Terapia alkoholizmu
Czym jest uzależnienie od alkoholu?
Uzależnienie od alkoholu jest jednym z najpoważniejszych zaburzeń psychicznych i społecznych współczesnego świata. Jest to choroba przewlekła, postępująca i potencjalnie śmiertelna, która dotyka nie tylko osoby pijącej, lecz także jej otoczenie – rodzinę, przyjaciół, bliskich. Uzależnienie od alkoholu definiowane jest w różny sposób, w zależności od przyjętego modelu teoretycznego i klasyfikacji diagnostycznej.
Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-11 ( w Polsce obowiązuje jeszcze w praktycznej diagnostyce ICD 10) uzależnienie od alkoholu to zaburzenie regulacji spożycia substancji psychoaktywnej charakteryzujące się silną potrzebą (głodem) jej zażywania, ograniczoną kontrolą oraz kontynuacją picia, mimo negatywnych konsekwencji zdrowotnych i społecznych. Kluczowe cechy obejmują tolerancję (potrzeba coraz większych ilości alkoholu), objawy odstawienne oraz silne pragnienie powrotu do nałogu po okresie abstynencji.
Kluczowe cechy uzależnienia wg Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-11:
Uzależnienie od alkoholu to choroba, a nie moralna słabość czy brak silnej woli.
Specyfika kobiecego uzależnienia od alkoholu
Uzależnienie od alkoholu wśród kobiet jest zjawiskiem coraz częściej zauważanym i analizowanym przez psychologów i lekarzy. Mimo rosnącej świadomości społecznej i dostępności terapii, kobiety uzależnione od alkoholu wciąż stanowią mniejszość wśród osób podejmujących leczenie. Kobiety znacznie rzadziej niż mężczyźni szukają pomocy, a proces ich trzeźwienia bywa trudniejszy, bardziej emocjonalny i obarczony licznymi przeszkodami społecznymi oraz osobistymi.
Stereotypy społeczne
W kulturze nadal funkcjonuje przekonanie, że pijący mężczyzna to problem, ale pijąca kobieta to wstyd. Ten społeczny podwójny standard sprawia, że kobieta uzależniona czuje się bardziej potępiana i mniej uprawniona do proszenia o pomoc. Kobiety trafiają na leczenie później, często dopiero po interwencji rodziny, lekarza lub sądu.
Brak dostosowanych do kobiet programów terapeutycznych
Przez wiele lat system leczenia uzależnień był projektowany głównie z myślą o mężczyznach. Kobiety miały trudności w odnalezieniu się w grupach terapeutycznych zdominowanych przez mężczyzn, w których często brakowało przestrzeni na tematy takie jak: macierzyństwo, przemoc, wstyd, relacje czy seksualność.
Na podstawie tych doświadczeń nasz zespół stworzył program dedykowany kobietom, który uwzględnia ich szczególne potrzeby emocjonalne i społeczne.
Brak czasu i przeciążenie obowiązkami
Wiele kobiet nie może pozwolić sobie na dłuższą terapię z powodu obowiązków rodzinnych i zawodowych. Często są one jedynymi opiekunkami dzieci, co uniemożliwia udział w terapii stacjonarnej. Brak opieki zastępczej lub wsparcia partnera powoduje, że leczenie wydaje się nierealne, nawet jeśli kobieta chce wytrzeźwieć.
Dlaczego kobietom trudno jest rozpocząć leczenie?
a) Stereotypy społeczne
Jednym z głównych powodów, dla których kobietom trudno jest rozpocząć leczenie, jest wstyd związany z piciem. W społeczeństwie wciąż silnie zakorzenione są stereotypy, że kobieta powinna być opiekunką, matką i strażniczką domowego porządku. Alkoholizm jest więc odbierany jako moralna porażka, bycie złą żoną i matką. Kobiety uzależnione często ukrywają swój problem nawet przed najbliższymi, piją w samotności i długo zaprzeczają uzależnieniu. Wstyd i lęk powodują, że nie zgłaszają się na terapię lub robią to dopiero w bardzo zaawansowanym stadium choroby.
