Przejdź do treści
Centrum Terapii Kobiet Logo
Terapia uzależnienia od hazardu u kobiet

Czy Lotto to hazard? 4 poziomy: od kuponu totolotka do nałogu

Zaktualizowano Hazard
mgr Gabriela FligPsycholog, Psychotraumatolog. Terapeuta uzależnień i współuzależnieńWeryfikacja merytoryczna: mgr Agnieszka Siejko-Kural

Tak, Lotto, potocznie nazywane totolotkiem, jest hazardem. Ustawa o grach hazardowych zalicza gry liczbowe do gier losowych, a w Polsce może je prowadzić wyłącznie państwo, przez spółkę Totalizator Sportowy. Jeśli kupiłaś kiedyś kupon, masz więc za sobą pierwszy krok na drabinie hazardu.

Na tym kroku zatrzymuje się większość grających. W badaniu przeprowadzonym dla Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU, 2024) 86% osób, które w ostatnim roku grały na pieniądze, grało bezpiecznie. U części osób granie przesuwa się jednak wyżej. Niżej opisujemy całą drabinę i sprawdzamy, czy od samego Lotto można się uzależnić. Piszemy też, po czym poznać, że gra przestaje być zabawą, i gdzie w Polsce szukać pomocy.

Co to jest hazard?

Hazard to gra o pieniądze albo rzeczy, w której wynik zależy od przypadku. Ustawa z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych zalicza do gier hazardowych gry losowe, zakłady wzajemne, gry w karty i gry na automatach (art. 1 ust. 2). Gry losowe to gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik zależy od przypadku, a jako pierwsze ustawa wymienia wśród nich gry liczbowe, czyli takie, w których wygrywa się przez trafne wytypowanie liczb (art. 2 ust. 1). Dlatego Lotto, Multi Multi i inne gry liczbowe są hazardem w sensie prawnym, tak samo jak zdrapki, zakłady bukmacherskie czy automaty.

Gry liczbowe, loterie pieniężne i gry hazardowe w internecie (z wyjątkiem zakładów bukmacherskich i loterii promocyjnych) są objęte monopolem państwa (art. 5). W jego imieniu prowadzi je Totalizator Sportowy. W grach hazardowych mogą brać udział tylko osoby, które skończyły 18 lat. Ustawa robi wyjątek dla loterii fantowych i promocyjnych (art. 27).

Na podstawie ustawy o grach hazardowych (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 595). To informacja ogólna, a nie porada prawna.
GraKategoria w ustawieKto może ją legalnie prowadzićOd ilu lat
Lotto, Multi Multi i inne gry liczbowegra losowa (gra liczbowa)tylko Totalizator Sportowy, w ramach monopolu państwa18 lat
Zdrapki z wygranymi pieniężnymigra losowa (loteria pieniężna)tylko Totalizator Sportowy, w ramach monopolu państwa18 lat
Zakłady bukmacherskiezakład wzajemnyfirma z zezwoleniem ministra finansów18 lat
Ruletka, poker, black jackgra cylindryczna, gra w kartykasyno z koncesją ministra finansów; w internecie tylko Totalizator Sportowy18 lat
Automaty do giergra na automatachkasyno z koncesją albo salon gier w ramach monopolu państwa18 lat
Loteria promocyjna, np. za paragongra losowa (loteria promocyjna)organizator z zezwoleniem dyrektora izby administracji skarbowejustawa nie stawia granicy wieku

W Lotto nie ma umiejętności, które zwiększają szansę na wygraną. Losowanie nie pamięta poprzednich wyników ani twojej daty urodzenia, a każda kombinacja liczb ma w nim tę samą szansę. Przekonanie, że da się to obejść własnym systemem albo „szczęśliwymi” liczbami, opisujemy we wpisie Od magii liczb do totolotka.

Czy od Lotto można się uzależnić?

Tak, od Lotto można się uzależnić, jak od każdej gry na pieniądze, ale w polskich danych gry liczbowe wiążą się z ryzykownym graniem słabiej niż zdrapki czy zakłady bukmacherskie. Tak wynika z badania KCPU z 2024 roku. Gry liczbowe Totalizatora Sportowego są w Polsce najpopularniejsze: w ciągu roku grało w nie 21,1% osób w wieku 15 lat i więcej, a 2,2% grało codziennie lub kilka razy w tygodniu. Mimo to osoby grające ryzykownie nie sięgały po nie częściej niż osoby grające bezpiecznie.

