Co jest celem psychoterapii uzależnień?

11 lutego 2020Zaktualizowano 16 lipca 2026Pomoc w walce z uzależnieniem

Jakie pytania najczęściej zadają sobie terapeuci podczas psychoterapii uzależnień? Co jest krokiem milowym terapii i czy ośrodki stosują specjalne strategie?

Terapia uzależnień to nie improwizacja — ma jasno określone cele i etapy. Warto je poznać, zanim zdecydujesz się na leczenie.

Podstawowy cel psychoterapii uzależnień

W książce „Wprowadzenie do psychoterapii uzależnienia” Jerzy Mellibruda i Zofia Sobolewska piszą, że terapia uzależnień ma jeden podstawowy cel: stworzenie najpierw zewnętrznej, a następnie wewnętrznej alternatywy dla nałogowego, autodestrukcyjnego zachowania.

Brzmi abstrakcyjnie, ale znaczy rzecz prostą: najpierw ktoś z zewnątrz pokazuje ci inną drogę, a z czasem ta droga staje się twoja własna.

Istotne jest też co innego: leczenie uzależnień to leczenie nie tylko osoby, ale i jej najbliższego środowiska. Dobry plan terapeutyczny modyfikuje nie tylko psychopatologiczne mechanizmy nałogu, ale również zjawiska, które go generują:

problemy osobiste,
brak umiejętności życiowych,
schorzenia somatyczne i psychiczne,
środowiskowo i sytuacyjnie uwarunkowane źródła stresu.

Dlatego terapią obejmujemy też bliskich — więcej o tym we wpisie o współuzależnieniu.

Pięć celów psychoterapii uzależnień

Zanim rozpocznie się leczenie, ustala się cele terapii. Autorzy wymieniają pięć celów ogólnych:

Cel	Na czym polega
Utrzymanie abstynencji	Zwiększenie zdolności pacjentki do powstrzymania się od nałogu
Usuwanie zaburzeń	Praca nad zaburzeniami towarzyszącymi uzależnieniu
Rozwiązywanie problemów osobistych	Zajęcie się tym, co leży u podłoża nałogu
Rozwijanie zdolności do zdrowego życia	Nabycie umiejętności życiowych, których wcześniej brakowało
Przywrócenie zdrowia psychicznego	Bo nawet długa abstynencja nie likwiduje problemów emocjonalnych

Ostatni punkt jest kluczowy: sama abstynencja to za mało. Nie likwiduje ani problemów emocjonalnych, ani trudności w relacjach — a to właśnie one najczęściej wywołują nawrót.

Cele szczegółowe — konkretne zadania

Oprócz celów ogólnych są też cele szczegółowe, czyli konkretne zadania terapeutyczne generujące pożądane zmiany w funkcjonowaniu pacjentki.

Takim zadaniem może być rozpoczęcie procesu zmiany, uznanie własnego uzależnienia, rozwinięcie konkretnej umiejętności życiowej czy naprawienie relacji z rodziną.

Trzy kroki milowe w terapii

Praca terapeutyczna obejmuje trzy elementy, bez których nie ma trwałych zmian:

Nawiązanie wstępnego kontaktu — pierwszy kontakt jest krytyczny, bo chodzi o to, by pacjentka poczuła się bezpiecznie. Bez tego nie powie prawdy.
Rozpoznanie problemów życiowych i ich związku z nałogiem — leczenie holistyczne obejmuje nie tylko sam nałóg, ale jego powiązanie z całym życiem pacjentki.
Wzbudzenie motywacji do zmiany — terapia nie jest możliwa bez motywacji. Pacjentka sama musi wiedzieć, dlaczego chce wyzdrowieć, a zadaniem terapeuty jest tę motywację odkryć.

Jak te etapy układają się w czasie, opisujemy we wpisie o procesie odwyku.

Z jakimi problemami mierzy się terapeuta?

Proces terapeutyczny nie jest łatwy również dla specjalisty. Terapeuci najczęściej zadają sobie dwa pytania:

Jak rozbudzić zaangażowanie pacjentki w pracę terapeutyczną?
Jak uniknąć załamania się wczesnej abstynencji?

Ważne jest też radzenie sobie z nawrotem: rozpoznanie procesu nawrotu, zatrzymanie go i nauczenie pacjentki, jak zapobiegać kolejnym. Dobre ośrodki są przygotowane na to, że nawrót jest rzeczą absolutnie normalną — piszemy o tym w tekście o technikach radzenia sobie z nawrotami.

Rolą terapeuty pozostaje uświadomienie pacjentce, na czym polega proces zdrowienia i dlaczego w ogóle popadła w nałóg. Jeśli chcesz poznać naszą terapię uzależnień, po prostu skontaktuj się z nami.

Najczęściej zadawane pytania

Jaki jest główny cel psychoterapii uzależnień?

Stworzenie najpierw zewnętrznej, a następnie wewnętrznej alternatywy dla nałogowego, autodestrukcyjnego zachowania. W praktyce oznacza to, że najpierw ktoś z zewnątrz pokazuje inną drogę, a z czasem staje się ona własną drogą pacjentki.

Czy terapia leczy tylko osobę uzależnioną?

Nie. Leczenie obejmuje także najbliższe środowisko, bo nałóg generują między innymi problemy osobiste, brak umiejętności życiowych, schorzenia oraz źródła stresu w otoczeniu. Dlatego wsparciem obejmuje się również rodzinę.

Czy sama abstynencja wystarczy do wyzdrowienia?

Nie. Nawet długotrwała abstynencja nie likwiduje problemów emocjonalnych ani trudności w relacjach — a to właśnie one najczęściej prowadzą do nawrotu. Dlatego jednym z celów terapii jest przywrócenie zdrowia psychicznego, a nie tylko powstrzymanie się od nałogu.

Czym są kroki milowe w terapii?

To trzy elementy, bez których nie ma trwałych zmian: nawiązanie wstępnego kontaktu, w którym pacjentka poczuje się bezpiecznie, rozpoznanie problemów życiowych i ich związku z nałogiem oraz wzbudzenie motywacji do zmiany.

Czy nawrót w trakcie leczenia jest normalny?

Tak, dobre ośrodki są na niego przygotowane i traktują go jako element procesu zdrowienia. Zadaniem terapeuty jest rozpoznać proces nawrotu, zatrzymać go i nauczyć pacjentkę zapobiegania kolejnym.