b) Strach przed utratą dzieci i roli rodzinnej
Wiele kobiet obawia się, że przyznanie się do problemu alkoholowego może skutkować odebraniem dzieci lub utratą praw rodzicielskich. Lęk przed interwencją opieki społecznej sprawia, że kobiety ukrywają swoje picie i nie podejmują leczenia. Jednocześnie rola matki, która musi być silna, sprawia, że kobiety starają się funkcjonować mimo pogłębiającego się nałogu – często kosztem własnego zdrowia psychicznego.
c) Brak wsparcia i izolacja społeczna
Kobiety uzależnione często nie mają wsparcia ze strony rodziny. W wielu przypadkach partner również nadużywa alkoholu lub nie rozumie potrzeby leczenia. Społeczne osądzanie i stygmatyzacja prowadzą do izolacji – kobieta czuje się samotna, niezrozumiana i pozbawiona oparcia. Z powodu tej izolacji wiele kobiet nie wie, gdzie szukać pomocy lub nie ma odwagi, by pójść do poradni uzależnień czy grupy wsparcia.
d) Współwystępowanie innych problemów psychicznych
Kobiety uzależnione od alkoholu znacznie częściej niż mężczyźni cierpią na depresję, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania oraz traumy z przeszłości ( przemoc domowa lub wykorzystywanie seksualne). Te doświadczenia utrudniają podjęcie decyzji o zmianie i wejście w proces zdrowienia. Często alkohol jest sposobem radzenia sobie z bólem emocjonalnym, dlatego po jego odstawieniu pojawia się silny lęk, pustka i poczucie zagubienia.
Problemy kobiet w utrzymaniu trzeźwości
a) Głód emocjonalny i samotność
Kobiety w procesie trzeźwienia często doświadczają głębokiego głodu emocjonalnego. Po odstawieniu alkoholu muszą zmierzyć się z uczuciami, które przez lata tłumiły – żalem, gniewem, lękiem czy poczuciem straty. Trzeźwość wymaga nowego sposobu przeżywania emocji, co bywa bolesne i wymaga czasu oraz wsparcia terapeutycznego.
b) Presja społeczna i brak zrozumienia
Kobiety trzeźwiejące często spotykają się z nieświadomym niezrozumieniem otoczenia – pytaniami „czemu nie wypijesz choć kieliszka?”, czy komentarzami sugerującymi, że „nie wyglądasz jak alkoholiczka”. Takie reakcje osłabiają decyzję kobiet o abstynencji i mogą prowadzić do nawrotów picia.
c) Trudności w odbudowie poczucia własnej wartości
W procesie zdrowienia kobiety często zmagają się z poczuciem winy i wstydu za szkody wyrządzone bliskim oraz z niskim poczuciem wartości. Odbudowanie pozytywnego obrazu siebie wymaga czasu, pracy psychoterapeutycznej i życzliwego wsparcia. Bez tego trzeźwość staje się trudna do utrzymania.
Na czym polega skuteczna terapia – jak pomagamy kobietom
Coraz więcej placówek na świecie dostrzega potrzebę prowadzenia terapii z uwzględnieniem płci. W Polsce jesteśmy jedynym ośrodkiem leczenia uzależnień z programem terapeutycznych skierowanym wyłącznie dla kobiet.
Uzależnienie od alkoholu jest złożonym zaburzeniem, które wymaga całościowego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego.
Skuteczne leczenie uzależnienia od alkoholu wymaga zintegrowania wiedzy medycznej, psychoterapeutycznej i duchowej, a także akceptacji faktu, że trzeźwość to proces, a nie jednorazowe wydarzenie.
Efektywna terapia wymaga przyjęcia własnej odpowiedzialności za proces zdrowienia, akcentując wymiar ludzki i duchowy choroby – potrzebę uznania bezsilności, pracy nad sobą i wsparcia społecznego.
Trzeźwienie kobiet uzależnionych od alkoholu to proces złożony i często długotrwały.
Na drodze stoją bariery emocjonalne, społeczne i rodzinne – wstyd, lęk przed oceną, brak wsparcia, wysokie wymagania ze strony bliskich. Kobiety potrzebują terapii opartej na empatii, zrozumieniu i akceptacji, a także środowiska, które pozwoli im się poczuć bezpiecznie bez osądu i oceny, odbudować siebie, zadbać o zdrowie. Dopiero wtedy można mówić o realnej szansie na trwałą trzeźwość i odbudowanie poczucia własnej wartości.