
Jak nie wpaść w sidła hazardu? 9 zasad i 3 limity gry
Żeby nie wpaść w sidła hazardu, ustal limit pieniędzy i czasu, zanim zaczniesz grać, i nie graj po to, żeby się odegrać, zarobić albo uciec od kłopotów. Ryzyko szkód jest niższe, gdy trzymasz się trzech granic naraz: wydajesz na grę najwyżej 1% miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego brutto, grasz nie częściej niż 4 dni w miesiącu i regularnie grasz w nie więcej niż 2 rodzaje gier. To wytyczne kanadyjskiego centrum CCSA z 2021 roku, oparte na danych ponad 60 tys. grających z ośmiu krajów.
W Polsce w ciągu roku na pieniądze gra 31,7% osób w wieku 15 lat i więcej, a 86% grających robi to bezpiecznie (badanie dla Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, KCPU, 2024). Bez ryzyka jest tylko niegranie. Niżej znajdziesz dziewięć zasad bezpiecznej gry, limity w liczbach, sytuacje, w których łatwiej stracić kontrolę, i wyjaśnienie, dlaczego gry tak wciągają. Jeśli granie już ci ciąży, przejdź od razu do części o pomocy.
9 zasad bezpiecznej gry
Bezpieczna gra to taka, w której z góry wiesz, ile pieniędzy i czasu na nią przeznaczasz, a przegraną traktujesz jak cenę rozrywki. Dziewięć zasad poniżej publikuje serwis Uzależnienia Behawioralne, prowadzony przez KCPU, na podstawie materiałów kanadyjskiego Centre for Addiction and Mental Health.
- Przed grą ustal, ile pieniędzy i ile czasu na nią przeznaczasz, i skończ, gdy limit się wyczerpie.
- Przegraną potraktuj jak cenę rozrywki. Nie próbuj jej odzyskać.
- Z wygranej się ciesz, ale traktuj ją jak przypadek.
- Dbaj o to, żeby gra była jedną z kilku przyjemności w twoim tygodniu.
- Nie graj po to, żeby zarobić albo spłacić dług.
- Nie graj po alkoholu ani po narkotykach.
- Nie pożyczaj na grę i nie sięgaj po domowe oszczędności.
- Nie graj, żeby uciec od kłopotów albo przykrych uczuć.
- Nie zaniedbuj dla gry rodziny, pracy, zdrowia i finansów.
Zasada druga dotyczy odgrywania się, czyli powrotu do gry po to, żeby odzyskać przegraną. Pytanie o odgrywanie się jest częścią testu przesiewowego, którym bada się ryzyko uzależnienia od hazardu, a w polskim badaniu KCPU chęć odegrania się częściej podawały jako powód gry osoby grające ryzykownie.
Zasada ósma dotyczy powodu, dla którego grasz. Autorzy kanadyjskich wytycznych piszą, że osoba, która gra, żeby uciec od problemów, częściej doświadcza szkód i trudniej jej utrzymać limity. W badaniu KCPU osoby grające ryzykownie częściej niż pozostałe mówiły, że grają, żeby się rozładować, uspokoić albo „wyłączyć”.
Ile można grać bez dużego ryzyka? Trzy limity
Niższe ryzyko szkód mają osoby, które mieszczą się jednocześnie w trzech limitach: pieniędzy, częstości i liczby gier. Podają je kanadyjskie wytyczne Lower-Risk Gambling Guidelines, opracowane w 2021 roku przez Canadian Centre on Substance Use and Addiction (CCSA).
