
Jak wybrać najlepszy ośrodek leczenia uzależnień dla siebie
Najlepszy ośrodek leczenia uzależnień to ten, którego forma leczenia i program pasują do twojej sytuacji. Liczy się to, jak nasilone jest uzależnienie, czy przed terapią potrzebujesz odtrucia pod opieką lekarza, co jeszcze dzieje się z twoim zdrowiem i gdzie będziesz się leczyć po powrocie do domu. Oficjalnego rankingu ośrodków nie ma, a placówka dobra dla jednej kobiety może być złym wyborem dla drugiej.
Ten tekst pomaga dopasować ośrodek do siebie albo do bliskiej osoby. Jak sprawdzić, czy konkretna placówka działa legalnie, kto w niej prowadzi terapię i jak czytać opinie, opisujemy osobno w tekście ośrodek terapii uzależnień: jak go sprawdzić przed wyborem. Sami prowadzimy prywatny ośrodek stacjonarny dla kobiet, więc tam, gdzie piszemy o sobie, zaznaczamy to wprost.
Od czego zacząć wybór ośrodka leczenia uzależnień
Pierwszym krokiem jest diagnoza, a porównywanie ośrodków przychodzi dopiero po niej. To specjalista rozpoznaje, czy ktoś pije szkodliwie, czy jest uzależniony, i od tego rozpoznania zależą cele, metody, intensywność i długość terapii (PARPA, 2019). Dla dorosłych, którzy piją szkodliwie, ale nie są uzależnieni i nie mają powodów, które wykluczają picie (na przykład ciąży), PARPA opisuje kilkunastotygodniowe programy ograniczania picia prowadzone w poradniach.
Diagnozę możesz dostać bezpłatnie w poradni leczenia uzależnień, bez skierowania. Jeśli od razu dzwonisz do ośrodka prywatnego, zwróć uwagę, czy ktoś pyta cię o historię picia lub brania, dotychczasowe leczenie, leki i zdrowie, zanim zaproponuje termin. NIAAA radzi wybierać programy, które zaczynają od pełnej oceny: picia i innych substancji, zdrowia psychicznego i fizycznego, sytuacji rodzinnej i zawodowej.
W naszym ośrodku terapeuta już w rozmowie telefonicznej pyta o historię picia lub brania, dotychczasowe leczenie i przyjmowane leki, a potem proponuje długość pobytu. Diagnozę uzależnienia stawia na miejscu lekarz psychiatra i jest ona częścią każdego programu.
Poradnia, oddział dzienny czy ośrodek stacjonarny
Ośrodek, w którym mieszkasz przez kilka tygodni, to tylko jedna z form leczenia i nie zawsze pierwsza. Terapię uzależnienia od alkoholu prowadzą w Polsce poradnie, oddziały dzienne i oddziały całodobowe, a osobno działają szpitalne oddziały detoksykacyjne (PARPA, 2019).
| Forma leczenia | Jak wygląda | Kiedy się sprawdza |
|---|---|---|
| Poradnia leczenia uzależnień | Zajęcia 2-3 razy w tygodniu po południu, mieszkasz w domu i pracujesz | Na początek leczenia i na dalszą terapię po pobycie w ośrodku |
| Oddział dzienny | Kilka godzin dziennie od poniedziałku do piątku przez 6-8 tygodni | Gdy poradnia to za mało, a możesz nocować w domu |
| Oddział całodobowy albo ośrodek stacjonarny | Mieszkasz na miejscu; na NFZ program trwa 6-8 tygodni, w ośrodku prywatnym tyle, ile ustali placówka | Gdy w domu nie da się utrzymać abstynencji albo potrzebna jest większa opieka medyczna |
| Szpitalny oddział detoksykacyjny | Do 10 dni leczenia objawów odstawienia pod opieką lekarzy | Przy nasilonych objawach odstawienia; sam detoks nie leczy uzależnienia |
PARPA odradza osobom, które leczą się pierwszy raz, zaczynanie od oddziału całodobowego. Wyjątki są konkretne: w pobliżu nie ma poradni ani oddziału dziennego, otoczenie osób pijących zagraża abstynencji, picie jest intensywne, nie udaje się wytrzymać bez alkoholu nawet kilku dni albo potrzebna jest większa opieka medyczna.
