Tak objawia się bulimia - jaka terapia uzależnień będzie najlepsza?

Nazwa pochodzi od greckiego bulimis — „wilczy głód”. Ale nie chodzi tu o głód prawdziwy: podłożem bulimii nie jest brak jedzenia, lecz psychika.

Ten wpis odpowiada na dwa pytania: kto jest w grupie ryzyka i po czym poznać chorobę oraz — przede wszystkim — jaka terapia działa najlepiej. Objawy zdrowotne i skutki opisujemy szerzej w tekście Bulimia: objawy, skutki i leczenie.

Bulimia w skrócie

Drugi wiersz to najczęstsze nieporozumienie. Bo bulimia — w przeciwieństwie do anoreksji — nie jest widoczna na wadze, a to sprawia, że latami pozostaje niezauważona.

Co to jest bulimia?

Bulimia, zwana żarłocznością psychiczną, to zaburzenie odżywiania objawiające się napadami objadania i następującymi po nich zachowaniami kompensacyjnymi.

Najczęstszym z nich jest prowokowanie wymiotów, ale nie jedynym. Bywają też:

• środki przeczyszczające i leki moczopędne,
• surowe diety i głodówki,
• nadmierne ćwiczenia fizyczne, a nawet lewatywy.

Każde z tych zachowań jest niebezpieczne dla zdrowia — prowadzi do groźnych zaburzeń elektrolitowych i uszkodzeń narządów. To nie „sposób na figurę”, lecz objaw choroby.

Kto choruje na bulimię?

Tu obalamy dwa mity naraz. Bulimiczki nie są ani otyłe, ani wychudzone — zwykle mają normalną wagę. Właśnie dlatego chorobę tak trudno rozpoznać z wyglądu.

Znacznie ważniejszy od sylwetki jest profil psychologiczny. W grupie ryzyka są osoby:

• o niestabilnym poczuciu własnej wartości, wrażliwe, o melancholijnej naturze,
• z silną potrzebą akceptacji przez grupę — restrykcyjna dieta staje się wtedy „przepustką” do akceptacji,
• perfekcjonistki, stale podnoszące sobie poprzeczkę i odreagowujące napadami stres związany z ocenami czy karierą.

To jest klucz do zrozumienia całej choroby: pod napadem nie kryje się głód, lecz napięcie — najczęściej między „muszę być idealna” a „nie jestem wystarczająca”.

Choć chorują głównie kobiety, bulimia dotyka także mężczyzn, a coraz częściej również kobiety w ciąży i starsze — co jeszcze dwie dekady temu było rzadkością.

5 sygnałów, po których rozpoznasz bulimię

Ponieważ waga nie zdradza choroby, warto znać sygnały w zachowaniu:

1. Potrafi za jednym razem zjeść bardzo dużą ilość jedzenia.
2. Parzy herbatki przeczyszczające lub bierze tabletki odwadniające.
3. Znika w łazience na długo — prowokuje wymioty, czasem odkręcając wodę, by zagłuszyć odgłosy.
4. Waży się nawet kilka razy dziennie.
5. Obsesyjnie myśli i rozmawia o jedzeniu.

Charakterystyczne jest też planowanie napadów: gromadzenie słodyczy i fast foodów, objadanie się w nocy albo gdy inni są w pracy. Niespodziewane nakrycie wywołuje ogromny wstyd — i to wstyd, a nie sama waga, jest tu prawdziwym ciężarem.

Jaka terapia jest najlepsza?

Przechodzimy do sedna. W leczeniu bulimii najskuteczniejsza jest terapia poznawczo-behawioralna.

Dlaczego akurat ona? Bo sięga do istoty zaburzenia, a nie tylko do objawu. Analizuje czynniki wpływające na zachowanie i wykorzystuje eksperymenty behawioralne, by wywołać zmianę w myśleniu. W praktyce oznacza to pracę nad:

• pozytywną samooceną i samoakceptacją,
• perfekcjonizmem i sposobem stawiania sobie celów,
• relacjami z rodziną.

Jak działa ten rodzaj terapii, opisujemy we wpisie o terapii poznawczo-behawioralnej. Kluczowe jest jedno: skoro napad bierze się z napięcia, leczy się napięcie, a nie samo jedzenie.

Dieto-terapia — co to jest

Drugim filarem jest dieto-terapia — i wbrew nazwie nie chodzi w niej o odchudzanie.

To praca nad świadomym myśleniem i zachowaniem wobec jedzenia. Polega na:

• monitorowaniu posiłków,
• nakłanianiu do regularnego jedzenia (nieregularność napędza napady),
• wprowadzaniu nawyków zmniejszających napady — na przykład sięgania po sycące produkty bogate w błonnik, po których nie ma gwałtownych spadków poziomu cukru i długo nie wraca głód.

Regularność jest tu lekarstwem. Bulimia karmi się cyklem głodzenia i objadania — dieto-terapia ten cykl przerywa.

Grupa wsparcia jako uzupełnienie

Terapię można wzmocnić uczestnictwem w grupie wsparcia — na przykład we Wspólnocie Anonimowych Jedzenioholików, która proponuje narzędzia zdrowienia: mitingi, telefony wsparcia, pisanie o uczuciach, plan jedzenia i plan działania.

To dobre uzupełnienie, ale nie zastępuje terapii — jest jej wsparciem. O innych mechanizmach objadania piszemy w tekstach Przyczyny jedzenia kompulsywnego i Kompulsywne odżywianie: zadzwoń do przyjaciółki.

Prowadzimy terapię bulimii w gronie kobiet i bez oceniania — zgodnie z opisanym wyżej programem ośrodka. Jeśli rozpoznajesz u siebie te sygnały, skontaktuj się z nami.