| Limit | Granica niższego ryzyka | Jak to przeliczyć |
|---|---|---|
| Ile pieniędzy | najwyżej 1% miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego brutto | przy dochodzie 6000 zł to 60 zł na miesiąc, przy 10 000 zł to 100 zł, przy 15 000 zł to 150 zł |
| Jak często | najwyżej 4 dni w miesiącu | mniej więcej raz w tygodniu |
| W ile gier | regularnie w nie więcej niż 2 rodzaje gier | osobnym rodzajem są na przykład gry liczbowe, zdrapki, zakłady bukmacherskie, automaty |
Limity działają tylko razem. Osoba, która gra raz w tygodniu, ale wydaje na to więcej niż 1% dochodu, ma już podwyższone ryzyko. W danych, na których oparto wytyczne, granie przez 5-6 dni w miesiącu wiązało się z ryzykiem szkód od 2 do 2,5 raza wyższym niż granie raz w miesiącu lub rzadziej. Przy trzech rodzajach gier w ciągu roku ryzyko było mniej więcej dwa razy wyższe niż przy jednym.
Wytyczne powstały w Kanadzie, więc w Polsce traktuj je jako punkt odniesienia. Autorzy zastrzegają też, że dla części osób te limity są za wysokie. Radzą grać mniej albo wcale, jeśli masz kłopoty z alkoholem, konopiami lub innymi substancjami, zmagasz się z lękiem lub depresją albo problemy z hazardem miałaś ty lub ktoś w twojej rodzinie.
Kiedy łatwiej stracić kontrolę nad graniem?
Kontrolę nad graniem łatwiej stracić w okresach, w których jest ci trudno, oraz wtedy, gdy masz już doświadczenie z innym nałogiem. Serwis KCPU wymienia 13 takich sytuacji.
| Obszar | Sytuacje podwyższonego ryzyka |
|---|---|
| Pieniądze | Duża wygrana na początku grania. Kłopoty finansowe. |
| Zmiana w życiu | Niedawna strata albo zmiana: kłopoty w związku, rozwód, utrata pracy, przejście na emeryturę, śmierć bliskiej osoby. |
| Zdrowie | Troska o zdrowie albo ból fizyczny, z którymi sobie nie radzisz. |
| Samotność i nuda | Częsta samotność. Mało zainteresowań i brak celu. Częsta nuda, skłonność do ryzyka i działania bez zastanowienia. |
| Nastrój | Częste przygnębienie lub niepokój. Doświadczenie przemocy albo traumy. |
| Alkohol i inne nałogi | Picie albo branie narkotyków po to, żeby poradzić sobie z uczuciami. Obecne lub dawne problemy z alkoholem, narkotykami, hazardem albo rozrzutnością. |
| Rodzina | Takie same problemy u kogoś z rodziny. |
| Przekonania | Wrażenie, że masz system albo sposób, który zwiększa szansę na wygraną. |
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje podobne momenty: rozstanie, przejście na emeryturę, uraz i śmierć bliskiej osoby, a także biedę i dyskryminację. W takim okresie bezpieczniej jest zrobić przerwę od grania, niż sprawdzać, czy limity wytrzymają.
Osobna sprawa to uzależnienie od alkoholu, leków albo narkotyków, także to, z którego wychodzisz. Kanadyjskie wytyczne zaliczają osoby z takimi problemami do grupy, która powinna grać mniej, niż pozwalają limity, albo wcale. W naszym ośrodku prosimy pacjentki, żeby nie przywoziły na terapię gier hazardowych ani kart do gry.
Które gry hazardowe uzależniają najbardziej?
Uzależnić można się od każdej gry na pieniądze, ale najszybciej problemy pojawiają się przy grach szybkich i ciągłych: automatach, grach kasynowych i wielu formach hazardu online. WHO ocenia, że z największym ryzykiem szkód wiążą się zwykle automaty i gry kasynowe. W przeglądzie badań przygotowanym na potrzeby kanadyjskich wytycznych najsilniejszy związek z problemowym graniem miały hazard online i automaty.
Różnica bierze się z tempa. Kupon Lotto kupuje się raz na jakiś czas i na wynik trzeba poczekać. Na automacie albo w kasynie online kolejny zakład stawiasz od razu po poprzednim. Autorzy wytycznych piszą, że takie gry zachęcają do dłuższej gry, częstego obstawiania i większych wydatków w jednym posiedzeniu.
