.
Gdzie szukać pomocy przy uzależnieniu behawioralnym?
Zadzwoń pod 801 889 880, telefon zaufania dla osób z uzależnieniami behawioralnymi i ich bliskich, czynny codziennie od 17 do 22. Na stronie uzaleznieniabehawioralne.pl prowadzonej przez KCPU jest baza placówek pomocowych. Dzieci i młodzież mogą dzwonić pod 116 111, a rodzice i nauczyciele pod 800 100 100. W sytuacji zagrożenia dzwoń pod 112.

Źródła

  1. Fundacja Praesterno, udostępnia KCPU. Uzależnienia behawioralne. Profilaktyka i terapia (M. Rowicka), rozdział 5: Koncepcje profilaktyki, 2015.
  2. Ośrodek Rozwoju Edukacji. Skuteczna profilaktyka uzależnień behawioralnych (M. Rowicka), 2019.
  3. KCPU. Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych, edycja 2023/2024 (raport Fundacji CBOS), 2024.
  4. Sejm RP (ISAP). Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. 2025 poz. 595), art. 15f, 27, 29, 29b i 88, 2025.
  5. Sejm RP (ISAP). Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. 2023 poz. 2151), art. 4¹, 2023.
  6. Journal of Adolescent Health. Effect of the Online Game Shutdown Policy on Internet Use, Internet Addiction, and Sleeping Hours in Korean Adolescents (Choi J. i in.), 2018.
  7. WHO. Addictive behaviours: Gaming disorder (pytania i odpowiedzi), 2020.
  8. KCPU. Uzależnienia behawioralne: telefon zaufania 801 889 880 i baza placówek pomocowych, 2026.

Chętnie odpowiemy na wszystkie Wasze pytania