Przejdź do treści
Centrum Terapii Kobiet Logo
Terapia uzależnienia od hazardu u kobiet

Hazard w Chinach: dlaczego dla Chinki to temat tabu?

Zaktualizowano Hazard
mgr Gabriela FligPsycholog, Psychotraumatolog. Terapeuta uzależnień i współuzależnieńWeryfikacja merytoryczna: mgr Agnieszka Siejko-Kural

W Chinach kontynentalnych hazard jest zakazany. Organizatorom gry grozi więzienie, osobom grającym o wyższe stawki areszt albo grzywna, a legalne są tylko dwie państwowe loterie. W całych Chinach kasyna działają legalnie tylko w Makau. Tematem tabu jest przede wszystkim problem z graniem: przyznanie się do niego przynosi wstyd całej rodzinie, a kobietę tradycja ocenia surowiej, bo w ogóle zniechęca ją do gry.

Sam mahjong o drobne stawki w gronie rodziny uchodzi za zwykłą rozrywkę, także w oczach chińskiej policji. Niżej znajdziesz, co jest legalne w Chinach, Hongkongu i Makau, skąd bierze się milczenie wokół uzależnienia od gry, co badania mówią o grających Chinkach i co z tego wynika dla kobiet w Polsce, którym wstyd nie pozwala poprosić o pomoc.

Czy hazard w Chinach jest legalny?

W Chinach kontynentalnych nie, z wyjątkiem dwóch loterii prowadzonych przez państwo. Hongkong i Makau mają własne prawo, więc zasady zależą od tego, po której stronie granicy jesteś.

Na podstawie: kodeks karny ChRL (art. 303), rozporządzenie Rady Państwa o loteriach z 2009 roku, Biuro Spraw Wewnętrznych i Młodzieży Hongkongu, urząd nadzoru gier Makau (DICJ).
GdzieCo jest legalneKasyna
Chiny kontynentalneTylko dwie państwowe loterie: dobroczynna i sportowaZakazane, prowadzenie kasyna to przestępstwo
HongkongZakłady na wyścigi konne i mecze piłkarskie oraz loteria Mark Six prowadzone przez Hong Kong Jockey Club, licencjonowane salony mahjonga, drobna gra towarzyskaBrak
MakauGry kasynowe, legalne od 1847 rokuJedyne legalne kasyna w Chinach

Chiński kodeks karny (art. 303) przewiduje do 3 lat więzienia i grzywnę dla każdego, kto dla zysku organizuje grę dla innych albo utrzymuje się z hazardu. Za prowadzenie kasyna grozi do 5 lat, a w poważniejszych przypadkach od 5 do 10 lat. Tę samą karę kodeks przewiduje za organizowanie obywatelom ChRL hazardu za granicą, jeśli w grę wchodzą duże kwoty albo inne poważne okoliczności.

Loterie reguluje rozporządzenie Rady Państwa z 2009 roku. Dopuszcza ono tylko dwie: dobroczynną (China Welfare Lottery) i sportową (China Sports Lottery), z których państwo zbiera pieniądze na cele społeczne. Każda inna loteria jest zakazana, także zagraniczna, a losów nie wolno sprzedawać nieletnim ani na kredyt. Pierwsze losy loterii dobroczynnej trafiły do sprzedaży w lipcu 1987 roku, jak przypomina agencja Xinhua.

W Hongkongu każda gra hazardowa jest nielegalna, chyba że zezwolił na nią rząd. Biuro Spraw Wewnętrznych i Młodzieży wyjaśnia, że władze celowo ograniczają hazard do kilku kontrolowanych form, bo gra bez nadzoru sprzyja oszustwom, lichwie i graniu nieletnich, a pieniądze z niej mogą zasilać triady i inne grupy przestępcze. Kasyn w Hongkongu nie ma.

Makau zalegalizowało gry hazardowe w 1847 roku, kiedy rządzili nim Portugalczycy. Według tamtejszego urzędu nadzoru gier (DICJ) hazard jest dziś filarem gospodarki miasta, a przychody kasyn bywały wyższe niż na Las Vegas Strip. Urząd sam przypisuje ten sukces między innymi upodobaniu Chińczyków do gier.

Czy w Chinach można grać w mahjonga na pieniądze?

O drobne stawki, w gronie rodziny i dla rozrywki: tak. Policja prowincji Hunan wyjaśniała w styczniu 2023 roku, w okresie Święta Wiosny, że mahjong wśród krewnych i znajomych, w który gra się dla zabicia czasu, a nie dla zysku, nie jest traktowany jako hazard.