W polskim badaniu KCPU osoby grające ryzykownie częściej niż pozostałe co tydzień obstawiały w punktach bukmacherskich, grały w karty na pieniądze i w loterie SMS-owe, częściej też kupowały zdrapki. Przy grach liczbowych Totalizatora Sportowego takiej zależności nie było. Dokładne liczby podajemy we wpisie o tym, czy Lotto to hazard.
Dlaczego hazard tak wciąga?
Hazard wciąga, bo wynik jest losowy, do graczy wraca tylko część wpłaconych pieniędzy, a przegrana bywa pokazana tak, że zachęca do następnej próby. Ile co najmniej musi wrócić do graczy, określa ustawa o grach hazardowych (art. 18).
| Gra | Najniższa dopuszczalna pula wygranych |
|---|---|
| Gry liczbowe, na przykład Lotto (z wyjątkiem keno) | 50% wpłaconych stawek |
| Loterie pieniężne, do których należą zdrapki | 30% łącznej ceny losów przeznaczonych do sprzedaży |
| Automaty do gier | 75% wpłaconych stawek (zaprogramowana wartość wygranych) |
Pojedyncza wygrana się zdarza. Im dłużej jednak grasz, tym bardziej twój wynik zbliża się do średniej, a średnio gracze tracą.
Drugi mechanizm to „prawie wygrana”. W badaniu z Uniwersytetu w Cambridge (Clark i in., 2009) uczestnicy grali na uproszczonym automacie. Wynik o włos od głównej wygranej oceniali jako mniej przyjemny niż zwykłą przegraną, a mimo to mieli po nim większą ochotę grać dalej. Taki wynik pobudzał w mózgu obszary, które reagują na wygraną pieniędzy, choć żadnych pieniędzy nie było. Efekt pojawiał się tylko wtedy, gdy uczestnik sam ustawiał grę.
Poczucie wpływu na wynik podtrzymują własne liczby i „systemy” obstawiania. Serwis KCPU zalicza wrażenie, że ma się sposób na wygraną, do sytuacji podwyższonego ryzyka. O tym, skąd się to przekonanie bierze, piszemy we wpisie Od magii liczb do totolotka.
Do tego dochodzi przekonanie, że jest się na plusie. W badaniu KCPU rosło ono razem z ryzykiem uzależnienia i było najsilniejsze u osób grających problemowo.
Hazard u kobiet: na co zwrócić uwagę?
Kobiety grają rzadziej niż mężczyźni i rzadziej grają ryzykownie, ale zasady bezpiecznej gry i limity są dla nich takie same. W badaniu KCPU z 2024 roku w ciągu roku na pieniądze grało 27,2% kobiet i 36,5% mężczyzn w wieku 15 lat i więcej. Ryzykownie grało 9,3% grających kobiet i 17,8% grających mężczyzn. WHO podaje, że na świecie jakichś szkód z powodu hazardu doświadcza około 5,5% kobiet i 11,9% mężczyzn.
Autorzy kanadyjskich wytycznych sprawdzali, czy limity dla kobiet i mężczyzn powinny się różnić, i nie znaleźli na to wystarczających dowodów. W metaanalizie 104 badań populacyjnych, przygotowanej na potrzeby wytycznych, z problemowym graniem najmocniej wiązały się rodzaj gry, zdrowie psychiczne, używanie substancji i problemy z hazardem w rodzinie. Cechy demograficzne znaczyły najmniej.
Różnić może się za to rodzaj gry, która sprawia kłopot. W amerykańskim badaniu 562 osób dzwoniących na telefon zaufania dla osób z problemem hazardowym (Potenza i in., 2001) kobiety częściej niż mężczyźni zgłaszały problem z grami, w których nie liczy się strategia i jest mniej kontaktu z innymi ludźmi, takimi jak automaty i bingo. Częściej też leczyły się wcześniej z powodu innych problemów psychicznych. Długi, lęk i depresja związane z graniem były częste w obu grupach.