Prowadzimy ośrodek stacjonarny, a mimo to piszemy to wprost: jeśli możesz leczyć się, mieszkając w domu, poradnia albo oddział dzienny mogą wystarczyć. Pobyt stacjonarny ma sens zwłaszcza wtedy, gdy dotyczy cię któryś z tych wyjątków albo leczenie w poradni już nie pomogło.
Jaki ośrodek wybrać w twojej sytuacji
Tabela zestawia najczęstsze sytuacje z tym, czego szukać w ośrodku. Traktuj ją jako punkt wyjścia do rozmowy z lekarzem albo terapeutą.
| Twoja sytuacja | Czego szukać |
|---|---|
| Leczysz się pierwszy raz, pracujesz, masz wsparcie w domu | Poradnia albo oddział dzienny blisko domu (PARPA) |
| Nie wytrzymujesz bez alkoholu nawet kilku dni albo w domu inni piją | Pobyt stacjonarny poprzedzony badaniem lekarskim (PARPA) |
| Po odstawieniu masz silne objawy, kiedyś miałaś drgawki albo majaczenie, łączysz alkohol z lekami uspokajającymi | Najpierw konsultacja lekarska i szpitalny detoks, potem terapia (PARPA, NICE) |
| Uzależnienie od leków lub narkotyków | Ośrodek, który odstawia leki pod kontrolą lekarza albo przyjmuje po detoksie, i plan dalszego leczenia |
| Oprócz uzależnienia depresja, lęki albo zaburzenia odżywiania | Ośrodek z lekarzem psychiatrą, który leczy oba problemy jednocześnie (NIDA, NIAAA) |
| Doświadczenie przemocy lub traumy | Program, który obejmuje pracę z traumą, i odpowiedź na pytanie, czy grupa jest mieszana |
| Opiekujesz się dziećmi | Jasne zasady kontaktu i odwiedzin oraz termin przyjęcia znany wcześniej, żeby zorganizować opiekę |
| Jesteś w ciąży | Leczenie ze ścisłą kontrolą lekarską przy odstawianiu substancji (NIDA) |
| Masz ponad 60 lat | Niższy próg kierowania na odtrucie stacjonarne u osób starszych (NICE) i program dostosowany do wieku |
| Wróciłaś do picia po leczeniu | Powrót do terapii w ośrodku, który po nawrocie zwiększa wsparcie (NIAAA) |
Czy ośrodek musi mieć detoks
Ośrodek terapii nie musi prowadzić detoksu, bo odtrucie i terapia to dwa różne etapy leczenia. Detoks łagodzi objawy odstawienia, a uzależnienie leczy psychoterapia. PARPA pisze, że po samym pobycie na oddziale detoksykacyjnym nie należy oczekiwać, że ktoś przestanie pić, a NIDA nazywa odtrucie pod opieką lekarza tylko pierwszym etapem leczenia.
Ośrodek powinien za to wiedzieć, kiedy odtrucie jest potrzebne. PARPA radzi konsultację lekarską, gdy objawy odstawienia są silne, picie trwało długim ciągiem, osoba jest niedożywiona, osłabiona lub odwodniona, łączyła alkohol z lekami albo narkotykami albo ma inne choroby psychiczne lub somatyczne. Brytyjskie wytyczne NICE zalecają rozważyć odtrucie w szpitalu lub placówce stacjonarnej między innymi u osób, które przy wcześniejszym odstawieniu miały drgawki albo majaczenie, chorują na padaczkę albo muszą jednocześnie odstawić alkohol i leki uspokajające z grupy benzodiazepin. Przy ocenie, czy odtrucie jest potrzebne, NICE każe dostosować kryteria do kobiet, a u osób starszych rozważyć odtrucie stacjonarne przy niższym progu.
Detoks na NFZ trwa do 10 dni, jest bezpłatny i wymaga skierowania od lekarza rodzinnego albo z poradni. Można też zgłosić się na izbę przyjęć szpitala, w którym działa taki oddział (PARPA, 2019). Więcej o tym etapie piszemy w tekście o znaczeniu detoksu w leczeniu alkoholizmu. Jeśli po odstawieniu alkoholu pojawiają się drgawki, omamy albo splątanie, dzwoń pod 112.
U nas program dwutygodniowy nazywa się detoksem psychologiczno-terapeutycznym, ale jest wstępem do terapii (diagnoza, psychoedukacja, plan na wyjście), a nie oddziałem detoksykacyjnym. Program lekowo-narkotykowy przyjmuje kobiety po detoksie lekowym lub narkotykowym i obejmuje monitorowane obniżanie dawek z konsultacjami lekarskimi. O objawach odstawienia powiedz terapeucie już w pierwszej rozmowie telefonicznej.
