Zamiast terapii uzależnień - 5 planów profilaktycznych

Nie tylko ośrodki odwykowe oferują pomoc osobom uzależnionym od hazardu czy internetu. Ważne jest nie tylko leczenie uzależnień, ale również zapobieganie im.

Czy to możliwe? Jak sprawić, by dzieci, młodzież i dorośli nie popadali w nałogi? Magdalena Rowicka w książce „Uzależnienia behawioralne. Profilaktyka i terapia” proponuje pięć strategii przeciwdziałających rozwojowi uzależnień od patologicznych zachowań.

Pięć strategii profilaktycznych w pigułce

Strategia informacyjna — wzrost wiedzy

W 2012 roku Polskie Centrum Programu Safer Internet, powołane w ramach programu Komisji Europejskiej, przeprowadziło kampanię „W którym świecie żyjesz?”. Jej celem było:

• zwiększenie wiedzy o konsekwencjach nadmiernego zaabsorbowania dzieci i młodzieży internetem,
• uruchomienie witryny oferującej pomoc online,
• uruchomienie specjalnej linii telefonicznej.

Antidotum była tu rzetelna informacja — o mechanizmach zachowań hazardowych i o tym, co prowadzi do uzależnienia od komputera.

Tę samą strategię stosuje się w terapii: samoświadomość jest kluczowa w leczeniu, bo pozwala zrozumieć cały proces uzależnienia i wejść w proces zdrowienia. Programy uczą też, jak rozmawiać z osobą pogrążoną w nałogu i jak radzić sobie ze współuzależnieniem.

Warto szerzyć wiedzę o procesie wpadania w nałóg, ponieważ wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że ich zachowania są już patologiczne.

Strategie zmian środowiskowych

Ich celem jest modyfikacja postaw oraz norm społecznych sprzyjających angażowaniu się w nałogi. Aby nie dopuścić do uzależnienia behawioralnego, należy ograniczyć dostępność — na przykład przenieść komputer z pokoju dziecka do salonu.

Przykładem jest też program integracji klasy szkolnej: rozwijanie pozytywnych więzi z rówieśnikami i nauczycielami oraz postaw prospołecznych.

Strategia zmiany przepisów

Polega na wprowadzeniu zmian prawnych i rozporządzeń lokalnych. W przypadku uzależnień takich jak internetoholizm bywa to trudne, ale możliwe — w Korei Południowej wprowadzono ograniczenia czasowe dla dzieci i młodzieży:

• logowanie do gier wyłącznie za pomocą odpowiedniego numeru,
• blokowanie dostępu do konta po upływie określonego czasu.

Strategia działań alternatywnych

Polega na oferowaniu zdrowych form aktywności będących alternatywą dla zachowań patologicznych. Celem jest rozwinięcie puli zdrowych zachowań, by nie angażować się w nałogi behawioralne.

Mogą to być aktywności:

• sportowe — szczególnie sporty zespołowe promujące współpracę zamiast rywalizacji,
• prospołeczne i charytatywne,
• harcerskie,
• religijne.

To ta sama zasada, która działa w terapii: trzeba znaleźć inne źródło emocji niż nałóg — podobnie jak przy kompulsywnym jedzeniu czy zakupoholizmie.

Strategie interwencyjne

Polegają na doraźnej pomocy osobom w kryzysie. Należą do nich poradnictwo, telefony zaufania, ale też specjalistyczna terapia.

Bardzo pomocne są programy kierowane do określonych grup — tak jak istnieje leczenie alkoholizmu kobiet, tak istnieją adresowane do kobiet ośrodki leczące nałogi behawioralne, takie jak hazard czy internetoholizm.

Profilaktyka jest zawsze tańsza i łatwiejsza niż leczenie. Gdy jednak nałóg już się rozwinął, nie warto zwlekać — poznaj naszą terapię uzależnień albo sprawdź, jak pomóc bliskiej osobie uzależnionej. Możesz też po prostu skontaktować się z nami.