Granicę wyznaczają dwie rzeczy: cel zarobkowy i wysokość stawek. Za udział w grze o „większe” stawki prawo o karach administracyjnych przewiduje kilka dni aresztu albo grzywnę, a w poważniejszych przypadkach do 15 dni aresztu i grzywnę. Ile to „większe”, ustalają władze poszczególnych prowincji, więc progi w Hunanie mogą być inne niż gdzie indziej.

Ta sama policja ostrzega, że wpis za hazard zostaje w rejestrze na całe życie. Utrudnia pracę w administracji, wstąpienie do partii czy wyjazd na studia za granicę. Ograniczenia dotykają też dzieci ukaranej osoby, na przykład gdy chcą wstąpić do wojska.

W polskich tekstach można przeczytać, że w Chinach grać wolno tylko w Nowy Rok. Takiego świątecznego wyjątku w prawie nie ma. Policja z Hunanu tłumaczyła zasady właśnie na Święto Wiosny, bo wtedy krewni i znajomi odwiedzają się nawzajem i rzadko obywa się bez partii mahjonga.

Dlaczego problem z hazardem jest w Chinach tematem tabu?

Bo granie jest społecznie akceptowane, a przyznanie się do utraty kontroli przynosi wstyd całej rodzinie. Te dwie rzeczy działają razem: problem trudno zauważyć, a kiedy już go widać, trudno o nim powiedzieć.

Gra ma w Chinach ponad cztery tysiące lat historii (o jej początkach piszemy we wpisie historia hazardu). Przegląd badań Chee i Lui z 2021 roku, poświęcony osobom chińskiego pochodzenia mieszkającym na Zachodzie, opisuje hazard jako popularną formę spędzania czasu w kulturze chińskiej. Dzieci nieraz uczą się grać od rodziny i znajomych, a w kulturze kolektywistycznej, w której liczy się dopasowanie do grupy, wspólna gra daje poczucie przynależności. Kości i karty są częścią tej kultury od stuleci, a mahjong przyciąga tym, że gra się w niego razem.

Skoro granie jest czymś zwykłym, trudno uchwycić moment, w którym staje się problemem. A kiedy problem już jest, pojawia się wstyd. Autorzy badania z Singapuru, gdzie trzy czwarte mieszkańców ma chińskie korzenie, piszą o pojęciu „twarzy”, czyli dobrego imienia i godności w oczach innych. Ludzie starają się „zachować twarz” i chronić pozycję rodziny, dlatego zaburzenia psychiczne często się ukrywa. Piętno spada też na bliskich osoby chorej.

Chee i Lui dodają, że w kulturze chińskiej pierwszym źródłem wsparcia jest rodzina, a dopiero potem społeczność. Z problemem idzie się więc do bliskich, a nie do terapeuty, o ile w ogóle się o nim mówi. Barierą bywa też język oraz brak informacji i pieniędzy na leczenie.

Wśród osób chińskiego pochodzenia mieszkających na Zachodzie problemy z hazardem zdarzają się częściej niż w reszcie populacji, ale Chee i Lui nie tłumaczą tego wyłącznie kulturą. Imigranci mogą się zmagać z dyskryminacją, samotnością i depresją, a gra bywa dla nich ucieczką od tych kłopotów.

WHO zwraca uwagę, że skutki ryzykownego grania jednej osoby odczuwa średnio sześć innych, a w kulturach opartych na więzach rodowych zapewne znacznie więcej. Tam, gdzie piętno obejmuje całą rodzinę, długi i wstyd jednej osoby rozkładają się na wielu bliskich.

Czy wiara w szczęście i los chroni przed hazardem?

Nie, badania wskazują raczej na odwrotny kierunek. W polskich tekstach o Chinach można spotkać tezę, że Chińczycy unikają gry, bo los uważają za nieodwołalny i święty, a granie narusza ten porządek. Przegląd Chee i Lui opisuje co innego: myślenie magiczne jest w kulturze chińskiej częstsze, widać je w podejściu do losu i szczęścia, a sama kultura sprzyja podejmowaniu ryzyka.

Według autorów z przekonaniem, że szczęście jest z góry przypisane i krąży cyklicznie, może się wiązać tak zwany błąd hazardzisty: po serii przegranych gracz jest pewien, że teraz musi przyjść wygrana. Do tego dochodzi wiara, że określone liczby albo kolory przynoszą szczęście, i złudzenie, że własnymi działaniami można wpłynąć na wynik gry losowej. Wszystkie te przekonania zachęcają do dalszej gry, zamiast od niej odstraszać.