Czy ośrodek leczy też depresję, traumę i zaburzenia odżywiania
Zapytaj o to przed przyjazdem, bo uzależnienie często występuje razem z innymi zaburzeniami psychicznymi, a leczenie powinno obejmować wszystkie. NIDA zaleca, żeby osobę z jednym z tych zaburzeń badać w kierunku pozostałych, a gdy współwystępują, leczyć je razem, także lekami, jeśli są potrzebne. NIAAA radzi szukać programów z opieką zintegrowaną, w których personel jest przygotowany do leczenia podwójnej diagnozy.
U kobiet często chodzi o traumę. NIDA podaje, że przemoc fizyczna i seksualna, a po niej zespół stresu pourazowego (PTSD), zdarzają się częściej u kobiet leczących się z uzależnienia od narkotyków niż u mężczyzn. Przy wyborze ośrodka zapytaj, kto stawia diagnozę psychiatryczną, czy możesz dalej brać leki przepisane przez twojego psychiatrę i czy terapia indywidualna obejmuje pracę z traumą. Dlaczego depresję i uzależnienie trzeba leczyć razem, wyjaśniamy w tekście o podwójnej diagnozie u kobiet.
W naszym ośrodku depresję, anoreksję i bulimię leczymy w tych samych programach stacjonarnych co uzależnienie, bo u naszych pacjentek zwykle występują razem. Jeśli masz depresję albo zaburzenie odżywiania bez uzależnienia, pobyt w ośrodku odwykowym prawdopodobnie nie jest tym, czego potrzebujesz, i powiemy ci to przez telefon. Leki przyjmowane na stałe przywozisz z zaleceniami lekarza, oddajesz w depozyt i bierzesz pod kontrolą personelu.
Ośrodek tylko dla kobiet czy mieszany
Sama obecność wyłącznie kobiet w grupie nie gwarantuje lepszych wyników. Przegląd 280 prac naukowych (Greenfield i wsp., 2007) pokazał, że leczenie w grupach kobiecych nie jest z zasady skuteczniejsze od mieszanego. Pewną przewagę wykazały natomiast programy, które zajmują się problemami częstszymi u kobiet uzależnionych albo są przygotowane dla konkretnych grup kobiet. Ten sam przegląd wykazał, że kobiety rzadziej niż mężczyźni w ogóle zaczynają leczenie, ale gdy już zaczną, płeć nie przesądza o tym, czy je ukończą i z jakim skutkiem.
Przy wyborze pytaj więc, czy program zajmuje się tym, z czym przychodzą kobiety. NIDA wymienia tu traumę, niezależność finansową, ciążę i opiekę nad dziećmi, a także to, że kobiety częściej szukają pomocy u lekarza rodzinnego albo specjalisty zdrowia psychicznego. Z naszej pracy wynika, że w grupie złożonej wyłącznie z kobiet o wstydzie, macierzyństwie i przemocy mówi się wcześniej. Różnice między obiema formami opisujemy w tekście terapia w grupie kobiecej czy mieszanej.
Przyjmujemy wyłącznie kobiety, w pokojach dwu- i trzyosobowych. Nasz program opiera się na amerykańskim modelu terapii relacyjnej kobiet oraz na modelu Minnesota. Podlega superwizji. Mężczyźni z rodziny pacjentki mogą uczestniczyć w warsztatach dla rodzin i w terapii współuzależnienia.
Program i długość pobytu: na co patrzeć
Pobyt w ośrodku zaczyna leczenie, które trwa dalej po powrocie do domu. PARPA pisze, że trwała zmiana wymaga systematycznego udziału w terapii przez co najmniej kilkanaście miesięcy, z malejącą częstotliwością. NIDA podaje, że udział w leczeniu krótszy niż 90 dni ma ograniczoną skuteczność, a po krótkim pobycie stacjonarnym trzeba kontynuować terapię ambulatoryjną albo program opieki po wypisie.
W opisie programu szukaj konkretów: ile jest terapii indywidualnej, a ile grupowej, jak liczne są grupy i jak wygląda plan dnia. Według PARPA psychoterapia działa najlepiej, gdy spotkania z terapeutą indywidualnym idą równolegle z terapią w grupie. NIAAA za dobrą praktykę uważa grupy liczące 8-10 osób i indywidualne spotkanie z terapeutą prowadzącym co najmniej raz w tygodniu.