Inaczej wyglądało to przy kilku innych grach. Osoby grające ryzykownie wyraźnie częściej kupowały zdrapki, obstawiały u bukmachera, grały w loterie SMS-owe i w karty na pieniądze w prywatnym gronie.

Odsetek osób grających w daną grę, które robiły to co najmniej raz w tygodniu, osobno wśród grających bezpiecznie i ryzykownie. Dla gier liczbowych raport nie podaje odsetków, stwierdza tylko brak zależności. Źródło: KCPU, badanie Fundacji CBOS 2023/2024.
Gra co najmniej raz w tygodniuGrający bezpiecznieGrający ryzykownie
Zakłady bukmacherskie poza internetem3,7%25,1%
Karty na pieniądze w prywatnym gronie8,2%26,2%
Zdrapki4,0%14,4%
Loterie i konkursy SMS-owe2,9%10,9%
Lotto i inne gry liczbowebrak zależnościbrak zależności

Lotto często nie jest jedyną grą. Prawie połowa graczy (46,6%) grała w ostatnim roku w więcej niż jedną grę, a zdrapki sprzedaje ten sam Totalizator Sportowy, który prowadzi Lotto. Polacy, którzy grają, oceniają przy tym zdrapki jako mniej uzależniające niż Lotto (średnio 6,1 wobec 6,9 punktu w skali od 1 do 10), a dane o ryzykownym graniu pokazują odwrotną zależność.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje, że największe ryzyko szkód wiąże się zwykle z automatami do gier i grami kasynowymi, a wśród produktów o dużej intensywności wymienia też szybkie platformy zakładów. W klasycznym Lotto na wynik czekasz do losowania. Zdrapka daje wynik od razu i od razu możesz kupić następną.

Gra o niższym ryzyku nie chroni osoby, która gra dużo. Problemy z hazardem częściej pojawiają się u osób, które grają często, za wyższe stawki i przez dłuższy czas (Korn i Shaffer, 2004). Znaczenie ma więc także to, ile razy w tygodniu grasz i ile na to wydajesz.

Cztery poziomy zaangażowania w hazard

Zaangażowanie w hazard opisuje się na czterech poziomach: od 0, czyli braku grania, do 3, czyli zaburzenia hazardowego. Ten podział zaproponowali w latach 90. badacze z Wydziału ds. Uzależnień Harvard Medical School (Shaffer i Hall), a w wytycznych leczenia dla stanu Massachusetts z 2004 roku służy do oceny, jak poważny jest problem.

PoziomCo to znaczyCo robić
0: nie graszNie grasz na pieniądze w żadną gręNic, hazard cię nie dotyczy
1: grasz bez szkódGrasz okazjonalnie albo regularnie i nie masz objawów problemu: nie przekraczasz budżetu, nie odgrywasz się, nie ukrywasz graniaTrzymaj się stałego limitu pieniędzy i czasu; częste granie za wysokie stawki podnosi ryzyko
2: pierwsze problemyPojawiają się pojedyncze objawy, ale nie spełniasz jeszcze kryteriów zaburzeniaUmów konsultację; z tego poziomu da się wrócić na poziom 1
3: zaburzenie hazardoweTracisz kontrolę nad grą, stawiasz ją ponad inne sprawy i grasz mimo szkódPotrzebna jest terapia

Na poziomie 1 jest zarówno kobieta, która kupuje kupon raz w roku, jak i ta, która gra co tydzień, o ile gra nie przynosi jej szkód. Sama częstość nie przesądza o problemie, ale im częściej i za więcej grasz, tym łatwiej przejść na poziom 2.

Jak to wygląda w Polsce, pokazuje badanie KCPU. Badacze użyli w nim innego narzędzia, Kanadyjskiego Indeksu Gier Hazardowych (CPGI), ale jego kategorie w przybliżeniu odpowiadają poziomom z tabeli wyżej.

