Lekomania - jak się objawia?

Reklamy są pełne cudownych tabletek — na katar, na trawienie, niemal na konflikty z sąsiadami. Nic dziwnego, że lekomania rozpowszechnia się coraz szybciej.

Ten wpis pokazuje, po czym ją rozpoznać — u siebie i u bliskiej osoby. O jej źródłach piszemy osobno w tekście Jakie są przyczyny lekomanii.

8 objawów lekomanii

Ostatni wiersz jest najważniejszy diagnostycznie. Lekomanię trudno rozpoznać, bo osoba uzależniona nie przyznaje się do problemu — często również przed samą sobą — a otoczeniu trudno ocenić, dlaczego bliski aplikuje sobie leki. To odróżnia ją od nałogów widocznych na pierwszy rzut oka.

Co to jest lekomania?

Lekomania to uzależnienie od leków — forma toksykomanii polegająca na nadmiernym przyjmowaniu substancji działających szkodliwie na organizm.

Istotą jest przymus. Osoba uzależniona czuje potrzebę zażycia leku, aby zaznać określonego efektu albo aby uniknąć nieprzyjemnych doznań wywołanych jego brakiem.

Choć pierwsze przypadki lekozależności opisano już w latach 60. XX wieku, to właśnie XXI wiek przyniósł gwałtowny wzrost uzależnień od leków.

Objawy odstawienia leków

To najważniejsza część praktyczna — bo objawy odstawienia bywają groźne.

Po odstawieniu leków osoba uzależniona może odczuwać:

• niepokój i pobudzenie,
• bezsenność i brak apetytu,
• drgawki,
• objawy przypominające grypę,
• wahania nastroju,
• a w cięższych przypadkach omamy, halucynacje i urojenia.

Dlatego przy podejrzeniu uzależnienia — zwłaszcza od leków uspokajających i nasennych — nie odstawia się ich samodzielnie. Nagłe odstawienie benzodiazepin potrafi wywołać drgawki i stan zagrożenia życia; odstawienie musi być prowadzone przez lekarza. Piszemy o tym szerzej we wpisie Uzależnienie od leków uspokajających i nasennych. W nagłym przypadku — drgawki, zaburzenia świadomości — dzwoń pod 112.

Sygnały, które powinny zaniepokoić rodzinę

Bliscy zwykle zauważają lekomanię wcześniej niż sama osoba uzależniona. Powinny zaniepokoić:

• przyjmowanie coraz większych dawek,
• sięganie po lek nie w celach medycznych, lecz „żeby normalnie funkcjonować”,
• przyjmowanie leków po ustąpieniu objawów choroby,
• częste wizyty u lekarza,
• noszenie leków przy sobie, w torebce,
• panika, gdy zapas się kończy,
• mieszanie różnych silnych leków dla spotęgowania efektu.

Sygnał, który przeważa nad innymi, to branie leku „żeby normalnie funkcjonować” — bo to znaczy, że lek przestał leczyć, a zaczął podtrzymywać.

Zachowania wobec lekarza i recept

Jest grupa objawów, których nie widać w domu, ale dobrze zna je gabinet lekarski. Osoba uzależniona zaczyna traktować lekarza jak źródło zaopatrzenia.

Charakterystyczne zachowania:

1. Manipulowanie lekarzem, by wypisał receptę — np. tłumaczenie, że recepta „zaginęła”.
2. Odmowa przyjęcia zamienników — twierdzenie, że inne leki „nie działają”.
3. Proszenie o coraz silniejsze dawki, bo dotychczasowe „przestały pomagać”.
4. Odwiedzanie wielu lekarzy naraz, by zdobyć więcej recept.

Ten ostatni wzorzec — po angielsku nazywany doctor shopping — jest jednym z najpewniejszych znaków, że mamy do czynienia z nałogiem, a nie z leczeniem.

Typy lekomanii

Ze względu na przyczynę wyróżnia się trzy typy:

Najsilniej uzależniają leki nasenne i uspokajające (zwłaszcza benzodiazepiny) oraz leki przeciwbólowe z grupy opioidów. To właśnie one najczęściej stoją za lekomanią.

Nałóg czy przyzwyczajenie?

Na koniec rozróżnienie, które warto znać. Nałóg różni się od przyzwyczajenia nieodpartą potrzebą zażycia leku — nie „wolę wziąć”, tylko „muszę”.

Gdy długotrwałemu zażywaniu leków towarzyszą objawy ogólnego wyczerpania organizmu, mówimy już nie o lekomanii, lecz o toksykomanii — cięższej postaci zależności.

Skala problemu bywa zaskakująca: lekarze odnotowują przypadki kilkunastu tabletek przeciwbólowych dziennie albo wypijania kilku buteleczek kropli walerianowych czy żołądkowych.

Jeśli rozpoznajesz te objawy u siebie lub bliskiej osoby, pomoże terapia lekomanii dla kobiet. Jak połączenie leków z innymi objawami wskazuje na konkretny nałóg, pokazujemy w tekście Potliwość, lęk — to objawy którego uzależnienia?. Skontaktuj się z nami — pierwsza rozmowa niczego nie przesądza.