Ostrożnie podchodź do metod reklamowanych jako szybkie i niewymagające wysiłku. PARPA pisze, że skuteczności hipnozy, akupunktury i ziołolecznictwa w leczeniu uzależnienia od alkoholu nie potwierdzają badania naukowe.
U nas do wyboru są trzy podstawowe programy: 2 tygodnie (wstęp do terapii), 4 tygodnie (terapia wstępna) i 6 tygodni (terapia pogłębiona). Sugerujemy program sześciotygodniowy, bo jako jedyny obejmuje pełen zakres pracy, łącznie z budowaniem motywacji wewnętrznej i readaptacją. Dzień zaczyna się o 8:00 i do wieczora wypełniają go terapia grupowa, terapia indywidualna, warsztaty 12 Kroków, terapia zajęciowa i wieczorna społeczność.
Jak ośrodek pracuje z rodziną
Zapytaj o udział bliskich, zanim wybierzesz ośrodek. NIDA wymienia terapię rodzinną i naukę rodzicielstwa wśród usług, których pacjentka może potrzebować w trakcie leczenia, a NIAAA radzi dopytać, czego program oczekuje od rodziny i jak ją włącza.
Przydadzą się odpowiedzi na kilka pytań:
- Od kiedy możliwe są odwiedziny i telefony?
- Czy są warsztaty albo konsultacje dla bliskich i czy można w nich uczestniczyć zdalnie?
- Czy ośrodek prowadzi terapię współuzależnienia dla partnera albo dorosłych dzieci?
- Co ośrodek może przekazać rodzinie o twoim leczeniu, skoro leczenie odwykowe jest objęte tajemnicą lekarską (PARPA, 2019)?
U nas rodziny odwiedzają pacjentki w niedziele od 10:00 do 17:00, począwszy od drugiej niedzieli pobytu. Z telefonu korzysta się w wyznaczonym czasie wolnym. Warsztaty psychoedukacyjne dla bliskich są częścią każdego z trzech podstawowych programów i można w nich uczestniczyć także online. Jak rodzina może pomóc w czasie terapii i po niej, opisujemy w tekście o roli wsparcia rodziny w terapii alkoholowej.
Co po wyjściu z ośrodka
Zanim wybierzesz ośrodek, ustal, gdzie będziesz się leczyć po powrocie. Terapia trwa dalej w poradni albo w grupie terapeutycznej, a według PARPA największy sukces osiągają osoby, które łączą psychoterapię z aktywnym udziałem w grupach samopomocowych, takich jak AA. NIAAA radzi zapytać, czy ośrodek przygotowuje plan wypisu z zaleceniami dalszego wsparcia i co robi, gdy pacjentka wraca do picia. W dobrym programie nawrót oznacza więcej wsparcia.
Tu wraca sprawa odległości. Ośrodek daleko od domu daje dystans od miejsc i ludzi związanych z piciem, ale utrudnia odwiedziny i wymaga, żeby dalszą terapię zorganizować w swojej okolicy. Poradnię blisko domu znajdziesz na mapie placówek KCPU, a do poradni nie potrzebujesz skierowania.
Nasze pacjentki wyjeżdżają z pisemnym planem na czas po terapii, wykazem mityngów AA i kontaktem do osoby, która wesprze je w miejscu zamieszkania. Absolwentki mogą bezterminowo przyjeżdżać na mityngi i spotkania w ośrodku, a po złamaniu abstynencji skorzystać z terapii nawrotowej.
Ile kosztuje ośrodek i kiedy wybrać NFZ
Leczenie uzależnienia od alkoholu na NFZ jest bezpłatne, również dla osób nieubezpieczonych. Do poradni nie potrzebujesz skierowania, na oddział dzienny i całodobowy tak, najlepiej z poradni (PARPA, 2019). Placówki z umową z NFZ muszą zatrudniać odpowiednio wykwalifikowaną kadrę, a ich pracę monitorują wojewodowie i NFZ. Jeśli jedyną przeszkodą jest brak pieniędzy, zacznij od NFZ. Obie drogi porównujemy w tekście leczenie uzależnień na NFZ czy prywatnie.