Źródło: KCPU, badanie Fundacji CBOS 2023/2024 na ogólnopolskiej próbie osób w wieku 15+. Przypisanie kategorii do poziomów jest przybliżone.
Kategoria w badaniuPoziom (w przybliżeniu)Ogół osób w wieku 15+Grający w ostatnim roku
Nie grali na pieniądze w ostatnim roku068,3%nie dotyczy
Grają bezpiecznie127,2%86,0%
Niski poziom ryzyka uzależnienia22,6%8,2%
Umiarkowany poziom ryzyka uzależnienia21,3%4,2%
Wysoki poziom ryzyka lub uzależnienie30,6%1,6%

Poza poziomem 1 jest więc co siódmy grający. Grupa umiarkowanego ryzyka (4,2% graczy) jest dziś największa w historii tych pomiarów: na pieniądze gra mniej Polaków niż pięć lat wcześniej, ale ci, którzy grają, robią to bardziej ryzykownie.

Obok poziomów często opisuje się fazy uzależnienia od hazardu: wygrywania, przegrywania oraz desperacji i beznadziei. Ten starszy model zakłada, że osoba grająca przechodzi przez nie po kolei. Nowsze badania, na które powołują się autorzy wytycznych z Massachusetts, pokazują, że ludzie przesuwają się między kategoriami w obie strony, także z problemowego grania z powrotem do bezpiecznego.

Poziom 2: najbardziej podstępny

Poziom 2 jest podstępny, bo granie już szkodzi, a osoba grająca zwykle tego nie widzi. W badaniu KCPU 96,8% graczy w ogóle nie widziało u siebie problemu z hazardem, choć według testu bezpiecznie grało 86,0%. Autorzy szacują, że co dziesiąty grający (10,8%) może nie wiedzieć, że wszedł na ścieżkę ryzyka.

Osoby grające ryzykownie częściej niż pozostałe mówią, że grają, żeby się rozładować, uspokoić albo „wyłączyć”, żeby się odegrać, z przyzwyczajenia i dlatego, że nie potrafią się powstrzymać (KCPU, 2024). Przy Lotto i zdrapkach poziom 2 może wyglądać tak:

  • kupujesz więcej zakładów niż dawniej albo do kuponu dokładasz zdrapki „na szczęście”,
  • nie opuszczasz żadnego losowania, bo boisz się, że akurat wtedy padną „twoje” liczby,
  • po przegranej kupujesz kolejne kupony, żeby się odegrać,
  • grasz za pożyczone pieniądze albo za te odłożone na rachunki,
  • ukrywasz przed bliskimi, ile wydajesz na grę, albo zaniżasz te kwoty,
  • coraz częściej myślisz o losowaniach i wynikach,
  • sięgasz po kupon, żeby uspokoić nerwy albo oderwać się od kłopotów,
  • ktoś bliski mówi ci, że grasz za dużo.

Kobiety grają rzadziej niż mężczyźni (27,2% wobec 36,5% osób w wieku 15+) i rzadziej grają ryzykownie: ryzykowny wzorzec ma 9,3% grających kobiet i 17,8% grających mężczyzn (KCPU, 2024). Najbardziej zagrożonym graczem jest w tych danych młody mężczyzna do 24. roku życia. Jak hazard wygląda u kobiet, dlaczego zwlekają z szukaniem pomocy i jak przebiegają fazy uzależnienia, piszemy w tekście o uzależnieniu od hazardu u kobiet.

Poziom 2 nie musi prowadzić dalej. Z tego poziomu można przejść na poziom 3, ale można też wrócić na poziom 1, a badania pokazują, że ludzie wracają częściej, niż zwykło się zakładać (Korn i Shaffer, 2004). Dlatego po pomoc opłaca się sięgnąć teraz, zanim pojawią się długi. Często potrzebny jest ktoś z zewnątrz, kto spokojnie nazwie to, co widzi. Jeśli to ty jesteś tą osobą, przeczytaj, jak pomóc bliskiej osobie uzależnionej.

Poziom 3: dno, od którego można się odbić

Poziom 3 to zaburzenie hazardowe, czyli uzależnienie od hazardu rozpoznane według kryteriów medycznych. Klasyfikacja chorób WHO (ICD-11, kod 6C50) opisuje je trzema cechami: utratą kontroli nad graniem, rosnącym pierwszeństwem gry przed innymi sprawami i codziennymi obowiązkami oraz graniem mimo szkód. Objawy trwają zwykle co najmniej 12 miesięcy, choć przy ciężkim przebiegu lekarz może rozpoznać zaburzenie wcześniej. Starsza nazwa, „hazard patologiczny”, wciąż pojawia się w polskich raportach.