Ten sam mechanizm działa w Polsce, kiedy ktoś skreśla w Lotto datę urodzenia dziecka i wierzy, że to zwiększa szanse. Piszemy o tym we wpisie od magii liczb do totolotka.

Dlaczego Chince trudniej przyznać się do problemu z hazardem?

Bo tradycja zniechęca kobiety do grania w ogóle, więc kobieta, która straciła nad grą kontrolę, łamie normę podwójnie: najpierw tym, że gra, potem tym, że przegrywa.

Keis Ohtsuka i Chi Chuen Chan przeanalizowali hongkońskie filmy o hazardzie. Mężczyźni toczą w nich samotną, desperacką walkę z przeciwnikiem, a kobiety to gospodynie domowe i drobne graczki, które grają tylko dla własnej korzyści. Negatywny ton tych portretów autorzy odczytali jako odbicie tradycyjnego poglądu, który zniechęca kobiety do hazardu.

Jak wyglądają kobiety, które mimo to szukają pomocy, pokazuje badanie zespołu z Chińskiego Uniwersytetu w Hongkongu z 2007 roku. Wzięły w nim udział 952 osoby, które zgłosiły się na leczenie z powodu hazardu. Kobiet było wśród nich 111.

Na podstawie: Tang, Wu i Tang (2007), 952 osoby leczące się z powodu hazardu w Hongkongu, w tym 111 kobiet.
CechaKobiety w porównaniu z mężczyznami
WiekStarsze
Sytuacja rodzinnaCzęściej zamężne
Wykształcenie i pracaNiższe wykształcenie, częściej bez zatrudnienia
Początek graniaZaczęły grać później i miały za sobą krótszą historię grania
Ulubione formy gryKasyno i mahjong
DługiPodobne jak u mężczyzn, ale mniej możliwości ich spłaty
ZdrowieWięcej dolegliwości somatycznych i myśli samobójczych

Kobiety i mężczyźni w tym badaniu tak samo cierpieli z powodu długów, utraty kontroli nad graniem i problemów w relacjach z innymi. Kobiecie bez własnych dochodów trudniej jednak spłacić dług z gry po cichu, a ujawnienie go oznacza przyznanie się przed całą rodziną. Autorzy piszą wprost, że pomoc powinna uwzględniać różne potrzeby kobiet i mężczyzn.

WHO podaje, że w badaniu szwedzkim osoby z zaburzeniem hazardowym 15 razy częściej niż ogół ludności umierały śmiercią samobójczą. Jeśli długi albo wstyd przytłaczają cię tak, że myślisz o odebraniu sobie życia, zadzwoń pod 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym) albo pod 112.

Co ta historia mówi o kobietach w Polsce?

Mechanizm wstydu jest podobny, choć w Polsce hazard jest legalny w granicach ustawy, a o „twarzy” mówimy jako o dobrym imieniu. WHO pisze, że wstyd i piętno często powstrzymują przed szukaniem pomocy. Według szacunków WHO pomocy, formalnej albo nieformalnej, z powodu obecnych problemów z hazardem szuka zaledwie 0,14% ludności.

Kobiety doświadczają szkód z powodu hazardu rzadziej niż mężczyźni: według WHO dotyczy to 5,5% kobiet i 11,9% mężczyzn na świecie. Grającej kobiecie może więc być łatwiej uznać, że nie pasuje do obrazu hazardzisty i że z takim problemem „nie wypada” przyjść do poradni. Objawy, po których poznać, że gra wymyka się spod kontroli, opisujemy we wpisie o uzależnieniu od hazardu u kobiet. O tym, jak kultura kształtuje hazard w Europie, także w Polsce, piszemy w tekście dlaczego Hiszpanki rzadko są hazardzistkami.

Nasz ośrodek przyjmuje wyłącznie kobiety. W grupie złożonej z samych kobiet łatwiej poruszyć tematy, które w grupie mieszanej bywają omijane, takie jak wstyd, macierzyństwo czy przemoc. Różnice opisujemy we wpisie terapia w grupie kobiecej czy mieszanej.

Gdzie szukać pomocy, gdy gra wymyka się spod kontroli?

W Polsce pierwszy krok możesz zrobić anonimowo przez telefon albo bez skierowania w poradni leczenia uzależnień.

  • Telefon zaufania dla osób z uzależnieniami behawioralnymi: 801 889 880, codziennie 17-22, opłata według taryfy operatora (podaje go Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom).
  • Poradnia leczenia uzależnień na NFZ: według NFZ leczy także osoby uzależnione od hazardu, bez skierowania i bez opłat. Na oddział dzienny albo całodobowy potrzebne jest już skierowanie.