Jeśli grasz głównie po to, żeby się uspokoić albo przez chwilę o niczym nie myśleć, wróć do zasady ósmej: taki powód grania sam podnosi ryzyko. Więcej o tym, jak hazard wygląda u kobiet i dlaczego późno szukają pomocy, piszemy w tekście o uzależnieniu od hazardu u kobiet.
Po czym poznać, że zasady przestały wystarczać?
Pierwszym sygnałem jest każda sytuacja z listy poniżej, jeśli zdarzyła ci się w ostatnich 12 miesiącach. O to pyta Kanadyjski Indeks Gier Hazardowych (CPGI), test przesiewowy używany w badaniach KCPU:
- stawiałaś więcej, niż mogłaś sobie pozwolić przegrać,
- musiałaś stawiać wyższe kwoty, żeby poczuć te same emocje,
- wracałaś innego dnia, żeby się odegrać,
- pożyczałaś pieniądze albo coś sprzedawałaś, żeby mieć na grę,
- czułaś, że granie może być dla ciebie problemem,
- granie powodowało u ciebie stres, lęk albo kłopoty ze zdrowiem,
- ktoś krytykował twoje granie albo mówił, że masz z nim problem,
- granie powodowało kłopoty finansowe twoje albo osób, z którymi mieszkasz,
- miałaś poczucie winy z powodu grania.
Według autorów raportu każdy wynik powyżej zera oznacza objawy, które nie muszą skończyć się szkodami, ale mogą, zwłaszcza gdy grasz często. Lista nie jest diagnozą. Rozpoznanie stawia specjalista, a WHO opisuje zaburzenie hazardowe trzema cechami: utratą kontroli nad graniem, stawianiem gry przed innymi sprawami i graniem mimo szkód.
Własnej ocenie trudno tu ufać. W badaniu KCPU 96,8% grających nie widziało u siebie żadnego problemu z hazardem, choć według testu bezpiecznie grało 86%. Autorzy szacują, że co dziesiąty grający może nie wiedzieć, że gra ryzykownie.
Jak pilnować limitów w praktyce?
Limit ustaw przed grą i tak, żeby nie dało się go zdjąć pod wpływem chwili. Badania nad sposobami samokontroli dają niejednoznaczne wyniki, ale autorzy kanadyjskich wytycznych uznali, że kilka z nich może pomóc trzymać się limitów:
- ogranicz sobie dostęp do pieniędzy: na grę weź odliczoną kwotę, a karty zostaw w domu,
- zaplanuj coś zaraz po grze, żeby miała wyznaczony koniec,
- ogranicz alkohol przy grze, łatwiej wtedy utrzymać limit,
- kwotę na grę licz z pieniędzy, które możesz przeznaczyć na rozrywkę,
- na wyjazd albo imprezę, na której będzie się grało, ustal limit z wyprzedzeniem.
W internecie graj tylko u legalnego operatora. Ustawa o grach hazardowych (art. 15i) wymaga od firm urządzających gry w sieci regulaminu odpowiedzialnej gry z mechanizmami, które pozwalają graczowi kontrolować własną aktywność i uniemożliwiają grę po wyczerpaniu środków na koncie. Regulamin Totalizatora Sportowego z 2023 roku każe na przykład już przy rejestracji ustawić dobowy i miesięczny limit wydatków oraz czasu gry. Podwyższenie limitu wchodzi tam w życie po 24 godzinach, a przy kolejnych prośbach po 7 i 90 dniach. Obniżyć limit można od ręki. Gracz może też zawiesić konto na co najmniej 24 godziny albo wykluczyć się z gry na co najmniej 90 dni.
Dobrowolne limity mają jednak słabą stronę. WHO ocenia, że mało kto z nich korzysta i że nie da się ich wyegzekwować. Ustaw je więc nisko od pierwszego dnia i połącz z blokadami, których nie zdejmiesz jednym kliknięciem. Jak zablokować strony, aplikacje i płatności, opisujemy we wpisie o hazardzie online.