Według szacunków KCPU patologicznie gra w Polsce około 35,3 tys. osób w wieku 15+, o 30% więcej niż pięć lat wcześniej.

Na tym poziomie gra zaczyna niszczyć inne obszary życia. WHO wymienia wśród skutków hazardu kłopoty finansowe, rozpad związków, przemoc w rodzinie, zaniedbywanie dzieci, przestępstwa popełniane dla pieniędzy, takie jak kradzieże i oszustwa, choroby psychiczne i samobójstwa. Na każdą osobę grającą na wysokim poziomie ryzyka przypada średnio sześć innych osób, zwykle niegrających, które odczuwają skutki jej grania.

Zaburzeniu hazardowemu często towarzyszą inne choroby. W przeglądzie badań populacyjnych (Lorains i in., 2011) zaburzenia nastroju, takie jak depresja, miało 37,9% osób z problemowym lub patologicznym hazardem, zaburzenia lękowe 37,4%, a zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych 57,5%. Autorzy przeglądu zalecają, żeby na początku leczenia hazardu sprawdzać także inne zaburzenia psychiczne i używanie substancji.

Zaburzenie hazardowe wiąże się z wysokim ryzykiem samobójstwa. W szwedzkim badaniu, które przywołuje WHO, osoby z tym zaburzeniem 15 razy częściej niż ogół ludzi odbierały sobie życie. Jeśli masz myśli samobójcze, zadzwoń pod 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, całodobowy i bezpłatny) albo pod 112.

Takie położenie nazywa się często dnem. Od dna można się odbić, ale nie trzeba na nie czekać. Za najskuteczniejsze metody leczenia WHO uznaje dziś długoterminową terapię poznawczo-behawioralną i dialog motywujący. Jak wygląda leczenie w praktyce, także zdalne, opisujemy we wpisie o leczeniu uzależnienia od hazardu online.

Gdzie szukać pomocy przy problemie z hazardem?

W Polsce pomoc przy problemie z hazardem możesz dostać bezpłatnie i bez skierowania. Pierwszy krok możesz zrobić anonimowo, przez telefon.

  • Telefon zaufania uzależnienia behawioralne: 801 889 880, codziennie 17-22, koszt połączenia według taryfy operatora.
  • Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia: 800 199 990, bezpłatny, codziennie 16-21.
  • Poradnia leczenia uzależnień: leczy także osoby uzależnione od hazardu, na NFZ, bez skierowania i bez opłat. Placówki w swojej okolicy znajdziesz na interaktywnej mapie na stronie KCPU (kcpu.gov.pl).
  • Anonimowi Hazardziści: wspólnota kobiet i mężczyzn, bez opłat. Żeby przyjść na spotkanie, wystarczy, że chcesz przestać grać. Na stronie wspólnoty jest test „20 pytań”, którym możesz sprawdzić swoje granie.

Nasz ośrodek jest prywatny i prowadzi stacjonarną terapię uzależnień wyłącznie dla kobiet, od alkoholu, leków i narkotyków. Leczymy też depresję, która u naszych pacjentek często współwystępuje z uzależnieniem. Jeśli granie idzie u ciebie w parze z piciem albo braniem leków, zadzwoń do nas. Kwalifikację do programu przeprowadza terapeuta, a konsultację z terapeutą lub psychologiem (50 minut, 240 zł) możesz umówić osobno.

