Leczenie uzależnień – zacznij od naprawienia relacji

Ośrodki terapii często prowadzą warsztaty, w których uczestniczą całe — współuzależnione — rodziny. Pozwalają one zrozumieć zachowania własne i bliskich, co jest początkiem procesu zmian.

Wiele osób czuje jednak przed taką formą terapii wyraźny opór. Dlaczego?

Cztery mury, za którymi się chowamy

Lęk przed bliskością

Amerykański psycholog Lee Jampolsky, autor książki „Leczenie uzależnionej osobowości", zauważa, że praca z pacjentką w izolacji od bliskich nie ma szans przynieść trwałych efektów.

Powód jest prosty: niszczące konsekwencje uzależnienia dotykają przede wszystkim relacji międzyludzkich — i to właśnie kontakty z ludźmi mogą posłużyć jako narzędzie zdrowienia.

Problem w tym, że pacjentki często boją się mówić o tym, jak wyglądają ich relacje z rodziną czy przyjaciółmi. Czują lęk przed bliskością, przed otwarciem się na drugiego człowieka i zaufaniem mu. Z drugiej strony bliscy uważają, że problem dotyczy wyłącznie osoby uzależnionej — a to właśnie wzajemne otwarcie się i zaufanie bywa krokiem do wyzdrowienia.

Tkwienie w bezpiecznej przeszłości

Skąd bierze się ten lęk? Jampolsky odnajduje jego źródło w przeszłości. Osoba uzależniona wykorzystuje przeszłość, aby podsycać swój lęk przed bliskością — i nigdy nie wyjść poza granice swoich fałszywych, ale bezpiecznych przekonań.

Psycholog porównuje to do psa z elektroniczną obrożą, który boi się wystawić nos poza granicę własnego podwórka. Albo do osadzonych, którzy po wyjściu na wolność nie potrafili się w niej odnaleźć.

Stąd bierze się zjawisko, które z zewnątrz wygląda niezrozumiale: ludzie, którzy zaczęli żyć w trzeźwości, tworzą nowe związki, ale celebrują w nich stare schematy — bo czują się z nimi bezpiecznie. W takiej sytuacji nawet ból bywa bezpieczny, bo jest znajomy.

To samo dotyczy osób współuzależnionych, które nie przeszły terapii: w nowych, z pozoru zdrowych związkach nieświadomie odtwarzają dawne, krzywdzące wzorce — nie dlatego, że tego chcą, lecz dlatego, że tylko takie znają. To mechanizm powtarzania, a nie wybór — i właśnie dlatego wymaga terapii, a nie silnej woli. Podobny mechanizm opisujemy przy stylach przywiązania u DDA.

Powszechne stawianie murów

Jampolsky podkreśla, że lęk przed bliskością jest powszechny w całym społeczeństwie — nie tylko wśród osób uzależnionych. Wielu ludzi jest nieświadomych własnego autozniewolenia: przyjmują postawę obronną, stawiają wokół siebie mury i nie zauważają, że są to mury ich własnego więzienia.

Takim murem bywają rzeczy, które kupujemy, ale też leki, alkohol czy narkotyki — dają chwilową siłę i spełnienie, a na dłuższą metę rozpacz i osamotnienie.

Pogodzenie się z przeszłością

Aby terapia przyniosła trwałe efekty, musi uwzględnić naprawienie relacji z innymi — a wręcz od tego zacząć.

Punktem wyjścia jest zrozumienie tego, co się wydarzyło, zaakceptowanie tego i potraktowanie jako lekcji. To pozwala żyć bez ciągłego odwoływania się do przeszłości — i odzyskać wolność zamiast pilnować granic własnego podwórka.

W naszym ośrodku obejmujemy opieką rodziny pacjentek: prowadzimy terapię współuzależnienia oraz warsztaty dla bliskich. Więcej o roli wsparcia rodziny piszemy osobno.

Jeśli czujesz, że stoisz za murem, poznaj naszą terapię uzależnień albo skontaktuj się z nami.