Gdzie szukać pomocy, gdy granie wymyka się spod kontroli?
Pomoc przy problemie z hazardem dostaniesz w Polsce bezpłatnie, a do poradni leczenia uzależnień nie potrzebujesz skierowania. Nie musisz czekać, aż potrzebny będzie ośrodek. Pierwszym krokiem może być telefon albo wizyta w poradni.
- Telefon zaufania dla osób z uzależnieniami behawioralnymi i ich bliskich: 801 889 880, codziennie 17-22, także w weekendy.
- Poradnia leczenia uzależnień: leczy osoby uzależnione od alkoholu, narkotyków i hazardu, na NFZ, bez skierowania. Skierowanie jest potrzebne dopiero do leczenia w warunkach szpitalnych.
- Baza placówek na stronie uzaleznieniabehawioralne.pl, prowadzonej przez KCPU. Są tam też testy do samodzielnego sprawdzenia swojego grania.
- Anonimowi Hazardziści: bezpłatne spotkania, także online. Jedynym warunkiem udziału jest chęć zaprzestania hazardu.
Za najskuteczniejsze metody leczenia WHO uznaje długoterminową terapię poznawczo-behawioralną i dialog motywujący. WHO przywołuje też badanie, w którym osoby z zaburzeniem hazardowym 15 razy częściej niż ogół ludzi odbierały sobie życie. Jeśli masz myśli samobójcze, zadzwoń pod 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym) albo pod 112.
Nasz ośrodek jest prywatny i prowadzi stacjonarną terapię uzależnień wyłącznie dla kobiet, od alkoholu, leków i narkotyków. Jeśli granie idzie u ciebie w parze z piciem albo braniem leków, zadzwoń do nas. Telefon odbieramy codziennie od 8:00 do 20:00. Czym różni się leczenie na NFZ od prywatnego, opisujemy we wpisie NFZ czy prywatnie.
Jeśli gra ktoś z twoich bliskich, zadbaj też o siebie. Prowadzimy terapię współuzależnienia dla żon, matek, córek i sióstr osób uzależnionych oraz warsztaty dla rodzin, w których można uczestniczyć online.
Najczęściej zadawane pytania
Jak nie uzależnić się od hazardu?
Ile można wydawać na hazard, żeby ryzyko było niskie?
Które gry hazardowe uzależniają najbardziej?
Dlaczego hazard uzależnia?
Kiedy ryzyko uzależnienia od hazardu jest większe?
Po czym poznać, że mam problem z hazardem?
Gdzie szukać pomocy przy hazardzie i czy leczenie jest na NFZ?
Źródła
- KCPU. Kilka dobrych rad, jak nie wpaść w pułapkę patologicznego hazardu (serwis Uzależnienia Behawioralne).
- Canadian Centre on Substance Use and Addiction (CCSA). Developing Lower-Risk Gambling Guidelines (Young, Hodgins, Brunelle, Currie, Dufour, Flores-Pajot, Paradis, Nadeau), 2021.
- KCPU. Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych, edycja 2023/2024 (raport Fundacji CBOS), 2024.
- WHO. Gambling (fact sheet), 2024.
- Sejm RP (ISAP). Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. 2025 poz. 595), 2025.
- Neuron. Gambling near-misses enhance motivation to gamble and recruit win-related brain circuitry (Clark, Lawrence, Astley-Jones, Gray), 2009.
- American Journal of Psychiatry. Gender-related differences in the characteristics of problem gamblers using a gambling helpline (Potenza i in.), 2001.
- NFZ, Mazowiecki Oddział Wojewódzki. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień.
Powiązane artykuły

Hazard ·
E-hazard: jak leczyć uzależnienie od hazardu online

Hazard ·
Lootboxy i mikropłatności w grach: czy to już hazard?

Hazard ·