Jeśli gra ktoś z twoich bliskich, zadbaj też o siebie. Prowadzimy terapię współuzależnienia dla żon, matek, córek i sióstr osób uzależnionych, także od hazardu, oraz warsztaty dla rodzin, w których można uczestniczyć online. Czym różni się leczenie na NFZ od prywatnego, opisujemy we wpisie NFZ czy prywatnie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Lotto (totolotek) to hazard?
Tak. Ustawa o grach hazardowych zalicza gry liczbowe, takie jak Lotto i Multi Multi, do gier losowych, bo ich wynik zależy od przypadku. W Polsce może je prowadzić tylko państwo, przez Totalizator Sportowy, a grać mogą osoby, które skończyły 18 lat. Samo kupowanie kuponów nie oznacza uzależnienia: według badania KCPU z 2024 roku 86% grających gra bezpiecznie.
Czy można uzależnić się od Lotto?
Tak, od każdej gry na pieniądze można się uzależnić. Gry liczbowe wypadają jednak w polskich danych jako mniej ryzykowne: w badaniu KCPU z 2024 roku osoby grające ryzykownie nie grały w nie częściej niż osoby grające bezpiecznie. Z ryzykownym graniem wiązały się za to częste zdrapki, zakłady bukmacherskie, loterie SMS-owe i karty na pieniądze. Ryzyko rośnie, gdy grasz często, za coraz wyższe kwoty i łączysz Lotto z innymi grami.
Jakie są poziomy zaangażowania w hazard?
Wyróżnia się cztery. Poziom 0 to brak grania, poziom 1 to granie bez objawów problemu, poziom 2 to pierwsze problemy, które nie spełniają jeszcze kryteriów zaburzenia, a poziom 3 to zaburzenie hazardowe, czyli uzależnienie. Podział zaproponowali badacze z Harvard Medical School. W polskim badaniu KCPU z 2024 roku ryzykownie grało około 14% osób, które w ostatnim roku grały na pieniądze.
Czym różnią się poziomy od faz uzależnienia od hazardu?
Poziomy opisują, jak poważny jest problem w danym momencie. Fazy, czyli wygrywanie, przegrywanie oraz desperacja i beznadzieja, opisują drogę do uzależnienia jako kolejne etapy. Nowsze badania pokazują, że ta droga nie jest jednokierunkowa: ludzie przesuwają się między kategoriami w obie strony, także z problemowego grania z powrotem do bezpiecznego.
Kiedy hazard staje się problemem?
Na poziomie 2, gdy pojawiają się pierwsze objawy: grasz za więcej, niż planowałaś, odgrywasz się po przegranej, ukrywasz wydatki na grę, grasz za pożyczone pieniądze albo po to, żeby uspokoić nerwy. Wiele osób na tym etapie nie widzi problemu: według KCPU co dziesiąty grający może nie wiedzieć, że gra ryzykownie.
Czy leczenie uzależnienia od hazardu jest na NFZ?
Tak. Poradnie leczenia uzależnień na NFZ leczą także osoby uzależnione od hazardu, bez skierowania i bez opłat. Anonimowo możesz też zadzwonić na telefon zaufania uzależnienia behawioralne 801 889 880 (codziennie 17-22) albo na bezpłatny numer 800 199 990 (codziennie 16-21). Nasz ośrodek jest placówką prywatną. Leczenie na NFZ czy prywatnie
Czy z uzależnienia od hazardu można wyjść?
Tak. Za najskuteczniejsze metody leczenia WHO uznaje długoterminową terapię poznawczo-behawioralną i dialog motywujący. Wsparcie dają też grupy Anonimowych Hazardzistów. Nie trzeba czekać na długi czy utratę pracy: badania pokazują, że osoby z pierwszymi problemami wracają do grania bez szkód częściej, niż dawniej zakładano. Jak leczy się uzależnienie od hazardu

Źródła

  1. Sejm RP (ISAP). Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 595), 2025.
  2. Ministerstwo Finansów. System gier hazardowych w Polsce.
  3. Fundacja CBOS na zlecenie KCPU. Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych. Edycja 2023/2024, 2024.
  4. Massachusetts Council on Compulsive Gambling, Harvard Medical School Division on Addictions. Massachusetts Department of Public Health's Practice Guidelines for Treating Gambling-Related Problems (Korn, Shaffer), 2004.
  5. WHO. ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics: 6C50 Gambling disorder, 2025.
  6. WHO. Gambling (fact sheet), 2024.
  7. Addiction. Prevalence of comorbid disorders in problem and pathological gambling: systematic review and meta-analysis of population surveys (Lorains, Cowlishaw, Thomas), 2011.
  8. NFZ, Mazowiecki Oddział Wojewódzki. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień.

Chętnie odpowiemy na wszystkie Wasze pytania