Ośrodek prywatny sam ustala cenę i długość pobytu. Zapytaj, co jest w cenie, a co płatne osobno, ile wynosi zaliczka i czy jest zwrotna. NIAAA radzi, żeby jeszcze przed decyzją zapytać o wszystkie dodatkowe opłaty i o możliwość rozłożenia płatności.
U nas 2 tygodnie kosztują 5500 zł, 4 tygodnie 11 000 zł, a 6 tygodni 15 000 zł. W cenie są zajęcia, zakwaterowanie, wyżywienie, diagnoza psychiatryczna i opieka medyczna. Termin rezerwuje bezzwrotna zaliczka 3000 zł, zaliczana na poczet pobytu. Koszt można rozłożyć na raty albo starać się o dofinansowanie z Fundacji na Rzecz Pomocy Kobietom. Na wniosek pacjentki lekarz wystawia zwolnienie lekarskie, na którym nie ma danych ośrodka. Pozostałe programy i plan dnia są w cenniku.
Jak sprawdzić, czy ośrodek jest wiarygodny
Gdy wiesz, jakiego ośrodka szukasz, sprawdź konkretne placówki. Leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu prowadzą zakłady lecznicze podmiotów leczniczych (art. 21 ustawy o wychowaniu w trzeźwości), więc ośrodek powinien mieć wpis do rejestru. PARPA odradza ośrodki, które nie są zarejestrowane jako placówki lecznicze: nie podlegają nadzorowi, a osoba niezadowolona z leczenia nie złoży skargi w systemie chroniącym prawa pacjenta i może dochodzić roszczeń tylko w sądzie. Wpis sprawdzisz w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą (RPWDL).
Poza wpisem sprawdź, kto prowadzi terapię i z jakim certyfikatem, czy cennik jest jawny i co ośrodek obiecuje. Gwarancja wyleczenia powinna cię zaniepokoić. Adresy rejestrów, sposób czytania opinii i listę pytań na rozmowę telefoniczną zebraliśmy w tekście jak sprawdzić ośrodek terapii uzależnień przed wyborem.
O polecenie możesz zapytać terapeutę w poradni leczenia uzależnień albo lekarza rodzinnego. Informacje o miejscach pomocy mają też ośrodek pomocy społecznej i gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych, działająca przy każdym urzędzie gminy (PARPA, 2019).
Nas możesz sprawdzić tak samo. Programy, zespół i zasady pobytu opisujemy na stronie terapii uzależnień w naszym ośrodku, a telefon +48 735 469 430 odbieramy codziennie od 8:00 do 20:00. Możesz zadzwonić w swojej sprawie albo w sprawie bliskiej ci kobiety.
Najczęściej zadawane pytania
Jak wybrać najlepszy ośrodek leczenia uzależnień?
Jaki ośrodek wybrać, jeśli leczę się z alkoholizmu pierwszy raz?
Czy dobry ośrodek leczenia uzależnień może być na NFZ?
Gdzie szukać poleceń ośrodka, skoro na forach każdy pisze co innego?
Czy lepiej wybrać ośrodek daleko od domu?
Czy mogę wybrać ośrodek za bliską osobę?
Źródła
- PARPA (obecnie KCPU). Czy warto podjąć leczenie odwykowe? O leczeniu osób pijących alkohol szkodliwie i uzależnionych, 2019.
- National Institute on Drug Abuse (NIDA). Principles of Drug Addiction Treatment: A Research-Based Guide (Third Edition), 2018.
- National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA). Alcohol Treatment Navigator: 10 Questions for Alcohol Treatment Programs.
- NICE. Alcohol-use disorders: diagnosis, assessment and management of harmful drinking (high-risk drinking) and alcohol dependence (CG115), zalecenia 1.2.1.5, 1.3.4.5 i 1.3.4.6, 2011.
- PubMed Central. Substance abuse treatment entry, retention, and outcome in women: a review of the literature (Greenfield SF i wsp., Drug and Alcohol Dependence 2007;86:1-21), 2007.
- Sejm RP (ISAP). Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 2151), art. 21 i 26, 2023.
- KCPU. Mapa placówek leczenia uzależnień.
Powiązane artykuły

Alkoholizm kobiet ·
Program 12 kroków AA: na czym polega i ile trwa

Alkoholizm kobiet ·
Krok 8 AA: jak zrobić listę krzywd. Tabela i pytania

Alkoholizm kobiet ·