Według WHO najlepiej działają w zaburzeniu hazardowym długoterminowa terapia poznawczo-behawioralna i dialog motywujący. Grupy wsparcia są powszechne, choć dowodów na ich skuteczność jest mniej.

Nasz ośrodek jest prywatny i prowadzi stacjonarną terapię uzależnień od alkoholu, leków i narkotyków, wyłącznie dla kobiet. Skierowanie nie jest potrzebne. Jeśli granie idzie u ciebie w parze z piciem albo braniem leków, zadzwoń: telefon odbieramy codziennie od 8 do 20, także w weekendy. Rozmowa jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje.

Jeśli gra ktoś bliski, prowadzimy terapię współuzależnienia i warsztaty dla rodzin, także online. Czym różni się leczenie na NFZ od prywatnego, opisujemy we wpisie NFZ czy prywatnie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy hazard w Chinach jest legalny?
W Chinach kontynentalnych nie. Kodeks karny przewiduje więzienie za organizowanie gry dla zysku i prowadzenie kasyna, a osoba grająca o wyższe stawki może dostać areszt albo grzywnę. Legalne są tylko dwie państwowe loterie: dobroczynna i sportowa. Hongkong i Makau mają własne prawo.
Gdzie w Chinach są legalne kasyna?
Tylko w Makau, gdzie gry hazardowe zalegalizowano w 1847 roku i gdzie są dziś filarem gospodarki. W Hongkongu kasyn nie ma: legalne są tam zakłady na wyścigi konne i mecze piłkarskie, loteria Mark Six i licencjonowane salony mahjonga.
Czy w Chinach można grać w mahjonga na pieniądze?
Gry w gronie rodziny i znajomych, dla rozrywki i o drobne stawki, policja (na przykład w prowincji Hunan) nie traktuje jako hazardu. Karany jest udział w grze dla zysku albo o wyższe stawki, a progi stawek ustalają władze poszczególnych prowincji. Prawo nie przewiduje osobnego wyjątku na Nowy Rok.
Dlaczego dla Chinki hazard jest tematem tabu?
Bo w kulturze chińskiej problem jednej osoby przynosi wstyd całej rodzinie, a tradycyjny pogląd zniechęca kobiety do grania. Kobieta, która straciła kontrolę nad grą, długo to ukrywa, a pomocy szuka najpierw w rodzinie, rzadko u specjalisty. Badanie z Hongkongu pokazało, że kobiety leczące się z powodu hazardu mają podobne długi jak mężczyźni, ale mniej możliwości ich spłaty.
Czy Chińczycy częściej mają problem z hazardem?
Przegląd badań z 2021 roku pokazuje, że osoby chińskiego pochodzenia mieszkające w krajach zachodnich częściej niż reszta ludności mają problem z hazardem. Autorzy łączą to z wiarą w szczęście i los oraz z popularnością gry w rodzinie, ale też z trudami migracji, takimi jak samotność i dyskryminacja.
Gdzie szukać pomocy przy uzależnieniu od hazardu w Polsce?
W poradni leczenia uzależnień na NFZ, bez skierowania i bez opłat, albo pod numerem telefonu zaufania 801 889 880, czynnym codziennie od 17 do 22. Na oddział dzienny lub całodobowy potrzebne jest skierowanie. Jeśli granie łączy się z piciem albo braniem leków, możesz też zadzwonić do naszego ośrodka dla kobiet. Objawy uzależnienia od hazardu u kobiet

Źródła

  1. Najwyższa Prokuratura Ludowa ChRL. Criminal Law of the People's Republic of China (art. 303), 2020.
  2. Departament Bezpieczeństwa Publicznego prowincji Hunan. Czy mahjong o drobne stawki to hazard? (打麻将带点“小彩头”,属于赌博吗?), 2023.
  3. Journal of Gambling Studies. Pathological Gambling, Gambling Disorder, and Problem Gambling Among the Chinese Ethnic Population Living in Western Countries (Chee, Lui), 2021.
  4. Journal of Gambling Studies. Gender differences in characteristics of Chinese treatment-seeking problem gamblers (Tang, Wu, Tang), 2007.
  5. International Journal of Mental Health and Addiction. Desperate Housewives: An Analysis of the Characterisations of Female Gamblers Portrayed in Gambling Movies in Hong Kong (Ohtsuka, Chan), 2009.
  6. Journal of Gambling Studies. Recognition and Stigma of Gambling Disorder in Singapore (Tan i in.), 2025.
  7. WHO. Gambling (fact sheet), 2024.
  8. NFZ, Mazowiecki Oddział Wojewódzki. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień.

Chętnie odpowiemy na wszystkie Wasze pytania